'Samenwerken aan gelijke stagekansen voor iedere student blijft noodzakelijk'
Blijkt uit recent onderzoek lectoraat Diversiteitsvraagstukken naar stagediscriminatie
Stagediscriminatie is binnen veel opleidingen nog steeds een onderbelicht onderwerp en blijft vaak verborgen. Dit blijkt uit onderzoek dat het lectoraat Diversiteitvraagstukken van Hogeschool Inholland deed vanuit het NPO-consortium. Studenten worden niet altijd toegerust met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben en weten niet hoe ze met stagediscriminatie om moeten gaan. Docenten zijn op hun beurt vaak handelingsverlegen omdat vaste procedures ontbreken.
Hoe kunnen studenten en docenten samen strijden tegen stagediscriminatie? En welke kennis en vaardigheden zijn er binnen Hogeschool Inholland nodig om dit probleem samen aan te pakken? Samir Achbab, onderzoeker van het lectoraat schreef hier samen met lector Machteld de Jong een eindrapport over. Stagediscriminatie is vandaag de dag een groot maatschappelijk probleem. Nog steeds zijn er studenten die worden afgewezen op basis van kenmerken die niet relevant zijn voor het uitvoeren van hun stage. “Het gaat om het nadelig behandelen van mensen omdat zij tot een bepaalde minderheidsgroep behoren of daartoe gerekend worden. Denk bijvoorbeeld aan etniciteit, migratieachtergrond, gender, geaardheid, een functiebeperking, religie en neurodiversiteit,” vertelt Samir.
Impact
Krijgt een student met stagediscriminatie te maken, dan is de impact vaak groot, zo blijkt ook uit eerder studentonderzoek (2021) van de lectoraten Diversiteitvraagstukken en Inclusion and the Creative Industries. “Deze studenten worden geconfronteerd met uitsluiting en dat heeft effect op hun vertrouwen in de samenleving,” aldus Samir. “Je hebt de materiële dimensie met als gevolg: studievertraging of zelfs uitval en daarnaast is er de immateriële dimensie met een verlaagd zelfvertrouwen, onzekerheid, twijfel en impact op het mentale welbevinden van de student tot gevolg.”
Meerdere kwetsbare momenten tijdens stage
Tijdens de stageperiode zijn er meerdere kwetsbare momenten, waarop stagediscriminatie kan voor komen. Het begint al tijdens het zoekproces, waarbij studenten op basis van hun achternaam kunnen worden buitengesloten. Mogen ze wel op gesprek komen, dan worden studenten geconfronteerd met vragen of eisen die niet relevant zijn voor de functie. “Een student vertelde bijvoorbeeld dat een organisatie eiste dat ze haar hoofddoek af zou doen als ze daar stage wilde lopen. Ze gaf aan dat haar geloofsovertuiging niet stopt op het moment dat zij een organisatie binnen stapt. Het valt bij dit soort voorbeelden op dat discriminatie zo genormaliseerd is terwijl dit bij de wet verboden is,” vertelt Samir. Ook tijdens de stage zelf ervaren studenten discriminatie op de werkvloer in de vorm van alledaags racisme of micro-agressie. “Dan gaat het om subtiele, impliciete en vaak repetitieve discriminerende en stereotyperende opmerkingen en grappen. Studenten die hiermee te maken krijgen, laten dit gaan omdat ze bang zijn dat ze hun stage anders niet af kunnen maken of ze weten niet dat ze dit kunnen melden.”
Nog te weinig aandacht voor stagediscriminatie in het onderwijs
Hoewel het lectoraat Diversiteitsvraagstukken, samen met alle ondertekenaars van het Manifest tegen Stagediscriminatie, zich al jaren inzet om het bewustzijn en de kennis rondom het thema stagediscriminatie te vergroten, heeft dit onderzoek aan het licht gebracht, dat stagediscriminatie binnen opleidingen nog steeds een onderbelicht onderwerp is. Afhankelijk van individuele stagebegeleiders is hier wel of geen aandacht voor en vaak blijft stagediscriminatie onder de radar. “Tijdens het onderzoek ontdekten we dat studenten niet altijd toegerust worden met kennis en vaardigheden die zij nodig hebben. Ze weten niet wat ze moeten doen als ze met stagediscriminatie te maken krijgen of waar ze dit kunnen melden en zijn op zichzelf aangewezen,” legt Samir uit. “Ook kwamen we docenten tegen die handelingsverlegen zijn en niet weten hoe ze hiermee om moeten gaan, er zijn geen vaste procedures als een student stagediscriminatie ervaart.”
Werken aan een structurele aanpak
Tijdens het onderzoek kwam wel naar voren dat er een soort actiegerichte benadering ontstaat als studenten met dit probleem bij hun individuele stagebegeleider aankloppen. “Ze krijgen dan incidentele ondersteuning, maar als lectoraat Diversiteitsvraagstukken pleiten we voor meer bewustwording zodat er op een structureel niveau aandacht voor dit thema ontstaat, zodat alle docenten weten hoe ze hiermee moeten omgaan. Studenten kloppen ook niet altijd bij hun stagebegeleider aan of weten niet welke stappen ze zelf kunnen ondernemen, bijvoorbeeld een melding maken bij het meldpunt voor stagediscriminatie. Vanuit het project Landelijke aanpak tegen stagediscriminatie dat op dit moment als vervolg op De Haagse Aanpak tegen stagediscriminatie wordt uitgevoerd, worden allerlei tools en methodes ontwikkeld voor een structurele aanpak binnen opleidingen.
Uit het onderzoek komt ook naar voren dat studenten graag erkend willen worden bij klachten over stagediscriminatie en het gevoel willen hebben dat de opleiding achter ze staat. Kortom, het gaat niet alleen om ondersteuning geven bij het vinden van een stageplek, maar ook om studenten te ondersteunen als er sprake is van stagediscriminatie. Een vast aanspreekpunt binnen iedere opleiding kan hier bijvoorbeeld bij helpen.
Vervolg
Een essentiële stap in de aanpak van stagediscriminatie is het vergroten van bewustwording en het bieden van concrete ondersteuning aan zowel studenten als docenten. Samen met andere onderzoekers vanuit het lectoraat Diversiteitsvraagstukken wil Samir de resultaten van dit onderzoek graag bij de verschillende opleidingen presenteren en het gesprek hierover aangaan. “Ook willen we een praktische training organiseren om docenten kennis en vaardigheden op dit vlak te geven. Stagediscriminatie is een belangrijk thema voor ons lectoraat, maar het is van belang dat opleidingen dit thema een structurele plek geven in het onderwijs. Zo werken we samen aan gelijke kansen voor iedere student.”
Lees hier het onderzoeksrapport Stagediscriminatie in het hbo.
Wil je meer weten over stagediscriminatie? Lees hier dan verder en ontdek de producten die zijn ontwikkeld binnen De Haagse Aanpak tegen stagediscriminatie.