De Pedagogische Opdracht
Onderzoek naar verantwoordingskracht en goed handelen bij Ad PEP-studenten
Hoe handelen Ad PEP-studenten in complexe werksituaties, en hoe verwoorden en onderbouwen zij hun keuzes? Binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht van Hogeschool Inholland doen docent-onderzoekers Maartje Spoelstra en Gunnar Antonissen hier onderzoek naar.
Gunnar werd geïnspireerd door een interne vacature over verantwoordingskracht bij Ad PEP-studenten. “Deze vacature riep bij mij allerlei vragen op,” vertelt hij. “Studenten komen regelmatig in situaties waarin ze wel handelen, maar niet altijd kunnen uitleggen waarom. Hoe onderbouwen ze hun keuzes en hoe kunnen ze die uitspreken naar anderen? Het gaat hierbij overigens niet alleen om het verwoorden en onderbouwen van keuzes achteraf, maar ook om hoe studenten in de praktijk ruimte ervaren om te handelen en keuzes te maken.”
Maartje herkende dezelfde uitdaging in haar werk met studenten: “Aan de ene kant hebben deze studenten een ondersteunende rol, maar aan de andere kant werken ze ook heel zelfstandig. Sommige studenten hebben veel werkervaring, maar voelen zich onzeker. Dan denk ik: Je mag best zelfverzekerder zijn, je doet het goed!” Beide onderzoekers wilden beter begrijpen wat goed handelen betekent, hoe studenten dit ervaren en hoe leercoaches en werkplekbegeleiders dit zien.
Twee verwante onderzoeken
Hoewel de onderzoeken nauw verbonden zijn, leggen ze elk een eigen accent. Gunnar focust op verantwoordingskracht. “Ik wil vooral kijken hoe studenten hun eigen handelingsmogelijkheden ervaren. Hoeveel ruimte ervaren ze om te handelen en om die keuzes te verwoorden?” Zijn onderzoek richt zich op professionele ruimte, keuzes en het vermogen van studenten om deze te verantwoorden. Het concept Teacher Agency vormt de verbinding tussen deze praktische vragen en wetenschappelijk onderzoek in het lectoraat De Pedagogische Opdracht.
Bij het onderzoek van Maartje ligt de focus op goed handelen in complexe situaties.
Ze startte vanuit de praktijkervaring van studenten die volgens hun leercoach sterk functioneren. “Ik kijk: wat vinden studenten zelf goed gaan? Waar zijn ze trots op? Hoe handelen ze? En wat vindt de leercoach en de werkplekbegeleider daarvan? Zo krijgen we zicht op wat goed handelen precies inhoudt.” Ze interviewt studenten en gaat vervolgens in gesprek met hun leercoach en werkplekbegeleider om patronen, overtuigingen en professionele redeneringen te ontdekken die bijdragen aan goed handelen.
Samenwerking en kruisbestuiving
Hoewel het om twee aparte onderzoeken gaat, delen Maartje en Gunnar voortdurend inzichten en
methoden. “Onze onderzoeken versterken elkaar,” zegt Gunnar. “Mijn theoretisch kader kan Maartje ook weer een basis geven.” Maartje vult aan: “Ik ben al begonnen met interviews, en dan kan Gunnar kijken welke methode werkt en wat hij daarvan kan overnemen.” Beiden gaan fenomenologisch te werk: de ervaring van de studenten staat centraal.
De deelnemers
Beiden werken met een diverse groep studenten, van 20 tot 55 jaar. Maartje legt uit:
“Het is bijzonder dat we klassen hebben waar studenten van 55 in zitten, maar ook studenten van 20. Dat geeft een rijke dynamiek in de klas én in het onderzoek.” Gunnar vult aan: “Deze diversiteit maakt het onderzoek complex, maar juist ook leuk. We krijgen een breed beeld van hoe studenten handelen.”
Beiden hopen dat hun onderzoek concrete inzichten oplevert voor het onderwijs. “Deze studenten werken in complexe situaties. Ik hoop dat we inzicht krijgen in hoe zij het zelf ervaren en wat wij als opleiding kunnen gebruiken om hen beter te ondersteunen, of om ons curriculum aan te passen,” legt Gunnar uit.
“Misschien kunnen we kijken hoe studenten beter voorbereid kunnen worden op de werkplek of zich zekerder voelen in hun opleiding.” Het onderzoek kan ook richting geven aan bredere vragen over de inzet en erkenning van Ad PEP-studenten met veel werkervaring, zeker in tijden van onderwijstekorten.
De rol van docent-onderzoeker
“Als docent zie je bepaalde dingen gebeuren, maar nu mag ik mezelf daar verder in verdiepen,” zegt Gunnar. Ook voor Maartje is dit onderzoek een verdieping van haar werk. “Ik vind dit belangrijk, voor deze mensen, voor dit beroep.”
De onderzoeken vormen een stevige basis voor vervolgonderzoek en maken zichtbaar hoe Ad PEP-studenten professioneel handelen in complexe praktijksituaties. Daarmee laat het lectoraat De Pedagogische Opdracht zien hoe praktijkervaringen van studenten, vragen van docenten en onderzoek samenkomen in kennis die ertoe doet. De onderzoeken bieden niet alleen verdieping voor docenten en onderzoekers, maar ook concrete aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van de opleiding en de ondersteuning van het werkveld. Zoals Gunnar aangeeft: “Het geeft je een beter beeld van wie die Ad PEP-studenten zijn en waar je als opleiding op kunt aansluiten.” Juist in een tijd van onderwijstekorten draagt dit praktijkgerichte onderzoek bij aan het duurzaam versterken en benutten van de kracht van de Ad PEP in het onderwijs.
Binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht van Hogeschool Inholland draait alles om het versterken van de professionaliteit van onderwijsprofessionals. Centraal staat de vraag hoe leraren en toekomstige onderwijsprofessionals kinderen en jongeren een veilige basis kunnen bieden om te leren en te floreren. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat docenten en studenten leren onderzoekend te kijken naar hun eigen handelen, zodat ze bewuste keuzes kunnen maken, onderbouwen en reflecteren.