‘Lessen over diversiteit en inclusie zijn vaak nog te oppervlakkig’

Rubina

Docent Social Work Rubina Boasman windt er geen doekjes om: thema’s als racisme, uitsluiting en stagediscriminatie zijn geen bijzaken. “Het is onze taak als opleiding om studenten hierop voor te bereiden. Dat doe je niet met één vak in het eerste jaar. Dit moet een rode draad zijn door het hele curriculum.” 

Tijdens de Community of Practice (CoP) Diversiteit op 3 juli in Den Haag stond de vergeten geschiedenis van verzet en antiracisme centraal. Verhalen van solidariteit en moed, verborgen in de Haagse wijk Bezuidenhout. Rubina was één van de deelnemers. “Deze verhalen zijn zó relevant voor het onderwijs van nu! De spreker was zó sterk – ik wilde blijven luisteren. Als docent dacht ik meteen: dit kan ik gebruiken. Dit móet ik gebruiken.” 

Verhalen die blijven hangen
De middag begon met een uitgebreide lezing van Jos Belt over de vriendschap tussen Anton de Kom en Mohammad Hatta, twee iconen van antikoloniale strijd die in de jaren dertig op loopafstand van elkaar woonden. Wat volgde was een wandeling door hun oude buurt.  

Als docent diversiteit en cultuursensitief werken maakt Rubina zich hard voor structurele aandacht voor deze thema’s. Deze bijeenkomst bevestigde opnieuw wat ze dagelijks ervaart: “De lessen over diversiteit en inclusie in ons curriculum zijn vaak nog te oppervlakkig. Terwijl studenten hier zóveel mee te maken krijgen in de praktijk.” 

“Als studenten in het eerste jaar een vak hierover krijgen, moeten we dat in de jaren daarna ook blijven voeden. Anders bloedt het dood en dan zeggen vierdejaars ineens: ‘We hebben hier eigenlijk heel weinig over gehad.’” Rubina ziet het als haar taak om studenten voor te bereiden op de wereld waarin ze straks terechtkomen, inclusief de ongemakkelijke kanten daarvan. “Als studenten straks de praktijk in gaan, krijgen ze hiermee te maken, of wij ze er nu op voorbereiden of niet.” 

Volgens Rubina moet er in het Nederlandse onderwijs veel meer aandacht zijn voor diversiteit, zeker bij opleidingen zoals Social Work en de Pabo. “Studenten moeten klaargemaakt worden voor de maatschappij, dus voor een diverse wereld. Nederland is namelijk al heel lang een divers land.” Rubina heeft een duidelijke tip voor collega-docenten: “Denk goed na over waar je studenten straks gaan werken. In welke context? In welke sector? Waarmee krijgen ze daar te maken? Waar worden ze mee geconfronteerd? En hoe kan je dat terug laten komen je lessen? Leer ze met een diverse blik kijken.” 

Beeld CoP

Van CoP naar klaslokaal
Voor Rubina zijn bijeenkomsten als de Community of Practice Diversiteit directe inspiratie voor haar onderwijs. Zo liet ze studenten in haar lessen rituelen en verhalen uit een Keti-Koti-dialoogtafel ervaren en ging ze met hen gesprek over familiegeschiedenis en erfgoed. “Dat bracht zoveel los, ook bij studenten van wie je het niet verwacht. Zo hoort onderwijs te zijn.” Ook thema's als stagediscriminatie krijgen bij haar structureel aandacht. “Toen ik zelf studeerde, waarschuwden docenten me al voor mogelijke uitsluiting. Dat gaf me houvast. Die verantwoordelijkheid hebben wij nu ook. Daarom moeten wij het gesprek juist aangaan, ook met stagebedrijven.” Dit jaar maakt ze daarbij gebruik van materialen uit de Haagse aanpak Gelijke stagekansen, zoals posters met herkenbare quotes die studenten uitnodigen tot gesprek.

Te willekeurig
Toch vindt Rubina dat meer nodig is dan losse lessen of persoonlijke inzet. “Het is nu te willekeurig. Ik neem cultureel sensitief werken overal mee in mijn onderwijs, maar een collega misschien niet. In het nieuwe curriculum van Social Work wil ik het structureel verankeren, niet als bijzaak, maar als volwaardig vakonderdeel.” Volgens haar moeten opleidingen de expertise van docenten, lectoraten en initiatieven zoals de CoP bundelen. “Laat ons meedenken, geef ons materiaal, maak het praktisch. Docenten zijn doeners: als ze zien dat het werkt, gaan ze het gebruiken.” 

Meer weten of aansluiten?
Tijdens de CoP hoor je verhalen die je nergens anders hoort. Dit laat je even stilstaan bij waarom je doet wat je doet, zodat je met nieuwe ideeën je klaslokaal instapt. Dat is de kracht van deze bijeenkomsten.  

Ben je geïnspireerd geraakt door Rubina's verhaal? Denk mee over hoe we studenten leren met een bredere blik naar de geschiedenis te kijken, sociale ongelijkheid te herkennen en hiermee om te gaan in hun toekomstige beroep. Mail je interesse naar Tjitske Lovert en sluit op vrijdag 19 september aan bij de sessie van Keti Koti Next Steps. 

Meld je aan voor de volgende CoP op 7 november!
De volgende Community of Practice vindt plaats op vrijdag 7 november* van 10.30 tot 12.30 uur bij Inholland Amsterdam. Samen met collegevoorzitter Bart Combee gaan we in gesprek met de Amsterdamse raadleden Itay Garmy en Sheher Khan, die een actie tegen polarisatie zijn gestart. Ondanks hun religieuze verschillen – Garmy is Joods, Kahn is islamitisch – zien ze mogelijkheden voor dialoog. Hoopvolle inspiratie met ervaringen en inzichten die we mee kunnen nemen in ons onderwijs en onze school. Meld je alvast aan via deze link.  

*) De Community of Practice van donderdag 6 november is vanwege de agenda van de sprekers verplaatst naar vrijdag 7 november.