IPBES: actie voor biodiversiteit is nu nodig – en mogelijk
Inholland-lector Patrick Huntjens hoofdauteur toonaangevend VN-rapport
Verandering om verder biodiversiteitsverlies tegen te gaan is urgenter dan ooit én haalbaar, stelt het IPBES, het biodiversiteitspanel van de Verenigde Naties. In twee rapporten die deze week verschenen, roept het panel overheden wereldwijd op om een samenhangend beleid te maken dat biodiversiteit, klimaatverandering, water, voedsel en gezondheid aanpakt. Voor Nederland, waar uitdagingen zoals de stikstofcrisis en overstromingsrisico’s druk uitoefenen op mens en natuur, bieden de IPBES-rapporten een routekaart naar een duurzame toekomst.
Het gaat niet goed met de biodiversiteit. Ook Nederland ligt niet op koers om de biodiversiteitsdoelen voor 2030 te halen, laat het Nationaal Dashboard Biodiversiteit zien. Toch is er ook reden tot hoop. De nieuwste rapporten van het Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES) tonen dat Nederland binnen tien jaar positieve resultaten kan behalen voor mens en natuur – als overheden, bedrijven en burgers beter samenwerken. Honderden wetenschappers uit meer dan 42 landen schreven de afgelopen drie jaar mee aan de rapporten, waaronder Patrick Huntjens, lector Sociale Innovatie en Duurzaamheidstransities bij Hogeschool Inholland en hoogleraar bij Maastricht University.
Einde aan versnipperd beleid
Integraal beleid en handelen zijn cruciaal om systemen die biodiversiteit onder druk zetten te doorbreken, stelt het IPBES in het Nexus Assessment-rapport en het Transformative Change Assessment-rapport. Samenwerking tussen sectoren en aanpak van onderliggende oorzaken zijn daarbij essentieel, zoals de manier waarop we onze economie hebben georganiseerd of hoe we denken over onze relatie tot de natuur, zo laten beide rapporten zien. Het Transformative Change-rapport beschrijft bijvoorbeeld dat de kosten van het uitstellen van maatregelen tegen biodiversiteitsverlies, in tien jaar tijd twee keer zo hoog zijn als die van nu ingrijpen. Ecoloog Koos Biesmeijer, wetenschappelijk directeur van Naturalis Biodiversity Center. “Hoe kunnen we nou met zijn allen het verschil maken, hoe werken we samen aan een duurzame wereld? Dat staat in deze rapporten beschreven.”
Het Transformative Change-rapport analyseert de diepere oorzaken van natuurverlies, en de economische, politieke en culturele dimensies daarvan, en komt met oplossingen daarvoor. Het Nexus-rapport sluit daar bij aan en onderzoekt de relaties tussen klimaat, biodiversiteit, water, voedsel en gezondheid. Het presenteert geïntegreerde oplossingen die kunnen voorkomen dat bijvoorbeeld het klimaatbestendiger maken van landbouw ten koste gaat van biodiversiteit.
De nieuwe IPBES-rapporten bieden niet alleen een overzicht van beschikbare kennis, maar ook praktische handvatten om die kennis toe te passen voor duurzame verandering. Inholland-lector Patrick Huntjens: “Met een snel sluitend venster om onomkeerbare schade te voorkomen, schetst het Transformative Change-rapport uitvoerbare strategieën voor een rechtvaardige en duurzame wereld. Met meer dan 400 casestudies die succesvolle initiatieven wereldwijd laten zien, biedt het rapport duidelijke voorbeelden van hoe collaboratieve en contextspecifieke acties in minder dan tien jaar positieve resultaten opleveren voor zowel natuur als mens.”
In het Transformative Change-rapport vormt Patrick’s visie op een eco-sociaal contract een praktische en ethische routekaart voor de noodzakelijke transformatieve verandering. Dit contract balanceert de relatie tussen mens en natuur, met kernwaarden als rechtvaardigheid, inclusie en wederzijds respect. Patrick benadrukt: "Transformatieve verandering begint niet alleen bij systemen, maar ook bij de waarden en normen die deze systemen vormgeven."
Inspiratie en kansen voor Inholland-studenten en -onderzoekers
Volgens Patrick biedt het rapport ook voor studenten en onderzoekers aan Hogeschool Inholland mogelijkheden om bij te dragen aan de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving. Het daagt hen uit om creatieve oplossingen te ontwikkelen voor uitdagingen zoals duurzame voedselsystemen, circulaire economie en klimaatadaptatie. Daarbij benadrukt het rapport het belang van interdisciplinaire samenwerking, een speerpunt binnen het onderwijs en onderzoek aan Inholland.
Zie ook: „Nieuw ecosociaal contract kan ons uit ecologische crisis leiden”