Nieuwe AI-agent helpt mantelzorgers van ouders met dementie om overbelasting vóór te zijn

Mantelzorgende kinderen van ouders met dementie lopen een groot risico op overbelasting, vaak zonder dat ze dit zelf tijdig doorhebben. Vanuit ontwerpgericht onderzoek is nu een nieuwe AI-agent ontwikkeld die hen helpt om signalen van overbelasting eerder te herkennen en bespreekbaar te maken. Deze reflectie-coach is een eerste concrete interventie uit het onderzoeksproject We kijken het nog even aan = Zorg², waaraan Wina Smeenk, lector Societal Impact Design bij Hogeschool Inholland, actief heeft meegewerkt.

De AI-agent is ontwikkeld door Stichting Regie op Dementie in samenwerking met Hogeschool Inholland en Unbeaten Studio, met financiering van ZonMw. Op 12 maart 2026 wordt de reflectie-coach voor het eerst publiekelijk gedemonstreerd tijdens de conferentie ‘Eerder zien, eerder handelen’ bij Hogeschool Inholland.

Overbelasting blijft vaak onder de radar
Uit onderzoek blijkt dat 67 procent van de (schoon)kinderen een of meerdere dagen per week zorgt voor een ouder met dementie. Driekwart van hen ervaart problemen bij het combineren van deze zorg met werk en gezinsleven. Toch worden signalen van overbelasting vaak laat herkend. Veel mantelzorgende kinderen zoeken pas hulp wanneer de druk te groot wordt en uitval dreigt.

“Kinderen groeien stap voor stap in hun mantelzorgrol”, zegt Hilma van Slooten, oprichter van Regie op Dementie en projectleider van het onderzoek. “Ze voelen zich verantwoordelijk en houden vol, terwijl ze niet altijd doorhebben dat de zorg hen langzaam overvraagt.”

Ontwerpgericht onderzoek als basis
Het onderzoeksproject We kijken het nog even aan = Zorg² is opgezet als ontwerpgericht co-designonderzoek. Onderzoekers en ontwerpers werkten samen met mantelzorgende kinderen en experts om te begrijpen waarom mensen vaak laat in actie komen en welke vormen van ondersteuning hen kunnen helpen om eerder hulp te vragen.

Binnen dit onderzoek zijn verschillende archetypen van mantelzorgende kinderen ontwikkeld. Deze archetypen maken zichtbaar hoe uiteenlopend de behoeften, copingmechanismen en dilemma’s van mantelzorgers zijn. Die inzichten vormden de basis voor het ontwerp van de AI-agent.

Reflectie-coach als preventieve interventie
De reflectie-coach is nadrukkelijk bedoeld als preventieve ondersteuning. Gebruikers vullen een profiel in en geven informatie over hun persoonlijke situatie, zoals de fase van dementie van hun ouder(s) en de beschikbare steun van partner of familie. Op basis daarvan stelt de AI-agent gerichte reflectievragen en suggereert passende vormen van ondersteuning.

Volgens Wina Smeenk is de kracht van de interventie juist dat technologie hier niet als oplossing op zich wordt ingezet: “De reflectie-coach ondersteunt mensen om stil te staan bij hun situatie en daar woorden aan te geven. Reflectie ontbreekt vaak in het dagelijkse zorgen, terwijl het essentieel is om tijdig grenzen te herkennen. Door gepersonaliseerde vragen ontstaat handelingsperspectief. Idealiter wordt deze vorm van ondersteuning vroeg aangereikt, bijvoorbeeld door casemanagers dementie of huisartsen.”

Eerste demonstratie en doorontwikkeling
De reflectie-coach wordt op 12 maart 2026 voor het eerst gedemonstreerd tijdens de conferentie ‘Eerder zien, eerder handelen’ bij Hogeschool Inholland. Bezoekers kunnen daar niet alleen kennismaken met de AI-agent, maar ook andere interventie-ideeën voor preventieve ondersteuning ervaren.

Tijdens de conferentie verschijnt ook het bijbehorende whitepaper. Regie op Dementie nodigt zorg- en welzijnsorganisaties, werkgevers en andere betrokken partijen uit om samen te verkennen hoe deze vorm van preventieve ondersteuning breder kan worden ingezet en doorontwikkeld.

Praktische informatie
Conferentie: Eerder zien, eerder handelen
Datum: Donderdag 12 maart 2026
Tijd: 12.30 – 16.00 uur
Locatie: Pina Bauschplein 4, Hogeschool Inholland Amsterdam
Aanmelden: www.regieopdementie.nl/conferentie