Flexibele leerroutes geven Pabo'ers meer regie over studieloopbaan
Ons gesprek over flexibel leren
Hoe bereiden we studenten nog beter voor op hun toekomst in een veranderende maatschappij en arbeidsmarkt? Beroepen van nu verdwijnen misschien of vragen andere kennis en vaardigheden. Ook bij Hogeschool Inholland buigen we ons vaak over deze vraag. Dan vallen al snel de woorden ‘flexibel leren’. Maar wat bedoelen we daar eigenlijk mee?
In de verhalenreeks Ons gesprek over flexibel leren praat collegelid Marije Deutekom met collega’s en studenten over dit thema. In deze aflevering spreekt ze met tweedejaars Pabo-student Sander Korsten in Dordrecht en Mieke Alkemade, programmaleider van de Opleidingsschool IJmond. Met elkaar hebben ze het over hoe een flexibeler aanbod kan leiden naar meer en beter opgeleide leerkrachten in het basisonderwijs. Want die zijn hard nodig.
Marije: “Mooi dat we hier met elkaar zitten, want de wens om ons Pabo-onderwijs te vernieuwen, ligt niet alleen bij Inholland maar ook bij het werkveld en studenten en vraagt een gezamenlijke inspanning. Allemaal zijn we het erover eens dat toekomstige leerkrachten anders moeten worden opgeleid. Nu merken opleidingsscholen dat stagiaires meer handvaten zouden kunnen hebben om het maximale uit de stage te halen. De afstand tussen theorie en praktijk is vaak groot. Daarnaast willen studenten meer regie over hun eigen studieloopbaan. En gelijk hebben ze, want het maakt nogal uit of je rechtstreeks van de middelbare school naar het hbo gaat of al werkt in het onderwijs en zo snel mogelijk je bevoegdheid wil halen.”
“In de huidige keuze tussen vol- of deeltijd studeren laten we nu kansen liggen. Daarom kiezen vanaf september 2024 alle Pabo-studenten (vol- én deeltijd) voor één van de drie nieuwe leerroutes (zie kader). Met dit flexibele aanbod stemmen we studie beter af met persoonlijke leervragen en omstandigheden. In de praktijk betekent deze keuzeruimte dat de ene student gaat voor structuur en fysiek en online onderwijs met ruime begeleiding van school en de ander voor meer zelfstudie. De meer zelfgestuurde studenten heeft minder begeleiding (nodig), plant en organiseert meer zelf en kan er ook voor kiezen juist meer vlieguren in de praktijk te maken. Studenten die met hun ruime werk- en leerervaring gewenste leeruitkomsten sneller kunnen aantonen, gaan in grotere sprongen richting einddoel.”
- De ‘voorgestructureerde leerroute’ lijkt het meest op de huidige voltijdopleiding. Studenten krijgen veel structuur, begeleiding en contacturen. Ze doorlopen hun hele curriculum in overzichtelijke fasen. In de loop van de tijd nemen ze stapsgewijs de regie over hun leerproces over.
- Bij de ‘gemengde leerroute’ wordt van studenten verwacht dat ze bij aanvang al redelijk goed kunnen plannen. Naast een flinke dosis zelfstudie ontvangen ze ook regelmatig begeleiding. Samen met de school kijken ze per onderwerp uit het curriculum hoe dat doorlopen wordt.
- De laatste route is de ‘zelfgestuurde route’ voor studenten met de nodige werkervaring die goed weten hoe ze hun studie kunnen organiseren. Vanuit de basisstructuur plannen zij zelfstandig hoe, waar en wanneer ze studeren en leeruitkomsten aantonen. In overleg met de school maakt de student afspraken over de instructies en begeleiding. Dat kan ook online.
- Bij alle leerroutes wordt per onderdeel uit het curriculum gewerkt met leeruitkomsten, die worden aangetoond met verworven kennis en vaardigheden. Studenten zijn vrij in de vorm waarmee ze de leeruitkomsten aantonen.
- Aan de hand van een intake aan het begin van de studie kiest de student voor een leerroute. Het is mogelijk om op vastgestelde momenten te wisselen. Uiteraard in overleg met de begeleider. Lees hier meer.
De vernieuwde Inholland Pabo komt tot stand in nauwe samenwerking met het werkveld en studenten. Voor die inspanning heb ik veel bewondering.
Nauwe samenwerking met werkveld
Marije: “Mieke, jij werkt bij een opleidingsschool in de regio IJmond. Wat betekent dat voor de brede vernieuwing van de Inholland Pabo?”
Mieke: “Goede leerkrachten opleiden doen we het beste samen. Voor de vernieuwde Inholland Pabo willen we het Pabo-curriculum opbouwen vanuit beroepstaken in plaats vanuit de vakken van de opleiding. Omdat ik vanuit het basisonderwijs al samenwerk met de Pabo van Inholland Haarlem, kon ik deze ervaringen en inzichten mooi meenemen bij deze brede ontwikkeling van de Inholland Pabo.”
Marije: “Er worden nog steeds punten op de i gezet om het curriculum en onderwijsaanbod zo grondig te veranderen. Daarvoor hebben jullie ontwikkelteams opgericht met experts van binnen en buiten Inholland én studenten. Wat is jullie werkwijze?”
Mieke: “Per leerroute bekijken ontwikkelteams hoe een onderdeel van de opleiding eruit moet komen te zien. Zelf zit ik in het curriculumteam dat het totaalplaatje in de gaten houdt. Ook kijken we op welk moment een student bepaalde kennis en vaardigheden moet kunnen aantonen. Het aantal momenten waarop dat kan, verschilt per leerroute en student. De vorm waarin ze hun leeruitkomsten aantonen is vrij. Studenten kunnen bijvoorbeeld hun leerproces beschrijven in een verslag, in een video of nog anders. Studenten uit de voorgestructureerde route zijn hierin eveneens vrij, maar krijgen meer handreikingen.”
Helaas kan ik zelf geen gebruik maken van de leerroutes, maar ik ben er trots op dat ik mijn steentje kan bijdragen.
Student als partner, ook bij onderwijsvernieuwing
Marije: “Dat studenten intensief deelnemen aan dit veranderproces past bij de brede visie van Inholland om studenten als partners te zien en heeft echt geleid tot co-creatie. Sander jij hield in jouw leerteam het studentenperspectief in de gaten. Hoe ging dat te midden van ervaren beroepsprofessionals?”
Sander: “Dat vond ik in het begin best spannend. Ook omdat werd teruggrepen op het verleden, terwijl het juist om vernieuwing gaat. Maar uiteindelijk hebben we hele constructieve gesprekken gevoerd, want iedereen wil de opleiding beter maken voor studenten. Er was echt saamhorigheid en ik begrijp nu veel beter aan welke voorwaarden een goede opleiding moet voldoen.”
Volgend jaar wordt superspannend
Marije: “Die jarenlange ervaring van docenten, is natuurlijk ook waardevol. Nu gaat het erom dat alle verschillende perspectieven worden samengebracht tot een integrale visie, zodat we volgend jaar echt kunnen starten. Superspannend. Ook omdat we niet weten op hoeveel nieuwe studenten we kunnen rekenen. Dat kunnen er negenhonderd worden maar ook zo’n 1500!”
Mieke: “In mijn regio is al veel interesse. Ik hoorde dat potentiële studenten nu een tussenjaar hebben zodat ze volgend studiejaar aan de vernieuwde Inholland Pabo kunnen beginnen.”
Sander: “Ook in Dordrecht, waar ik op de Pabo zit, was op de open dag veel belangstelling. Helaas komen de drie leerroutes voor mij te laat, maar ik ben trots dat ik mijn steentje heb kunnen bijdragen.”
Marije: “Weet je welke leerroute je had genomen, als je wel volgend jaar zou gaan beginnen?”
Sander: “Het hangt natuurlijk van die uitvoerige intake af, maar waarschijnlijk koos ik voor het eerste jaar voor de gestructureerde route om daarna over te stappen naar de route met meer zelfstudie. In dat eerste jaar leer je jezelf als student beter kennen en weet je hoeveel begeleiding je nodig hebt. Het is dus goed dat er wisselmomenten komen. Je situatie kan altijd veranderen.”
Verwachtingen
Marije: “Weten jullie of opleidingsscholen uitkijken naar de veranderingen?
Sander: “De opleider op mijn stageschool is heel positief, omdat ze merkt dat stagiaires zulke verschillende profielen en behoeftes hebben. Ook de manier waarop studenten leeruitkomsten naar eigen inzicht kunnen aantonen, zal verschil maken. Straks hoeft niet iedereen dezelfde opdracht van de opleiding te overhandigen, als je maar laat zien dat je een bepaald onderdeel al beheerst of goed op weg bent. Opleidingsschool en studenten trekken meer samen op.”
Mieke: “Nu de plannen concreter zijn, gaan wij binnenkort onze praktijkopleiders en collega’s informeren. Zelf heb ik er vertrouwen in. Ik denk dat het een goede stap voorwaarts is. Wel belangrijk is de evaluatie en het monitoren van de ervaringen.”
Marije: “Vanzelfsprekend. Dat gebeurt natuurlijk met de verplichte accreditatierondes en audits, maar bij een grote verandering zitten we nog ‘korter op de bal’ en houden we goed in de gaten of onze verwachtingen uit gaan komen. Ik hoop dat studenten en de opleidingsscholen hun ervaringen blijven terugkoppelen. Daarmee kunnen wij ons curriculum weer aanvullen en verbeteren.”
Ik hoorde dat potentiële studenten nu een tussenjaar hebben zodat ze volgend studiejaar aan de vernieuwde Inholland Pabo kunnen beginnen.
Meer enthousiasme voor een onderwijsbaan
Marije: “Nou hebben we het nog niet gehad over een belangrijk nevendoel van deze vernieuwing: Met vereende krachten meer leerkrachten opleiden voor het basisonderwijs, een sector waar een groot tekort is. Hopelijk trekt dit flexibele aanbod studenten over de streep. Mieke, hoe zie jij dat?”
Mieke: “Dat hoop ik zeker ook! En het gaat er ook om dat we leerkrachten behouden voor het onderwijs. Door intensieve samenwerking tussen Inholland en opleidingsscholen kunnen studenten op verschillende scholen stagelopen. Zo krijgen ze beter zicht op de diversiteit van het werkveld en ontdekken ze welke signatuur bij ze past. Dat vergoot de kans dat ze kiezen voor een werkplek waar ze graag blijven.”
Marije: “Dat is een hele mooie toevoeging Mieke. Door aandacht voor eigen signatuur en het aanbieden van flexibele leerroutes voorzien we in de individuele behoefte van studenten. Die wens voor maatwerk blijkt ook telkens uit studententevredenheidsonderzoeken. In de nabije toekomst zullen ook onze andere opleidingen werk maken van meer flexibel leren en leerroutes. Maar voor nu ben ik er trots op dat de Pabo in dit opzicht binnen Inholland koploper is.”
