Samen afstuderen met praktijkgericht onderzoek
De Pedagogische Opdracht organiseert een leerkring voor Pabo-studenten
In de afstudeerkring Leerkracht-leerling relaties, georganiseerd door het lectoraat De Pedagogische Opdracht, krijgen Pabo-studenten de kans om samen af te studeren en praktijkgericht onderzoek te doen. Ze onderzoeken hoe de relatie tussen leerkracht en leerling van invloed is op de ontwikkeling van leerlingen, en welke leerling- en leerkrachtkenmerken van invloed zijn op de kwaliteit van die relatie. Door samen te werken en ervaringen te delen, ontstaat een leeromgeving waarin studenten van én met elkaar leren. Eelco, deeltijdstudent aan de Pabo in Haarlem, vertelt hoe deze afstudeerkring hem hielp om zijn afstudeeronderzoek vorm te geven én om als leerkracht te groeien.
Toen Eelco begon aan de opleiding, had hij al een ander leven achter zich. "Ik ben na de mavo meteen gaan werken. Studeren? Dat kwam er nooit van. Pas rond mijn veertigste ben ik begonnen aan een hbo-opleiding. Uiteindelijk voelde ik: het onderwijs past bij mij. Misschien wist ik dat vroeger al, maar het leven liep anders."
Twijfel maakt plaats voor verdieping
In eerste instantie twijfelde Eelco of de afstudeerkring iets voor hem was. "Ik dacht: wil ik dat wel, zo in een groep? En het onderwerp – de relatie tussen leerkracht en leerling – dat klonk als een open deur. Maar uiteindelijk ben ik heel blij dat ik het gedaan heb. Het heeft me echt iets gebracht. Ik wist van mezelf: ik heb baat bij structuur en begeleiding. En Maaike Zeguers, de begeleider, is onderzoeker bij het lectoraat. Ze leest wat je schrijft en geeft hele gerichte, analytische feedback. Dat had ik echt nodig."
Onderzoek naar verbondenheid
In zijn onderzoek dook Eelco dieper in de dynamiek tussen leerkracht en leerling. "Wat eerst vanzelfsprekend leek – dat een goede relatie belangrijk is, bleek veel meer lagen te hebben. Vooral bij kinderen met zorgbehoeften is die relatie cruciaal, terwijl het juist met hen vaak lastiger is om een band op te bouwen of vast te houden."
Eelco ontdekte hoe groot de invloed van verbondenheid is, op de ontwikkeling van een kind én op de sfeer in de klas. "Dat besef had ik wel, maar door het onderzoek zag ik het scherper. En ik begreep beter waarom dingen soms niet werken. Als het contact niet goed liep met een leerling, dan keek ik bijvoorbeeld in eerste instantie naar het gedrag van dit kind. Maar mijn gedrag als leerkracht heeft ook invloed op die dynamiek. Als ik als volwassene én leerkracht mijn gedrag aanpas, dan kan dat die dynamiek verbeteren.”
De leerkracht als persoon
Het onderzoek raakte aan iets wat Eelco al langer voelde in zijn werk: dat wie je bent als leerkracht ertoe doet. "We hebben het veel over lesdoelen, klassenmanagement en didactiek. Maar wie je bént als leerkracht, hoe je je opstelt, dat blijft vaak onderbelicht. Terwijl dat echt uitmaakt. Het zit niet alleen in wát je doet, maar vooral in hoe je het doet en in de relatie die je opbouwt."
Leren onderzoeken
Eelco had weinig ervaring met studeren. "Leren leren en dan ook nog wetenschappelijk onderbouwen wat je doet, dat was wennen. Zeker als je fulltime werkt en een gezin hebt. Maar doordat ik in de afstudeerkring tijd en begeleiding kreeg, kon ik me echt verdiepen. En dat maakte het verschil."
De inzichten die Eelco opdeed, past hij dagelijks toe in zijn klas. "Ik weet nu: juist met kinderen met wie het stroef loopt, moet je investeren in de relatie. Niet pas als het misgaat, maar meteen. Dat besef neem ik mee. En ik praat er ook over met collega’s, want op mijn school staan veel mensen voor de klas die nog in opleiding zijn. Die persoonlijke kant van het vak, dáár moeten we het over hebben."
Een ervaring die blijft
Terugkijkend noemt Eelco de afstudeerkring een waardevolle ervaring. "Eigenlijk zou je zoiets al aan het begin van de opleiding moeten doen. We hadden zulke mooie gesprekken, en de uitkomsten van elkaars onderzoek inspireerden ook weer. Het heeft me echt geholpen om een betere, bewustere leerkracht te worden."