'Regulier sportaanbod bereikt vrouwen vaak niet'

Waarom blijven meiden en vrouwen in wijken als Meerwijk-Schalkwijk achter in sportdeelname? Volgens onderzoeker Daphne Heemskerk van het Sport- en beweeglab Meerwijk ontbreken daarvoor de juiste voorwaarden. “Als die niet kloppen, is meedoen simpelweg geen optie.”

Het Sport- en beweeglab Meerwijk is een samenwerking tussen het lectoraat Kracht van Sport en Bewegen van Hogeschool Inholland, SportSupport Kennemerland, de gemeente Haarlem, Buurts en partners in de wijk. In dit living lab werken bewoners, studenten en professionals samen aan vraagstukken rond gezondheid, sociale cohesie en gelijke kansen. Doel is sport en bewegen voor iedereen toegankelijk te maken en daarmee mentale en fysieke gezondheid te stimuleren.

Binnen een van de programmalijnen onderzoekt Daphne waarom regulier sportaanbod voor veel meiden en vrouwen niet aansluit bij hun wensen en behoeften. En wat er nodig is om deze groep wel te bereiken. Het onderzoek wordt mede gefinancierd door de gemeente Haarlem en het Kenniscentrum Sport en Bewegen.

Juiste omstandigheden
“Het probleem is niet motivatie”, zegt Daphne. “Deze groep weet dat bewegen gezond is en wil ook graag sporten. Maar deelname valt of staat met passende voorwaarden. Als je inclusie echt serieus neemt, moet je soms accepteren dat groepen behoefte hebben aan een eigen setting. Anders blijven ze buiten beeld.”

De voorwaarden zijn concreet. “Vrouwen willen sporten met alleen andere vrouwen, zonder dat mannen kunnen meekijken. Daarnaast spelen praktische drempels een rol. Veel vrouwen kennen het aanbod niet of kunnen het niet vinden door taal- en digitale barrières. Ook betaalbaarheid speelt mee.” Er is wel passend aanbod, benadrukt ze, maar dat wordt niet altijd gevonden. “En dat geldt niet alleen voor vrouwen zelf, maar ook voor professionals in de wijk. Daar valt nog winst te behalen.”

Ladies only
Bij kickboksschool Bouzidi Gym, naast de Spaarnehal in Meerwijk, is dat passende aanbod er. Twee keer per week is er een ladies only-bokszakles met vrouwelijke trainers. Voor de les vertrekken de laatste mannen, daarna gaat de deur dicht. Binnen zijn alleen vrouwen. “Het begint bij een plek waar vrouwen zich veilig voelen en zichzelf kunnen zijn”, zegt eigenaar en voormalig professioneel kickbokser Mourad Bouzidi. “Wat ook helpt is dat veel vaders en partners mij kennen en weten dat het hier goed geregeld is.”

Die vertrouwensbasis zie je terug in de opkomst: per les doen zo’n vijfentwintig vrouwen mee en de vraag naar extra lessen is groot. Voor veel deelneemsters is het meer dan sport, het is ook een moment voor zichzelf en om elkaar te ontmoeten. Bovendien heeft bewegen een positief effect op het mentale welzijn. “Het is hier gezellig, we zijn onder vrouwen én het is om de hoek”, vertelt een deelneemster. “Daardoor kan ik elke week meedoen. Je bouwt zelfvertrouwen op en voelt je sterker, ook buiten de sportschool.”

Spin in het web
Wat maakt deze aanpak anders? “In het lab blijven inzichten niet op papier staan”, zegt Daphne. “Wat uit onderzoek naar voren komt, testen we direct in de praktijk en zetten we door.” Het motto? Niet praten over, maar met de mensen die hier wonen.

Ze is veel in de wijk te vinden, sluit aan bij bestaande groepen en brengt mensen en organisaties met elkaar in contact. “Weten mensen je eenmaal te vinden, dan komen ze zelf met vragen of ideeën. Zo ontstaan nieuwe initiatieven als vrijzwemmen, yoga, damesfitness en dans.” Het doel is uiteindelijk dat dit netwerk zelfstandig kan functioneren.

Vervolgonderzoek
De programmalijn met beweegactiviteiten voor meiden en vrouwen van het Sport- en beweeglab loopt door tot eind 2027. Het onderzoek naar de wensen, behoeften en barrières van vrouwen is afgerond en heeft al tot nieuwe activiteiten geleid. Maar over meiden is nog veel onduidelijk; dit onderzoek loopt daarom door tot juli 2026.

Daphne: “Voor vrouwen weten we wat werkt en wat daarvoor nodig is. Dat willen we straks ook voor meiden kunnen zeggen. Het voornemen is vanaf augustus 2026 de effecten van ingezette en in te zetten acties te bepalen in vervolgonderzoek.”

De praktijk vraagt soms om concessies, weet Mourad. Hij is afhankelijk van een klein team vrouwelijke trainers en van de locatie. “Door de geplande sloop van de Spaarnehal moeten we op termijn verhuizen. Als de kosten daardoor stijgen, komt het laagdrempelige karakter van de dameslessen in het gedrang.”

Ondersteuning
Het succes bij Bouzidi Gym onderstreept hoe belangrijk het is om goed te luisteren naar wat er in de wijk nodig is, vindt Haarlems wethouder sport Eva de Raadt. Zij kwam onlangs kijken bij een ladies only-les. “Voor mij is het uitgangspunt dat elke Haarlemmer kan sporten, ongeacht achtergrond, leeftijd of sekse. Als regulier aanbod niet werkt, moeten we uitzoeken wat wél werkt. Initiatieven zoals deze gym laten zien hoe een veilige en afgeschermde setting het verschil maakt. Dat verdient onze ondersteuning.”