‘Werken aan de bestaanszekerheid van mensen in kwetsbare posities’
Martin Blaakman door als lector Toegankelijkheid van het Recht
“Een groot deel van mijn carrière ben ik werkzaam geweest in het publieke domein. Daar wilde ik een verschil maken voor mensen. In het hoger beroepsonderwijs is dat ook mogelijk met praktijkgericht onderzoek.” Het zijn de strijdbare woorden van Martin Blaakman, sinds juni lector Toegankelijkheid van het Recht. Wat zijn zijn plannen, op wie richt hij zich en hoe betrekt hij de professionals van de toekomst bij het lectoraat?
Eerst iets over de naam van het lectoraat: Toegankelijkheid van het Recht. Wat houdt dit in? “Het gaat vaak om toegang tot het rechtssysteem”, zegt Martin. “Dat iedereen in de samenleving de financiële middelen heeft om naar de rechter te stappen en dat informatie over de rechtsgang toegankelijk en begrijpelijk is. Maar het gaat er ook om dat mensen beseffen wanneer er sprake is van onrecht en dat ze bereid zijn om voor hun rechten op te komen. Door wantrouwen in de overheid durft niet iedereen dat, waardoor de bestaanszekerheid van mensen onder druk komt te staan.”
Burgers, professionals en studenten
In het onderzoek van het lectoraat staat het perspectief van burgers centraal. Zo zoomden Martin en zijn collega’s de laatste jaren in op de onzekere maatschappelijke positie van Oekraïense vluchtelingen. “Maar er zijn meer perspectieven van belang”, zegt hij. “Het gaat ook om de blik van de professionals in het rechtssysteem. Want naast toegang tot het recht moet er sprake zijn van rechtvaardige uitkomsten. Het toeslagenschandaal laat zien dat juridisch correcte procedures niet altijd rechtvaardige uitkomsten opleveren. En dan kom je automatisch uit bij ons onderwijs. We willen onze inzichten doorvertalen naar het curriculum voor studenten van Sociaal Juridische Dienstverlening en HBO-Rechten en betrekken hen bij ons onderzoek, zodat zij als toekomstige professionals leren van de fouten uit het verleden.”
Bestaanszekerheid centraal
“Een groot deel van mijn carrière ben ik werkzaam geweest in het publieke domein, zoals bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst en de Nationale Ombudsman”, zegt Martin. “Daar wilde ik een verschil maken voor mensen. In het hoger beroepsonderwijs is dat ook mogelijk met praktijkgericht onderzoek.” Hij kiest daarbij voor onderwerpen die mensen in hun bestaanszekerheid raken. “Mijn doel is om met de onderzoeksresultaten beleidsmakers en juridische professionals verder te helpen en dat ook al tijdens het onderzoek te doen met mensen in een kwetsbare positie.”
In Nederland zijn weinig plekken om praktijkgericht onderzoek te doen en het thema bestaanszekerheid komt ook niet veel aan bod. Bij Inholland krijg ik die ruimte wel.
Sociale verantwoordelijkheid
De toekomstige professionals laat Martin altijd aanhaken. “Studenten moeten ervaring opdoen, weten wie hun doelgroep is, waar die mensen mee te maken hebben. Zo zijn studenten betrokken bij onderzoek naar arbeidsmigranten en onderzoek in de Rotterdamse Tarwewijk waar mensen leven in beschimmelde huurwoningen. Zo trainen we hen om te denken in termen van bestaanszekerheid, te zien waar een dossier afwijkt van de standaard, te reflecteren op hun eigen handelen en later als professional hun sociale verantwoordelijkheid te pakken.”
Onderzoeksplannen
Richtte Martin zich de afgelopen drie jaar in onderzoeksprojecten vooral op Oekraïense vluchtelingen, inmiddels neemt hij met collega-onderzoekers en studenten ook de bestaanszekerheid van EU-arbeidsmigranten onder de loep. “En vanaf het najaar richten we ons ook op Caribische Nederlanders, die naar Nederland zijn gekomen om te studeren, bijvoorbeeld bij Inholland”, voegt hij daaraan toe. “Waar komen ze na hun opleiding terecht, waar lopen ze tegenaan in een maatschappij die heel anders is dan de samenleving waar ze zijn opgegroeid? Tot slot willen we onderzoek doen onder juridische professionals die met kwetsbare burgers te maken hebben, vooral bij publieke organisaties, zoals UWV en gemeenten. Met welke ethische dilemma’s hebben zij te maken? Dat onderzoek willen ook onder onze afgestudeerden uitvoeren.”
Hbo cruciaal
Het moge duidelijk zijn: Martin wil impact maken. “Mijn werk op het hbo is cruciaal voor mij. Als politiek filosoof zijn er voor mij in Nederland weinig plekken om praktijkgericht onderzoek te doen en het thema bestaanszekerheid komt ook niet veel aan bod. Bij Inholland krijg ik die ruimte wel.”