‘Betrek stakeholders bij het beoordelen van je resultaten’
Luc Salemans promoveert op onderzoek naar publieke waarde van hogescholen
Hogescholen hebben een belangrijke publieke waarde, maar bereiken ze die ook? In de cijfers van jaarverslagen is het tevergeefs zoeken. En een structurele samenwerking met stakeholders om maatschappelijke impact te monitoren vindt evenmin plaats. Dat is vreemd, omdat publieke waarde niet binnen de muren van een hogeschool wordt bepaald maar samen met de externe omgeving. Luc Salemans, onderzoeker bij het lectoraat Finance & Accountancy van Hogeschool Inholland, laat in zijn recente proefschrift zien hoe je als hogeschool wel je verantwoordelijkheid pakt. Management control maakt hierin het verschil. Zo vertelt hij ook in een interview met ScienceGuide.
Luc begon zijn werk bij Inholland als manager concern control. Hij vroeg zich al snel af: hoe kunnen we sturen op de maatschappelijke impact die we als hogeschool willen maken, bijvoorbeeld om bij te dragen een de kenniseconomie en aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen? Welke hulp biedt management control hierin: het geheel aan systemen om organisatiedoelen te bereiken en prestaties te monitoren?
Promotie aan de VU
Lucs vraag was het startschot van jarenlang academisch onderzoek. Dit eindigde maandag 8 juni met zijn promotie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. “Ik onderzocht hoe hogescholen invulling geven aan hun publieke waarde. Hoe ervaren externe stakeholders, zoals bedrijven, overheden en andere samenwerkingspartners, dit en hoe komt dit naar voren in management control van de hogescholen?”
Stakeholders buiten beeld
Luc constateerde dat de publieke waarde van hogescholen onzichtbaar blijft in hun cijfermatige verantwoording. Ook merkte hij dat er op dit gebied geen structurele samenwerking is met stakeholders. “Hogescholen bepalen hun maatschappelijke doelen natuurlijk niet in hun eentje”, zegt hij. “Daarvoor voeren ze gesprekken met externe stakeholders. Maar als het gaat om de jaarlijkse verantwoording over het behalen van die doelen zijn de stakeholders niet meer betrokken.”
Geef stakeholders een structurele plaats in de planning- en controlcyclus. Bespreek samen welke maatschappelijke doelen belangrijk zijn, evalueer periodiek de voortgang en stel waar nodig ambities bij.
Ambities formuleren, resultaten beoordelen
In zijn proefschrift laat Luc zien dat hogescholen wel degelijk kunnen sturen op publieke waarde én daar transparanter over kunnen rapporteren. Dat vraagt wel om een andere inrichting van de management control. “Publieke waarde ontstaat niet binnen de muren van een hogeschool, maar samen met de omgeving. Werkgevers, gemeenten, zorginstellingen, studenten en andere partners bepalen mede wat maatschappelijke impact is. Betrek hen daarom niet alleen bij het formuleren van ambities, maar ook bij het beoordelen van de resultaten.”
Samen evalueren en leren
Management control is geen systeem om alleen cijfers te verzamelen, maar een kompas om samen met stakeholders richting te bepalen, benadrukt Luc. “Geef stakeholders daarom een structurele plaats in de planning- en controlcyclus. Bespreek samen welke maatschappelijke doelen belangrijk zijn, evalueer periodiek de voortgang en stel waar nodig ambities bij. Zo ontstaat een continu leerproces waarin de maatschappelijke waarde steeds scherper wordt. Denk bijvoorbeeld aan werkgevers die aangeven of afgestudeerden voldoende zijn voorbereid op de arbeidsmarkt. Of aan gemeenten en maatschappelijke organisaties die meedenken over de maatschappelijke impact van onderzoek en onderwijs.”
Impact verbeteren
Samen evalueren gaat dus om verantwoording afleggen en vooral om leren, “Stakeholders brengen nieuwe perspectieven in, signaleren maatschappelijke ontwikkelingen en helpen prioriteiten scherper te stellen”, zegt Luc. “Zo wordt management control een systeem om prestaties te meten en om maatschappelijke impact voortdurend te verbeteren.”
Verankeren in de besluitvorming
Volgens Luc is juist die structurele inbedding essentieel. “Veel organisaties voeren uitstekende gesprekken met stakeholders, maar die verdwijnen vervolgens uit de formele besluitvorming. Door de dialoog onderdeel te maken van strategie, planning, uitvoering, evaluatie en verantwoording, beperkt publieke waarde zich niet tot een incidenteel project. Het wordt een vast onderdeel van de manier waarop jouw organisatie wordt bestuurd.”
Richting geven aan collega's
Management control gaat uiteindelijk over mensen. Naast doelen en indicatoren moet de focus gericht zijn op het creëren van een gezamenlijke koers. “Collega's moeten weten welke maatschappelijke bijdrage de hogeschool wil leveren en welke rol zij daarin zelf hebben. Dat vraagt om voortdurende dialoog, ruimte om samen te leren en leiderschap dat publieke waarde zichtbaar maakt in het dagelijks werk. Zo ontstaat een organisatie waarin maatschappelijke impact niet iets extra's is, maar onderdeel van iedere beslissing.”
Meer lezen?
Over zijn onderzoek is Luc uitgebreid geïnterviewd door ScienceGuide , het onafhankelijke, journalistieke platform voor hoger onderwijs, wetenschap en de kennissector. Online is ook het volledige proefschrift te vinden.
Van harte gefeliciteerd met je promotie en je artikel in ScienceGuide! Echt een heel 'waardevolle' bijdrage voor onze hogeschool.
Hartelijke groet,
Petra