Integratie Lesson Study en onderzoekend vermogen in het onderwijs
Als onderwijsprofessional wil je natuurlijk zoveel mogelijk impact op je leerlingen maken. Mascha Enthoven, lector van het lectoraat De Pedagogische Opdracht en Madeleine Vreeburg, Teamleider bij de Inholland pabo deeltijd Haarlem, vertellen hoe Lesson Study hierbij kan helpen. Door deze methodiek in te zetten kunnen we de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. Niet alleen op onze eigen Inholland pabo, maar ook in het basisonderwijs!
Lesson Study is een methodiek die niet alleen binnen de Inholland pabo maar ook binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht wordt ingezet. De methodiek helpt om de onderzoekende houding van studenten én docenten te bevorderen. Madeleine legt uit hoe de methode werkt. “Iedere onderwijsactiviteit heeft als doel ontwikkeling plaats te laten vinden. Lesson Study helpt je om jouw onderwijsactiviteit zo te ontwerpen dat alle kinderen het gestelde doel behalen.” Bij het toepassen van de methode is het belangrijk om goed naar de klas te kijken. In het basisonderwijs verdeelt men kinderen aan de hand van hun niveau in groepen zoals: ‘maantjes, sterretjes en zonnetjes’. Op basis van deze groepen ontwerpen we dan een les. “Bij Lesson Study doe je dat anders. Je kiest drie voorbeeldleerlingen en ontrafelt hun onderwijs-leerbehoeften. Dit doe je samen met je team zodat je ontdekt wat deze leerlingen echt nodig hebben, of dat nu meer tijd is of extra uitleg.”
Onderzoekend vermogen
´Met Lesson Study breiden we het begrip onderwijsbehoefte uit waardoor je vanuit pedagogisch, didactisch en andere invalshoeken naar de leerling kijkt. Wanneer je leerlingen vanuit verschillende perspectieven bekijkt, lukt het opeens wel om alle leerlingen hun doel te laten bereiken,” vult Mascha aan. “Het gaat er om te vertragen, de waan van de dag los te laten en echt te analyseren waar een klas behoefte aan heeft, daar zit de winst. Dat moeten we met elkaar gaan leren en daarom is Lesson Study zo belangrijk.”
Om Lesson Study effectief toe te passen is een onderzoekende houding oftewel onderzoekend vermogen essentieel. Je kijkt naar de les, naar het klaslokaal en de leerlingen. Vervolgens moet je als team de tijd nemen om samen te ontwerpen. Zo ontdek je dat je allemaal verschillende perspectieven hebt en dat gesprek heeft een hele grote meerwaarde.
De Pendule beweging
Binnen het lectoraat De Pedagogische Opdracht nemen een onderzoekende houding en gezamenlijke reflectie ook een belangrijke plaats in. Tijdens haar Lectorale rede introduceerde Mascha de pendulebeweging als metafoor voor het onderzoekend vermogen in het onderwijs. “Als professional beweeg je voortdurend tussen handelen in de klas, reflecteren en het toepassen van wetenschappelijke kennis,” legt Mascha uit.
De eerste bol speelt zich af in de klas waar je als onderwijsprofessional continu op leerlingen moet reageren. Je handelt vaak direct zonder veel tijd om na te denken. Wil je hier beter in worden, dan moet je af en toe afstand nemen en je handelingen reflecteren, bekijken en beschouwen. We noemen dat bedachtzaamheid na actie, je staat bewust stil bij je eigen handelingen. Bij dit reflecteren is het waardevol om collega’s te betrekken en samen te leren. “Door vanuit hun ervaringen naar de situatie te kijken, benut je het collectief. Je leert samen met je team en bespreekt wat er in de klas gebeurt. “De derde bol bestaat uit de wetenschap, de theorie, maar ook invloeden van buitenaf zoals ouders en de inspectie, onderwijsvernieuwingen etc. Als team moet je positie innemen zodat je wat je in de eerste bol doet kunt verantwoorden en uitleggen,” aldus Mascha.
Het lectoraat past Lesson Study toe in de tweede bol, het collectief. “Deze methode sluit hier goed bij aan doordat leerkrachten bij zichzelf starten en vervolgens verdieping zoeken met hun team,” legt Mascha uit. “Collectief leren is zo belangrijk. Als we dat voor elkaar krijgen bij onze pabo-studenten, dan gaan er echt mooie dingen gebeuren. Door de deuren open te zetten en samen het gesprek aan te gaan, neemt de kwaliteit van onderwijsprofessionals toe.”
Implementatie in het Curriculum
Het ontwikkelen van onderzoekend vermogen vereist specifieke vaardigheden, zoals observeren, interviewen en analyseren. “We zijn binnen de leerteams van de pabo al bezig met het ontwikkelen van onderzoekend vermogen, maar Lesson Study is de kers op de taart.” Het is belangrijk dat we ervoor zorgen dat we de vaardigheden die nodig zijn voor het ontwikkelen van het onderzoekend vermogen goed integreren in het nieuwe curriculum. “Als we dit goed willen doen, dan hebben we alle collega’s nodig. Bij elke onderwijsactiviteit zouden elementen van dat onderzoekend vermogen moeten terugkomen. Ook bij het geven van feedback moet de onderzoekende houding aan bod komen. Dit is een voortdurend proces dat veel van de lerarenopleiders vraagt, zij moeten deze vaardigheden ook oefenen en het niveau moet steeds hoger. “We hebben nog een weg te gaan, maar zo kunnen we onze studenten goed voorbereiden op hun toekomstige rol als onderzoekende onderwijsprofessionals.”
Meer weten?
Wil je meer over Lesson Study weten? Neem contact op met Madeleine of Mascha. Er is nog plek om de trainingen Procesbegeleider Lesson Study te volgen bij de drie dagen van het professionalseringsfestival:
Maandag 25 november 2024
Dinsdag 18 maart 2025
Dinsdag 20 mei 2025
Kijk voor meer informatie op:
Cursus: Professionaliseringsfestivals 2024-2025 O&I | Moodle
Intervisie
Voor de collega\'s die in 2023-2024 de Lesson Study experience hebben gevolgd, en die in dit studiejaar aan de slag gaan met Lesson Study hebben we maatwerkondersteuning. Om de maand zijn er intervisie momenten waar je je casus in kunt brengen. Deze sessies zijn ook
geschikt voor de collega\'s die de opleiding \'Lesson Study light\' hebben gevolgd in 2022- 2023. De data en tijden zijn:
10 december 13.00 - 15.00 uur
6 februari 13.00 - 15.00 uur
18 maart 9. 00 - 11.00 uur
22 mei 13.00 - 15.00 uur
Opgeven kan via deze link : Event Management (inholland.nl) (let op: je ziet hier alle data staan, maar door je aan te melden geef je aan er gebruik van te willen maken maar er wordt niet verwacht dat je er altijd bij bent)
Spreekuur
Maandelijks komt er een online spreekuur, bedoeld voor iedereen die met Lesson Study aan de slag wil of al bezig is. Hier kun je terecht met al je vragen, met name voor collega\'s die in OE 3 werken kan dit handig zijn. Het spreekuur is steeds op een donderdag van 13:00 tot 14:00 uur (21-nov, 12-dec, 30-jan, 6 maart, 10-apr, 15 mei en 19 juni). Registreer je via: Event Management (inholland.nl)