Wat kan een leerkracht betekenen voor een kind dat opgroeit in moeilijke omstandigheden?
Een kind dat thuis veel stress ervaart, een leerling die steeds grenzen opzoekt of juist opvallend stil is. Als leerkracht kom je dit soort situaties iedere dag tegen. Hoe reageer je daarop? En welke invloed heeft jouw handelen op de ontwikkeling van een kind?
Scholen krijgen steeds vaker te maken met leerlingen die opgroeien in omstandigheden als armoede, vechtscheidingen, mishandeling, verslaving of andere ingrijpende gebeurtenissen. Tegelijkertijd kunnen juist scholen een belangrijke steunbron zijn. In de dagelijkse interacties tussen leerkracht en leerling ontstaan kansen om kinderen te helpen zich, ondanks moeilijke omstandigheden, positief te ontwikkelen.
Met subsidie van het Rengelinkfonds onderzoekt het lectoraat De Pedagogische Opdracht van Hogeschool Inholland hoe leerkrachten kunnen bijdragen aan de veerkracht van kinderen. Onderzoekers, studenten, lerarenopleiders en onderwijsprofessionals werken samen aan nieuwe kennis over veerkrachtbevorderend handelen én aan de ontwikkeling van onderwijs over dit thema binnen de Pabo.
De leerkracht maakt verschil
Niet altijd is zichtbaar wat een kind thuis of buitenshuis meemaakt. Toch hebben ervaringen buiten school invloed op het welzijn, gedrag en leren van leerlingen. Juist daarom kijkt het lectoraat naar het dagelijkse handelen van leerkrachten. Hoe reageren zij op leerlingen die zich terugtrekken, boos worden of steeds grenzen opzoeken? Welke afwegingen maken zij daarbij? En hoe kan hun handelen de veerkracht van kinderen bevorderen?
In het onderzoek staat de interactie tussen leerkracht en leerling centraal. Onderzoekers brengen in kaart welke vormen van handelen leerkrachten inzetten, hoe zij keuzes maken en welke betekenis dat kan hebben voor de ontwikkeling van kinderen die opgroeien in uitdagende omstandigheden. Door deze praktijkervaringen te verbinden aan bestaande kennis en theorie ontstaat meer inzicht in wat veerkrachtbevorderend handelen in de schoolpraktijk betekent.
Elke beslissing die je neemt, elke reactie op een kind, heeft invloed. Dus is het essentieel dat je jezelf afvraagt: wat beoog ik eigenlijk als leerkracht?
Onderzoek, opleiding en praktijk versterken elkaar
Een belangrijk onderdeel van het project is de minor Word Meesterlijk met Mensen van de Inholland pabo. Studenten doen hierin praktijkonderzoek naar pedagogisch-didactisch handelen in hun praktijkschool. Samen met onderwijsprofessionals uit het basisonderwijs onderzoeken zij hoe leerkrachten kinderen kunnen ondersteunen die opgroeien met uiteenlopende uitdagingen in hun leven.
Studenten dragen als medeonderzoekers bij aan de ontwikkeling van nieuwe kennis. Hun praktijkonderzoek levert inzichten op die zowel het onderzoek als het onderwijs versterken. Andersom krijgen onderzoekskennis en wetenschappelijke inzichten een plek in de opleiding. Zo komen onderzoek, onderwijs en praktijk op een duurzame manier samen.
Word meesterlijk met mensen
De opbrengsten van het project worden structureel geïntegreerd in de minor Word Meesterlijk met Mensen. Studenten leren onderzoekend naar hun eigen onderwijspraktijk te kijken en ontdekken hoe zij kunnen bijdragen aan een schoolomgeving waarin kinderen zich gezien, gesteund en uitgedaagd voelen. Zo leren zij beter zien wat kinderen nodig hebben en bewuster keuzes maken in hun pedagogisch handelen.
“Veel studenten kiezen voor de Pabo omdat ze graag met kinderen willen werken,” vertelt Mascha. “Dat is prachtig, maar om echt iets te betekenen, moet je niet alleen de kinderen, maar ook jezelf kennen. Jij bent het instrument dat kinderen helpt ontwikkelen. In deze minor leer je hoe je dat instrument steeds verder kunt verfijnen.”
Samen werken aan veerkracht
Bij het project zijn studenten van de Pabo, lerarenopleiders, onderwijsprofessionals uit het primair onderwijs en het lectoraat De Pedagogische Opdracht betrokken. Iedereen brengt daarbij een eigen perspectief en expertise mee.
Het project heeft als doel de kwaliteit van veerkrachtondersteunend handelen op basisscholen in Noord- en Zuid-Holland te versterken. De kennis die het oplevert krijgt een plek in onderzoek, onderwijs en praktijk. Zo krijgen huidige en toekomstige leerkrachten meer houvast om kinderen te ondersteunen en bewust na te denken over hun eigen rol daarin.