Onderzoeker Janine Sikkens over technologie in zorg en welzijn
‘Juist hogescholen kunnen het gat tussen technologie en praktijk vullen’
Om de druk op de zorg te verlichten en verder te verbeteren vestigen professionals en organisaties hun hoop op technologie. Tegelijkertijd worden de tools die er op de markt zijn niet voldoende benut. Janine Sikkens is onderzoeker E-health bij het lectoraat Medische Technologie van Hogeschool Inholland en koppelt technologische kennis met haar achtergrond in de zorg. “Er is veel zorgtechnologie, maar het perspectief van gebruikers wordt te weinig meegenomen. Hogescholen kunnen dit gat vullen.”
Janine werkte de afgelopen vier jaar aan verschillende onderzoeksprojecten binnen Vitale Delta, een samenwerkingsverband van de vier Zuid-Hollandse hogescholen (zie kader). Ze was verantwoordelijk voor het werkpakket ‘Ondersteund Vitaal’. “Doel is om de vitaliteit van professionals en cliënten te vergroten door met technologie bij te dragen aan hun zelfmanagement. Meer in het bijzonder richtten we onze onderzoeksactiviteiten op technologie voor preventie, AI om zorgtechnologie te ontwikkelen en e-health voor interprofessioneel werken en voor de thuisomgeving.”
Technologie om te gebruiken
Een belangrijk uitgangspunt is dat technologie niet alleen ontwikkeld maar vooral ook gebruikt wordt. “Ik heb zelf een achtergrond in fysiotherapie en bewegingswetenschappen en kijk als onderzoeker vanuit de behoefte van de gebruiker: hoe ontwikkel je technologie die verleidt, zodat het daadwerkelijk gebruikt wordt?” Het gaat niet alleen om high tech maar ook om low tech, als het maar impact heeft. “We hebben bijvoorbeeld een lichtgevende blindenstok ontwikkeld, zodat gebruikers in het donker opvallen als ze de straat oversteken.”
Monitoring op afstand
Janine noemt het project ‘The Box Concept’ als voorbeeld. “Dat begon met een concrete vraag van het Leids Universitair Medisch Centrum. Zij behandelen mensen met reumatische auto-immuunsysteemziekten die daarvoor steeds naar het ziekenhuis moeten komen. Dat is belastend voor de patiënten en geeft druk op het zorgsysteem. Kan monitoring op afstand de situatie niet verlichten? We hebben vanuit Vitale Delta in korte tijd binnen de hogescholen de juiste expertises verzameld, onderzoek gedaan en een proof of concept ontwikkeld.”
Onze mensen van onderzoek en onderwijs weten wat speelt in de praktijk en spreken de taal van de zorgprofessionals.
In co-creatie
Het voorbeeld laat zien hoe praktijkgericht en flexibel Vitale Delta te werk gaat. “Het principe is dat we altijd in co-creatie met praktijkpartners tot oplossingen komen, zodat we aansluiten op hun concrete vraag en behoeften. Ideeën ontstaan door inspiratiessessies met hen. Dan horen we bijvoorbeeld dat een zorgorganisatie door het enorme aanbod van zorgtechnologie moeilijk weet te kiezen. Studenten zoeken uit wat de beleving op de werkvloer is en of andere organisaties met dezelfde problematiek kampen. In vervolgsessies werken we aan oplossingen die we testen en aanpassen. Ook hier doen studenten actief mee. Zoals studenten Informatica die voor The Box Concept interviews met gebruikers afnamen en een prototype ontwikkelden.”
Technologie als middel
De betrokkenheid van het onderwijs is volgens Janine belangrijk. “Opleidingen moeten meegaan met de ontwikkelingen in de praktijk. Voor toekomstbestendig werken in de zorg wil je studenten laten zien wat de rol van technologie is en hoe je die vanuit een flexibele en tegelijk kritische houding eigen maakt en toepast. Het hoort bij een professional die een leven lang leert.” Natuurlijk blijft technologie ondersteunend aan de mens en niet andersom. “Binnen Vitale Delta bewaken we de balans met de verschillende werkpakketten. Ja, ‘ons’ werkpakket focust zich op technologie, maar andere werkpakketten gaan over het vergroten van eigen regie en vitaliteit, over fysiek vitaal zijn en over sociale weerbaarheid.”
Samenwerkende hogescholen
Voor Janine was het werk binnen Vitale Delta een bijzondere ervaring. “Acht jaar geleden is dit onderzoeksnetwerk ontstaan. Inmiddels voelen de collega’s van de Zuid-Hollandse hogescholen zo dichtbij. Deze gezamenlijke aanpak heeft de toekomst. Voor grote vraagstukken waar Vitale Delta aan werkt moet je als hogescholen samenwerken. Het vertrouwen en de lijnen zijn er nu. Laten we dit vasthouden.”
Zuid-Hollandse Impact Alliantie
Met de oprichting van de Zuid-Hollandse Impact Alliantie werken de vier hogescholen nu structureel samen. Wat Janine betreft is dat goed nieuws, ook voor de zorg. “Met onze lectoraten kunnen we heel goed een gat vullen om het perspectief van gebruikers mee te nemen in de ontwikkeling van zorgtechnologie. Onze mensen van onderzoek en onderwijs weten wat speelt in de praktijk en spreken de taal van de zorgprofessionals.”
Acht jaar geleden begonnen de vier Zuid-Hollandse hogescholen (Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Leiden, De Haagse Hogeschool en Hogeschool Inholland) Vitale Delta, een programma van Medical Delta. Het consortium zet zich samen met een groot aantal partners in voor vitaliteit en gezondheid (fysiek, mentaal en sociaal) van jong tot oud. Dit doet Vitale Delta in een door SIA gefinancierd onderzoeksprogramma samen met studenten, docenten, burgers, cliënten, zorgprofessionals en zorgwerkgevers.