Studentenparticipatie maakt het verschil
Elkaar versterken en samenwerken aan de kwaliteit van onderwijs
“Betrokkenheid is niet het probleem. Invloed is het probleem.” Met die woorden zet Rutger Kappe, lector van het lectoraat Studiesucces van Hogeschool Inholland, tijdens de conferentie ‘Studentparticipatie werkt’ in Amsterdam direct de toon. Meer dan 150 studenten, docenten, projectleiders en bestuurders komen samen rond de vraag: hoe maken we studentenparticipatie een vanzelfsprekend onderdeel van ons onderwijs?
Jeroen van den Berg, voorzitter van het college van bestuur van Inholland, opent de conferentie. Hij spreekt over hoe hij zijn tijd als student heeft ervaren en over het belang dat hij sindsdien is blijven hechten aan studentenparticipatie. “Studentenparticipatie is waardevol, maar alleen als het geen losstaande activiteit blijft. Het moet een vanzelfsprekend onderdeel worden van hoe we onderwijs maken.”
Die beweging sluit volgens hem direct aan bij de onderwijsvisie van Inholland, waarin actief leren, authenticiteit en samenwerking centraal staan. Studenten, docenten en bestuurders leren daarin steeds vaker met maar ook van elkaar.
Studenten als actieve partners
De conferentie laat zien hoe die samenwerking in de praktijk werkt, zoals aangegeven in het Inholland-project Students as Partners. Studenten zijn niet alleen aanwezig, maar hebben een actieve rol. Denk hierbij bijvoorbeeld aan hulp bij de organisatie, Sheovan als stralende studenthost en het panel dat helemaal uit studenten bestaat. Ook op het posterplein waar ruimte is voor de tientallen Inholland-projecten vertellen studenten hoe ze hebben bijgedragen aan onderwijsontwikkeling, beleid en praktijk.
Wat gebeurt er als je studenten echt betrekt?
Wanneer studenten op de juiste manier worden betrokken, verandert de manier waarop zij hun rol ervaren. “Je voelt je voor het eerst niet alleen student, maar een onderdeel van het team,” legt een student uit. “In het begin dacht ik: wie ben ik om hier iets van te vinden? Maar dan blijkt jouw bijdrage juist heel waardevol.”
Die verandering is ook zichtbaar in de resultaten. Studenten laten meer motivatie en eigenaarschap zien en zijn actiever betrokken bij hun opleiding. In het panelgesprek vertellen zij hoe hun rol verschuift zodra zij serieus als partner worden gezien.
Studentenparticipatie blijkt daarmee niet alleen een manier om input op te halen, maar verandert ook hoe studenten zich verhouden tot hun opleiding. Zoals Jeroen van den Berg het verwoordt: “Het gaat erom dat we zo goed mogelijk begrijpen wat voor studenten belangrijk is en daar ons onderwijs op inrichten.”
Samen onderwijs maken
Rutger Kappe herkent in de praktijk veel van wat de theorie al jaren beschrijft. Tegelijkertijd blijft hij kritisch. “Studentenparticipatie is waardevol, maar alleen als het geen losstaande activiteit blijft. Het moet een vanzelfsprekend onderdeel worden van hoe we onderwijs maken. Samenwerken met studenten zou hierbij geen extra stap moeten zijn, maar het vertrekpunt. De vraag is hoe we dat in het onderwijs gaan organiseren?”
Van meedoen naar meebeslissen
Toch is de beweging nog niet af. Studenten doen steeds vaker mee, maar hebben nog niet altijd invloed op de keuzes die uiteindelijk worden gemaakt. “Meedoen is niet hetzelfde als meebeslissen,” zegt Rutger daarover. En precies daar zit een volgende stap. Want samenwerken vraagt niet alleen om betrokkenheid, maar ook om vertrouwen. Studenten herkennen dat spanningsveld. “Je wordt gezien als gelijkwaardig en dat voelt goed,” zegt een van hen. “Maar als beslissingen uiteindelijk toch zonder jou worden genomen, doet dat wel iets met dat gevoel.” Het is belangrijk om met elkaar te bepalen hoe we die invloed vormgeven.
Wat helpt om verder te komen?
Uit de afgelopen jaren komt steeds duidelijker naar voren wat helpt: gelijkwaardigheid in samenwerking, open gesprekken en ruimte om ideeën te laten ontstaan. En ook: durven experimenteren. Studenten zelf geven daar richting aan. Ze vragen om meer zichtbaarheid van initiatieven, zodat beter te zien is wat er al gebeurt en wat er mogelijk is. “Durf buiten de kaders te denken,” klinkt het vanuit het panel. “Niet alleen kijken naar wat niet kan, maar juist naar wat wél mogelijk is.”
Wie zelf met een idee aan de slag wil, kan inspiratie opdoen op de website van het lectoraat, waar alle pilots van de afgelopen drie jaar op te vinden zijn. Daarnaast is er de mogelijkheid om een aanvraag indienen bij het Stimuleringsfonds Studentparticipatie. Dit fonds brengt studenten en medewerkers samen om ideeën voor beter en betekenisvoller onderwijs daadwerkelijk uit te voeren. Zowel studenten als medewerkers kunnen een bijdrage aanvragen, zodat hun opleiding of afdeling direct budget krijgt om studentbetrokkenheid te versterken.