'Als praktijkgericht onderzoeker hoor je een missie te hebben'
Lector Hans Bossert neemt afscheid met symposium
Als lector Finance & Accountancy en boegbeeld van het kenniscentrum Business, Finance & Law heeft Hans Bossert zich jarenlang ingezet om te helpen bedrijven duurzamer te maken. “Dankzij de Club van Rome weten we al sinds de jaren ’70 dat er grenzen zijn aan industriële groei. Helaas werd lange tijd niets met die conclusies gedaan. Hoe zorg je ervoor dat jouw onderzoek wél meteen landt?” Naar aanleiding van zijn afscheid organiseerde Inholland een symposium om te ontdekken hoe je als praktijkgericht onderzoeker impact kan maken. Enkele antwoorden? Zet verschillende brillen op en weet de media te bereiken.
Inholland ontwikkelt en biedt praktijkgerichte kennis aan mensen die het verschil willen maken voor een veerkrachtige en duurzame samenleving. Dat is de missie van Inholland. “Dit willen we bereiken door kwalitatief goed onderwijs en onderzoek”, zegt Marije Deutekom, lid van het college van bestuur. “We willen een kennispartner zijn en leggen ons toe op praktijkgericht onderzoek.” Volgens Marije kunnen onderzoekers de impact van hun onderzoek vergroten door meer partnerschappen aan te gaan, maar bijvoorbeeld ook door de media op te zoeken, zoals associate lector Krista Schram en andere (associate) lectoren en onderzoekers van Inholland doen.
Impact via media
Krista doet onderzoek naar de veiligheidsbeleving van burgers en specifiek vrouwen. Hoe de openbare ruimte is vormgegeven, heeft grote invloed op hoe veilig meiden en jonge vrouwen zich voelen. Die boodschap wist ze samen met communicatieadviseurs in de media te krijgen. “Praktijkgerichte onderzoekers moeten via de media actief invloed uitoefenen op het maatschappelijke debat”, stelt ze. “Dat is een voorwaarde om impact te maken.”
Stelregels
Volgens Krista zijn er een paar stelregels om succesvol samen te werken met de media. “Schets een glashelder beeld van het probleem waar je je op richt”, zegt ze. “Maak dat probleem vervolgens voelbaar. Om die reden heb ik meiden in Rotterdam zelf hun ervaringen laten vertellen in een podcast. Maak ten slotte goed voorstelbaar wat mensen aan dat probleem kunnen doen. Bijvoorbeeld door letterlijk in een plaatje te laten zien hoe je een buitenruimte ontwerpt waarin vrouwen zich wel veilig voelen.”
Invloed op gemeentebeleid
Krista’s onderzoek bereikte via de media uiteindelijk haar doelgroepen, zoals beleidsmakers in gemeenten die het ontwerp van de openbare ruimte mede bepalen. Wat zij vertelde in mediaoptredens, kwam letterlijk terug in beleidsnotities. De gemeente Amsterdam nodigde haar zelfs uit om over beleidsverandering te praten. “Daarmee maakt Krista echt impact”, zegt Marije.
Kennis moet bekend worden. Daarvoor moet je het toegankelijk maken, bijvoorbeeld via de media of met podcasts.
Data en informele kennis
Inholland leert studenten en stimuleert collega’s om vanuit verschillende perspectieven naar de wereld en maatschappelijke vraagstukken te kijken. Die verschillende perspectieven zijn voor praktijkgerichte onderzoekers cruciaal, vindt Mario Kieft, hoofddocent aan de Open Universiteit Nederland. Hij laat zien dat je met vijf brillen naar kennis kunt kijken. “Veel onderzoekers zijn gewend om met harde data en statische modellen te werken.” Maar wie zich daartoe beperkt, mist heel veel. “Er ontstaat ook heel veel nieuwe kennis door gesprekken bij het koffieapparaat of tijdens een gezamenlijke wandeling buiten. Voorwaarde is wel dat je diverse mensen met diverse expertises in contact brengt met elkaar.”
Nog meer brillen
Volgens Mario zijn er meer brillen waardoor je naar kennis kunt kijken. Zo is er kennis als middel om je als organisatie te legitimeren. Denk aan allerlei beleidsplannen en visies die het goed doen bij stakeholders, maar die medewerkers niet per se kennen of naleven. Ook macht speelt een belangrijke rol bij kennisontwikkeling. Heeft degene die de kennis verspreidt een prominente sociale positie? “Kennis van managers wordt belangrijk gevonden. In boekhandels vind je dan ook volop managementliteratuur. Maar zoek maar eens naar werknemersliteratuur. Daarom is Krista als onderzoeker nodig om erkenning te krijgen voor de veiligheidsgevoelens van een niet-dominante groep als meiden en jonge vrouwen.” Je hebt pas wat aan kennis als je het deelt: het is de vijfde en laatste bril voor een praktijkgerichte onderzoeker om impact te maken. “Kennis moet bekend worden. Daarvoor moet je het toegankelijk maken, bijvoorbeeld via de media of met podcasts.”
Impact door de juiste bril
Mario adviseert onderzoekers zich bewust te zijn van de verschillende perspectieven op kennis om impact te maken. Zo kunnen data erop wijzen dat de veiligheid is toegenomen, maar dat zegt niets over de veiligheidsbeleving van mensen. “Wil je daar iets over zeggen, dan moet je een andere bril opzetten als onderzoeker en kiezen voor gesprekken en interactie met mensen, bijvoorbeeld door actieonderzoek.” Je hebt als onderzoeker al die brillen nodig om verandering teweeg te kunnen brengen.
Je doet onderzoek altijd vanuit bepaalde waarden. Daar moet je als onderzoeker open over zijn.
Resultaten framen
Zes promovendi brengen het debat op gang met stellingen over impact maken met onderzoek, zoals promovendus en associate lector Linda Snippe. Zij legt het panel de vraag voor of alleen impact kunt maken met je onderzoeksresultaten als je die op de juiste manier framet. “Impact gaat over wat ontvangers ervaren”, zegt Mario. “De vraag is niet hoe je framet, maar hoe jouw frame wordt ontvangen.” Een voorbeeld is de stikstofuitstoot. Leg je de nadruk op hoeveel boerenbedrijven uitstoten of zeg je: “dit is de uitstoot en we hebben jullie nodig om die omlaag te krijgen”? Verdiep je in het perspectief van je doelgroep en sluit je daarop aan zodat zij de waarde van het onderzoek inzien en ermee aan de slag kunnen.
De kunst als onderzoeker is dat je op tijd van bril kunt wisselen.
Vanuit eigen waarden
"Hangt de impact van praktijkgericht onderzoek ook niet af van de kwaliteit van de relaties en netwerken waarin het plaatsvindt", legt promovendus Tamara Schoon het panel voor. “Jazeker”, zegt Alex Verkade, MT-lid van Regieorgaan SIA. “Daarom ondersteunen we bij SIA het vormen van netwerken.” Dit gebeurt bijvoorbeeld met het SPRONG-subsidieprogramma. Hiermee biedt Regieorgaan SIA de eerste financiering om aan een netwerk te bouwen zonder dat er al een concreet onderzoeksplan is. Alex reflecteert ook op de vraag of onderzoek met een missie wel neutraal of objectief kan zijn. “Je doet onderzoek altijd vanuit bepaalde waarden. Daar moet je als onderzoeker open over zijn. Het werpt ook de vraag op of ons systeem toegankelijk is voor onderzoekers met waarden die jij misschien niet deelt.”
Onderzoek met een missie
Hans Bossert is het eens met Alex. Naar zijn overtuiging streven praktijkgerichte onderzoekers per definitie naar impact. “Je hebt als onderzoeker een ideaal dat je wilt bereiken. Of zoals Krista het omschrijft: we doen onderzoek met een missie. De kunst als onderzoeker is dat je op tijd van bril kunt wisselen.” Bijvoorbeeld naar het perspectief van boeren of meiden, zodat je verandering teweeg brengt met onderzoek en het niet voor niets doet. “Dat is geen lineair proces, impact maak je gedurende het proces. In deze wereld, waarin keuzes worden gemaakt op basis van emoties en onderbuikgevoel, wordt het steeds belangrijker dat we met praktijkgericht onderzoek kennis en betekenis geven.”
Wil je meer weten over impact maken? Luister de podcast of kijk hier: Impact maken met praktijkgericht onderzoek.