Technologie en sociaal-emotioneel leren in het speciaal onderwijs
Lectoraat TLT presenteert eerste onderzoeksresultaten
Hoe kun je als onderwijsprofessional technologie effectief inzetten om sociaal-emotioneel leren (SEL) te versterken in het speciaal onderwijs? Deze vraag staat centraal in het onderzoek van Diana van Veen, onderzoeker bij het lectoraat Teaching, Learning & Technology van Hogeschool Inholland. De eerste resultaten liggen inmiddels op tafel en bieden een eerste inkijk op de huidige toepassing van technologie binnen het speciaal onderwijs. De volgende stap is het onderzoeken van verdere innovatiemogelijkheden.
Diana, die zowel ervaring heeft in het speciaal onderwijs als in de zorg voor verstandelijk gehandicapten, werkt in het kader van dit project nauw samen met Heliomare Onderwijs. Ze benadrukt het belang van deze samenwerking: "Het is prachtig om praktijkgericht onderzoek te combineren met de ondersteuning van leerlingen met een beperking, zo kunnen we de onderzoeksresultaten direct inzetten. Wat weer ten goede komt van deze leerlingen, die een speciaal plekje in mijn hart hebben. Het is geweldig om op deze manier bij te dragen aan hun ontwikkeling."
Leerlingen in het speciaal onderwijs hebben vaak te maken met beperkingen op fysiek, cognitief of sensorisch gebied, wat hun sociale vaardigheden kan beïnvloeden. Het toepassen van technologie heeft de potentie om in een ondersteunende rol het sociaal-emotioneel leren van deze leerlingen te versterken, zodat ze meer kansen krijgen om mee te doen in de samenleving. Diana bekijkt met welk soort technologie onderwijsprofessionals deze leerlingen nog beter kunnen ondersteunen. “We letten niet alleen op de effectiviteit van reeds ingezette technologieën, maar willen ook innoveren en gebruikte technologieën opschalen. Bijzonder is dat we tegelijkertijd ontdekken dat de middelen die Heliomare voor revalidatie inzet, ook geschikt zijn voor het speciaal onderwijs, zo ontstaat er een kruisbestuiving,” legt Diana uit.
Effectiever inzetten
Uit de eerste resultaten, verkregen uit vier focusgroepen en gesprekken met revalidatieprofessionals, blijkt dat technologie al breder wordt ingezet dan aanvankelijk gedacht. Diana ontdekte echter dat er ook onbenut potentieel is. "Tijdens de gesprekken beseften veel mensen hoeveel ze al doen op het gebied van sociaal-emotioneel leren, maar ze zien ook dat ze de bestaande technologieën nog effectiever kunnen inzetten.” Voorbeeld van succesvolle technologieën zijn 'de sprekende muur’ en ‘pictoschrijven’, die leerlingen ondersteunen bij het uiten van hun gevoelens en het nadenken over hoe je samen speelt. Ook wordt er gekeken naar de integratie van virtual reality (VR) en e-learnings, die al in de revalidatie worden gebruikt, in het onderwijs.
De Inholland pabo
Het onderzoek biedt niet alleen inzichten voor het speciaal onderwijs, maar heeft ook als doel pabo-studenten te enthousiasmeren voor een carrière in deze sector. De uitbreiding van keuzemodule Orthopedagogiek met speciaal onderwijs binnen de Inholland pabo is een belangrijke stap. Zo vergroten we de betrokkenheid van toekomstige leraren bij deze vorm van onderwijs. In een later stadium wil het lectoraat graag een werkveld-werkplaats bij Heliomare starten. Hier kunnen studenten met medewerkers van Heliomare werken aan uiteenlopende vraagstukken rondom de benutting van technologie binnen het onderwijs. Zo zorgt de samenwerking tussen Heliomare en Hogeschool Inholland niet alleen voor waardevolle onderzoeksresultaten, maar ook voor een sterke brug tussen theorie, praktijk en opleidingen binnen Inholland.
Toekomstige stappen
De volgende fase van het project richt zich op het verder onderzoeken en opschalen van technologieën binnen Heliomare Onderwijs. Onderzoekers van Heliomare voeren experimenten uit om de effectiviteit van verschillende technologieën te testen. Diana ondersteunt hen hierbij. Ondertussen werkt ze aan een literatuurstudie om te bepalen welke technologieën wereldwijd al succesvol zijn gebleken in vergelijkbare contexten. Diana sluit af: “Dit is een geweldig project, en ik ben trots op wat we samen met Heliomare tot nu toe hebben bereikt. Maar dit is pas het begin; er ligt nog zoveel potentieel om te ontdekken en te benutten voor het welzijn voor deze leerlingen.”
De praatplaat Sociaal-emotioneel leren en technologie in het speciaal onderwijs leren toont onderwijsprofessionals in het speciaal onderwijs hoe technologie kan ondersteunen bij het ontwikkelen van sociaal-emotionele vaardigheden (SEL). Per competentiegebied worden voorbeelden van technologieën gegeven en wordt uitgelegd welke didactische keuzes de inzet bepalen. In samenwerking met Heliomare onderwijs is informatie verzameld over het huidige gebruik van technologie en mogelijkheden voor verdere ondersteuning van SEL. De praatplaat stimuleert gesprekken over het uitbreiden van technologiegebruik in het gespecialiseerd onderwijs en biedt een visueel overzicht van de eerste inzichten en bevindingen uit het onderzoek naar SEL en technologie.