Dream a Little | Over AI en creatieve praktijken

mockup_Dream-a-Little-1

AI verandert creatieve praktijken, dat is inmiddels geen nieuws meer. Maar wat het precies betekent voor de mensen die in die praktijken werken, is nog een open vraag. De nieuwe publicatie Dream a Little | On AI and Creative Practices deelt ervaringen vanuit kunstenaars, ontwerpers, onderzoekers en alumni van kunst- en ontwerpopleidingen uit het CoE CI-netwerk.

‘Dream a Little’ is een uitgave van het Centre of Expertise Creative Innovation (CoE CI), een netwerk dat de creatieve denk- en doekracht bundelt van vijf onderwijsinstellingen in Amsterdam: de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, de Gerrit Rietveld Academie, het Mediacollege Amsterdam, de Hogeschool van Amsterdam en Hogeschool Inholland. CoE CI verbindt onderzoekers, docenten en studenten met bedrijven, creatieve makers en maatschappelijke organisaties. De centrale vraag is steeds hoe artistieke en ontwerpende methoden kunnen bijdragen aan maatschappelijke uitdagingen.

Voor wie de invloed van AI wil begrijpen

Dream a Little geeft de creatieve industrie een stem geven in het debat over AI. De publicatie richt zich op wie wil begrijpen hoe het vakgebied van kunstenaars, ontwerpers en creatief onderzoekers verandert en op wie wil bijdragen aan een eigen visie op de plek van AI daarin.

Aan het woord komen ook twee onderzoekers vanuit het Creative Business-domein van Hogeschool Inholland.

AI-gebruik in kunst bevordert inclusiviteit

Kim Spierenburg, onderzoeker bij het lectoraat Inclusion and the Creative Industries en kunstenaar, schreef een artikel over hoe AI bijdraagt aan inclusiviteit. En over hoe de discussie over AI in kunst niet alleen gaat over de ethische of ecologische overwegingen van technologie, maar ook over toegang en uitsluiting. Het werd een pleidooi om AI-gebruik niet vanuit vooroordelen en afkeer overboord te zetten.

De aanleiding was persoonlijk. Kim gebruikt AI in haar eigen filmwerk: ze animeert bestaand beeldmateriaal en maakte inmiddels zeven films waarin AI een rol speelt. In haar werk experimenteert ze met verschillende soorten input, van stockvideo’s tot archiefmateriaal. "Als kunstenaar met een beperking stelt AI mij in staat om weer animatiefilms te maken. Door reuma-ontstekingen moest ik hiermee stoppen, omdat het repetitieve werk fysiek te belastend werd. AI maakt het mogelijk om dat proces opnieuw vorm te geven”, vertelt Kim. 

Haar films werden goed ontvangen. Tegelijkertijd merkte ze dat in kunstkringen de weerstand groeide tegen AI-gebruik. Die ervaring vormde de aanleiding om de weerstand tegen AI-gebruik in kunst beter te begrijpen. Via online forums en bestaande studies onderzocht ze hoe die discussie zich ontwikkelt. Wat ze daarin herkende, sluit aan bij wat onderzoekers omschrijven als ‘algoritmische aversie’. Oftewel, de neiging van mensen om negatiever te reageren op iets dat met een algoritme is gemaakt dan wanneer alleen mensen betrokken waren.

Kim pleit ervoor om die reflex kritisch te bekijken: “Stop met vergelijken. Net als in andere maakwerelden kan repititief productiewerk soms geautomatiseerd worden, maar al het andere is nog steeds creatief maatwerk. Zolang AI-gebruik in de kunst wordt weggezet als bedrog, blijven juist de mensen voor wie het de meeste betekenis heeft buiten de deur staan.”

AI als creatief instrument

Ook Koos Zwaan, lector Innovation in the Music Industry, leverde een bijdrage aan de publicatie. In zijn essay plaatst hij de opkomst van AI in een bredere historische lijn van technologische innovatie binnen de muziekindustrie. Waar AI vaak wordt gezien als disruptief of bedreigend, laat hij zien dat nieuwe technologieën de sector al vaker hebben veranderd en steeds opnieuw vragen oproepen over vakmanschap, creativiteit en verdienmodellen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat de waarde van AI niet in de technologie zelf zit, maar in hoe makers deze inzetten.

Vanuit zijn onderzoek naar een duurzame muziekindustrie pleit Koos ervoor om AI te benaderen als een creatief instrument dat kan bijdragen aan nieuwe vormen van artistieke expressie. Dit vraagt er echter wel om dat makers voldoende inzicht hebben in de werking, belangen en beperkingen van de technologie. Zijn conclusie is dat wij, als hogescholen, de opleiders van de volgende generatie makers daarin een belangrijke taak hebben. 

Presentatie op 16 april

Op donderdag 16 april 2026 wordt ‘Dream a Little’ gepresenteerd bij de Nederlandse Filmacademie (15.00–17.00 uur). Op het programma staan filmvertoningen, interactieve elementen en gesprekken met bijdragende auteurs. Voor alle aanwezigen is een gratis exemplaar beschikbaar. Meer informatie hierover vind je op de website van CoE CI.