Inholland in de prijzen bij Nederlandse Onderwijspremie met transformatie Pabo

Hogeschool Inholland heeft op donderdag 25 juni uit handen van onderwijsminister Rianne Letschert de Nederlandse Onderwijspremie ontvangen. Het is de hoogste onderscheiding in het middelbaar beroeps- en hoger onderwijs voor innovatieve en vernieuwende onderwijsinitiatieven. In de sector hbo behaalden we de tweede plaats met de Expeditie ‘de Inholland Pabo’: een radicale transformatie van onze opleiding waar in totaal 1.500 collega’s, studenten en betrokkenen uit het werkveld jarenlang samen aan werkten.

De Nederlandse Onderwijspremie wordt jaarlijks toegekend voor onderwijsvernieuwing en -verbetering in het mbo, hbo en wo. Inholland sleepte de tweede plaats in de wacht met een premie van 800-duizend euro. “We zijn onder de indruk van de omvang van de gerealiseerde verandering”, verklaart de beoordelingscommissie. “Het laat zien hoe een vaste kern met flexibele teams met succes grote veranderingen kan realiseren.” De commissie is ook te spreken over de actieve betrokkenheid van studenten. “Door ze in de opleiding bij curriculumontwerp te betrekken leren studenten hoe ze dit later kunnen toepassen.”

Radicale hervorming
Aanleiding voor de transformatie van onze lerarenopleiding was de hoge studie-uitval en het grote lerarentekort. De opleiding moest radicaal worden hervormd: van een overvol curriculum met veel varianten naar een flexibel, praktijkgericht en ontwikkelingsgericht onderwijsprogramma, met beroepstaken als ruggengraat. In de nieuwe opleiding is het leren verschoven: van een vaste opbouw naar werken vanuit de leervragen van studenten, in verbinding met de praktijk.

Studenten, docenten en schoolopleiders uiten hun tevredenheid. “In plaats van uitgebreide, verplichte verslagen van alle vakken die je hebt, ga je aan de slag met je eigen leervraag in de praktijk”, zegt een student. “Fijn is om zo een eigen draai te geven aan wat je leert.” Een andere student vult aan: “Het studieprogramma verlaagt de werkdruk en is meer op mijn persoonlijke ontwikkeling gericht.” Een schoolopleider merkt een nauwere band met Inholland, meer inzicht in het curriculum en een krachtige koppeling tussen theorie en praktijk. Met lichte jaloezie, voegt ze er lachend toe: “Ik had vroeger graag zelf deze opleiding willen volgen.”

1.500 mensen betrokken
Bijzonder aan de transformatie is niet alleen het resultaat maar ook de weg daarnaartoe. Studenten, docenten, onderzoekers, schoolopleiders, interne en externe experts brachten hun kennis en ervaring als gelijkwaardige partners samen binnen fontwerpteams. Het ging om een ‘expeditie’, want een radicale verandering ontstaat niet in één keer, maar vraagt om een lange adem, waarbij je de route samen moet zien te ontdekken. Van 2020 tot 2025 waren in totaal 1.500 mensen betrokken om de vraagstukken te verkennen, oplossingen te ontwerpen en te implementeren.

Maar liefst vijf lectoraten van Inholland speelden een adviserende, onderzoekende, ontwerpende en uitvoerende rol. Een van de begeleiders was Manon Joosten, onderzoeker bij het lectoraat Design Thinking. Glunderend kijkt ze naar het beeldje van de Nederlandse Onderwijspremie. “Ik ben er vooral trots op dat alle betrokkenen op een andere manier het curriculum vernieuwen. Het is echt een transformatie en dat vraagt heel veel lef. Het is vallen en opstaan.”

Design doing
De lach van Guido Stompff, lector Thinking, is niet minder groot. Hij bewondert de uitvoering van de expeditie ‘de Inholland Pabo’, met de inzet van vele mensen, onder wie interne expeditieleiders Manon en Suzanne de Lange, en twee externe expeditieleiders: Nanda Deen, voor de integrale aanpak van curriculum-, systeem- en organisatieverandering, en Johan de Bruin, voor onderwijskundige expertise. “Het is een sterk staaltje design doing”, zegt Guido. “Gangbaar is dat één groep de oplossingen ontwerpt en mensen uit de praktijk ze uit voeren. Maar hier werden ontwerp en implementatie gecombineerd. Ook studenten ontwierpen mee, en dat is essentieel. Hun kennis is cruciaal om een werkbaar onderwijsprogramma te krijgen.”

Samen weten we het meest. Dat was het uitgangspunt van de expeditie om van alle kanten zo veel mogelijk kennis in te schakelen. Guido is eerlijk: “Ik heb Manon en de andere trekkers van de expeditie vooraf voor gek verklaard om zoveel mensen erbij te betrekken. En niet voor even, maar voor langere tijd. Denk bijvoorbeeld aan docenten, die ook gewoon voor de klas moeten staan. Hoe benut je de wijsheid van het collectief en voorkom je participatievermoeidheid? In deze expeditie is het gelukt om de mensen binnen boord te houden. Dat is knap.”

Een bijzondere tool om de deelnemers betrokken te houden komt van de hand van Manon. “Elk team gebruikte de zogeheten Expeditiekaart”, vertelt ze. “Hiermee kan iedereen op een laagdrempelige manier reflecteren op het verloop van de dag en vooruit blikken op hun wensen voor morgen. Zo kan elk team gezamenlijk richting zoeken, wat bij een expeditie zonder vaste route nodig is.”

Open, lerend en verbonden
Felicitaties komen ook van Jeroen van den Berg, voorzitter van het college van bestuur van Inholland. “Het behalen van de Nederlandse Onderwijspremie is een enorme erkenning voor deze uitzonderlijke prestatie. In de ontwikkeling van de nieuwe Pabo trokken onderwijs en onderzoek intensief samen op in een ontwerpproces waarin studenten via Students as Partners volwaardig meededen.”

“Deze manier van werken past bij onze visie op onderwijs en toetsing”, zegt Jeroen. “Het staat symbool voor de cultuur die we bij Inholland nastreven: open, lerend en verbonden met de praktijk en buitenwereld. We zijn trots dat we met deze vernieuwde Pabo een aantrekkelijke, praktijkgerichte opleiding bieden voor de toekomstige leerkrachten die onze samenleving hard nodig heeft.”

Vervolg
De expeditie heeft de eindstreep nog niet bereikt, benadrukt Manon. “Het fundament staat, de implementatie gaat het derde jaar in. Nu is het zaak om koers te houden en door te zetten. De premie helpt om collega’s en partners verder te professionaliseren in hun rol om de leervraag van studenten centraal te stellen en hen daarin te faciliteren. Samen met het Centre for Teaching & Learning willen we de kennis die we hebben opgedaan vastleggen voor andere opleidingen.” En misschien is er ruimte voor een onderzoekstraject over hoe je de wijsheid van het collectief inzet om maatschappelijke oplossingen te ontwerpen, werpt Manon tot slot op. “Want voor maatschappelijke uitdagingen hebben we elkaar nodig. De vraag is hoe je dit slim organiseert.”

Meer weten over expeditie ‘de Inholland Pabo’? In deze webinar leggen Manon Joosten en collega Petra van den Brom de aanpak van Expeditie ‘de Inholland Pabo’.