Samen werken aan een nieuw verhaal over toerisme
Inholland werkt met partners aan de toekomst van toerisme in Amsterdam
Hoe kan toerisme bijdragen aan een leefbaar Amsterdam, zonder de belangen van bewoners, ondernemers en bezoekers tegenover elkaar te zetten? Met een nieuw narratief over toerisme wil Amsterdam ruimte maken voor een gesprek waarin zowel de kansen als de keerzijden van toerisme zichtbaar zijn. Hogeschool Inholland werkte mee aan de ontwikkeling ervan en bracht kennis uit onderzoek, onderwijs en de praktijk samen.
Wat zo'n andere kijk op toerisme in de praktijk kan betekenen, wordt zichtbaar in verschillende initiatieven in de stad. Onderzoekers van Inholland organiseren stadswandelingen buiten de bekende toeristische routes, waarbij buurten en bewoners centraal staan. Buurthotel verkent hoe hotels meer kunnen betekenen voor hun directe omgeving. En studenten van het Urban and Leisure Tourism Lab van Inholland werken aan vraagstukken rond duurzaam en inclusief toerisme. Deze voorbeelden laten zien dat toerisme niet alleen gaat over bezoekersaantallen en economische opbrengsten, maar ook over de betekenis van toerisme voor de stad en haar bewoners.
Het Nieuwe Narratief over Toerisme in Amsterdam werd gepresenteerd tijdens het Positive Tourism Festival in Pakhuis de Zwijger. Dit gedeelde beeld moet helpen om het gesprek over toerisme uit de sfeer van tegenstellingen te halen. Niet door overlast of botsende belangen weg te nemen met één gezamenlijk verhaal, maar door die belangen zichtbaar en bespreekbaar te maken. Daarmee is het narratief geen eindpunt, maar een vertrekpunt voor verdere samenwerking.
Een ander gesprek over de toekomst van toerisme
Toerisme brengt werkgelegenheid, ontmoeting en economische kansen met zich mee. Dit terwijl bewoners ook drukte en overlast ervaren en de leefbaarheid van sommige buurten onder druk staat. Hoe kunnen die verschillende ervaringen naast elkaar bestaan in het gesprek over de toekomst van Amsterdam?
Thijs Koster van de gemeente Amsterdam was betrokken bij de ontwikkeling van het narratief. “Wij vinden het belangrijk dat het gesprek over de bezoekerseconomie uit de gepolariseerde sfeer komt.” Volgens Thijs vraagt dat om een vollediger beeld van toerisme, waarin niet alleen de economische waarde of de ervaren overlast centraal staat. “Ik vind het belangrijk om een compleet beeld van toerisme te geven, waarin verschillende belangen en ervaringen zichtbaar zijn. Dat verhaal is misschien minder makkelijk, maar doet meer recht aan de werkelijkheid.”
Het doel is niet dat iedereen hetzelfde gaat denken. Het narratief moet vooral helpen om verschillende belangen beter te begrijpen en een basis te vinden om samen verder te werken. “Het narratief moet eraan bijdragen om elkaar weer te verstaan en nader tot elkaar te komen.”
Om tot het nieuwe narratief te komen hebben verschillende partijen hun ervaringen en inzichten ingebracht. Inholland droeg bij met kennis over stedelijk toerisme en regeneratief toerisme en begeleidde het proces om de perspectieven samen te brengen.
Laura Viaene, betrokken vanuit Buurthotel, benadrukt waarom samenwerking tussen verschillende partijen nodig is. “Het toerismevraagstuk kan niet door één organisatie worden opgelost. Er is een systeemverandering nodig en daarvoor heb je elkaar nodig. Als onafhankelijke partij tussen hotels, gemeenten en bewoners vind ik het belangrijk om de verschillende perspectieven mee te nemen in de discussie.”
Die verschillende perspectieven vroegen om een partij die niet zelf een direct belang vertegenwoordigde, maar wel het gesprek kon begeleiden. “De hogeschool is onafhankelijk, verbindend en onderzoekend, maar niet te analytisch. Dat sluit goed aan bij de praktijk en de groep,” vertelt Laura.
Onderzoek en praktijk aan dezelfde tafel
De bijdrage van Inholland ging verder dan het begeleiden van gesprekken. Onderzoekers brachten kennis in vanuit verschillende disciplines en kregen tegelijkertijd nieuwe inzichten vanuit de stad.
Anouschka Trauschke is onderzoeker bij het lectoraat New Urban Tourism van Inholland. Binnen dit lectoraat wordt onder meer gewerkt aan experimenten die bijdragen aan een duurzaam en inclusief Amsterdam-Noord. Daarnaast organiseert Anouschka stadswandelingen buiten de bekende toeristische routes, waarbij buurten en bewoners centraal staan.
Thijs Koster (gemeente Amsterdam) en Anouschka Trauschke (Inholland)
Die verbinding tussen onderzoek en praktijk speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het narratief. “Tijdens workshops zetten we inzichten uit verschillende lectoraten in. Daarnaast brachten bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers nieuwe kennis in die onderzoekers weer mee konden nemen. Het was echt een constante uitwisseling.”
Ook Pakhuis de Zwijger was nauw betrokken. Faezeh Mohammadi, programmamaker bij Pakhuis de Zwijger, werkte vanuit het Europese project ConnAct samen met de gemeente Amsterdam, Inholland en andere partners aan de voorbereiding van het festival.
Vanuit haar achtergrond in stedelijke en regionale planning houdt zij zich bezig met vraagstukken rond inclusieve en leefbare steden. Toerisme maakt daar volgens haar onlosmakelijk deel van uit. “Als we nadenken over de stad van de toekomst, dan kunnen we toerisme niet buiten beschouwing laten.”
Ook Faezeh ziet de meerwaarde van het samenbrengen van verschillende soorten kennis. “Wij brengen praktijkervaringen mee vanuit de stad, de gemeente en het Europese netwerk. Inholland brengt onderzoek, expertise en studenten mee. Daardoor ontstaat een situatie waarin iedereen van elkaar leert. We ontwikkelden alles samen: de inhoudelijke kennis, de organisatie en het programma.”
Studenten werken mee aan vraagstukken uit de stad
Ook studenten van Inholland waren betrokken bij de voorbereiding en het festival. Vanuit het Urban and Leisure Tourism Lab konden bezoekers kennismaken met hun projecten rond duurzaam en inclusief toerisme.
Voor studenten betekende dit dat zij hun ideeën en perspectieven konden delen met mensen die dagelijks met de gevolgen en mogelijkheden van toerisme te maken hebben. Tegelijkertijd leerden zij van concrete vraagstukken die in de stad spelen.
Hoe belangrijk het is om ook naar je eigen rol te kijken, kwam naar voren tijdens een workshop en wandeling rond Buurthotel. Laura nodigde deelnemers uit om niet alleen vanuit het perspectief van bewoners of ondernemers naar toerisme te kijken, maar ook naar hun eigen gedrag als bezoeker. “We zijn allemaal ook weleens toerist. Wat doen wij dan zelf dat bewoners daar misschien niet zo prettig vinden?”
Tijdens de wandeling maakten deelnemers kennis met hotelmedewerkers en de mensen achter het hotel. Buurthotel wil daarmee het contact tussen toeristen, hotels en buurtbewoners versterken en laten zien hoe hotels ook betekenis kunnen hebben voor hun directe omgeving.
Van een nieuw verhaal naar verandering in de praktijk
Met de presentatie van het narratief is het gesprek over de toekomst van toerisme niet afgerond. De vraag is vooral hoe de gedeelde inzichten kunnen bijdragen aan verandering in de praktijk.
Dat is belangrijk omdat toerisme niet op zichzelf staat. Het raakt aan leefbaarheid, gebiedsontwikkeling, natuur en de manier waarop bewoners hun stad ervaren. Anouschka benadrukt die bredere blik. “Toerisme is een onderdeel van het geheel, maar geen einddoel.”
Ook Laura kijkt vooruit en stelt een kritische vraag over het vervolg. “We praten en luisteren veel, maar wat gaan we hier nu mee doen? Blijft het bij een verhaal of gaan we met deze groep ook iets doen om het werkelijkheid te maken?”
Een eerste voorbeeld van nieuwe samenwerking is er al. Buurthotel verkent inmiddels samen met Roods hoe wandelingen voor bewoners langs meerdere hotels kunnen worden georganiseerd. Daarmee willen ze de geschiedenis van Amsterdam vertellen en laten zien dat hotels er ook voor buurtbewoners kunnen zijn.
Het laat zien hoe het uitwisselen van perspectieven kan leiden tot nieuwe ideeën en verbindingen. Tegelijkertijd blijft de vraag hoe zulke initiatieven verder kunnen groeien en wat er nodig is om ook op langere termijn verschil te maken.
Het narratief als vertrekpunt voor verdere samenwerking
Het Positive Tourism Festival was daarmee meer dan een moment om het nieuwe narratief te presenteren. Het bracht mensen bij elkaar die vanuit verschillende rollen aan de toekomst van Amsterdam werken.
“Dit festival moest meer worden dan een eindpunt,” zegt Anouschka. “Het is een podium voor alles wat er al gebeurt. Ik hoop dat mensen geïnspireerd naar huis gaan en nieuwe samenwerkingen aangaan.”
Ook voor Thijs is het nieuwe narratief vooral een eerste stap. “Het moet helpen om het gesprek over toerisme minder vanuit tegenstellingen te voeren en meer vanuit het geheel: wat betekent toerisme voor bewoners, ondernemers, bezoekers en de stad als geheel? Met het narratief hoop ik dat deze partijen nader tot elkaar komen.”
Voor Inholland laat de samenwerking zien hoe praktijkgericht onderzoek en onderwijs kunnen bijdragen aan maatschappelijke vraagstukken. Niet door één antwoord voor te schrijven, maar door verschillende soorten kennis en ervaringen samen te brengen en ruimte te creëren voor nieuwe samenwerking.
Benieuwd hoe onderzoek en onderwijs bijdragen aan een leefbare stad? Ontdek het werk van het lectoraat New Urban Tourism en de projecten waarin studenten, onderzoekers en partners samen aan de toekomst van toerisme werken.