Tien jaar Urban Leisure & Tourism Lab Amsterdam, vijf jaar in Rotterdam: Kleine interventies, grote impact
In 2025 vieren de Urban Leisure & Tourism Labs (ULTL) van Inholland hun jubileum: het lab in Amsterdam bestaat tien jaar, en de Rotterdamse variant blaast vijf kaarsjes uit. Wat begon als een gedurfd experiment buiten de muren van de hogeschool is inmiddels uitgegroeid tot een krachtig systeem waarin studenten, onderzoekers, bewoners en partners samenwerken en onderzoeken hoe toerisme en vrijetijdsbesteding kunnen bijdragen aan stedelijke vraagstukken en een leefbare plek voor bewoners en bezoekers.
Leren in de leefwereld
Sinds de start zijn de labs gevestigd in de wijken Amsterdam-Noord en Rotterdam-Zuid. Dit zijn gebieden die de afgelopen jaren zelf ook sterk in beweging zijn geweest. “Toen wij in Amsterdam-Noord begonnen, was het nog helemaal niet hip of toeristisch”, blikt Roos Gerritsma, lab lead van ULTL A’dam, terug. “We zijn echt met de buurt meegegroeid.”
De labs zijn niet zomaar onderwijsplekken, maar zogeheten ‘living labs’: plekken waar studenten uit verschillende landen en vanuit verschillende opleidingen samen aan de slag gaan met actuele, complexe vraagstukken van bewoners en organisaties uit de buurt. “Het is onderwijs in de echte wereld”, zegt learning director Zac Woolfitt. “Midden in de samenleving, verbonden met de community.”
Een bijzondere leeromgeving
In de afgelopen vijf jaar werkten in totaal 195 studenten in het lab in Rotterdam, en 236 in Amsterdam. In Amsterdam doen studenten vaak hun minor in het lab, terwijl Rotterdam zich sinds 2024 vooral richt op afstudeerders die zelfstandig onderzoek doen naar praktijkvragen.
De living labs zijn daarmee uitgegroeid tot meer dan opleidingsplekken: het zijn hubs voor sociale innovatie en transitiegericht leren. En hoewel het werken in het lab soms even slikken is voor studenten, ze worden ‘in het diepe gegooid’, zijn ze achteraf vaak razend enthousiast. “Studenten zijn onze beste ambassadeurs”, vertelt Maaike de Jong, community manager ULTL Rotterdam.
Successen
De labs kunnen trots zijn op hun resultaten. In Amsterdam maakten studenten onder meer het Verhalenbankje en de Wensmuur, initiatieven die bewoners en partners letterlijk en figuurlijk met elkaar verbinden, vertelt Jeroen Jager, community manager ULTL Amsterdam. In Rotterdam ontstonden projecten als Mi Lobi Zuid, een symbool van vertrouwen in de buurt, en Koningsdag op Zuid, waarin studenten samen met bewoners en partners een viering op poten zetten. Ko Koens, lector New Urban Tourism en lab lead ULTL R’dam: “Door deze succesvolle projecten ervaart iedereen dat kleine interventies grote impact kunnen hebben.”
Dankzij de labs hebben de onderzoekers van Inholland ook een aantal subsidies toegekend gekregen. Bijvoorbeeld voor het driejarige Europese onderzoeksproject SMARTDEST dat gericht was op toerisme en social rechtvaardigheid in steden, en het Coe CI-project Van gebiedsrouw naar Wow. Daarnaast zijn de labs, die deel uitmaken van het European Network of Living Labs (ENoLL), de enige living labs rond het thema stedelijke toerisme en vrijetijdsbesteding in Europa.
Leerervaringen
Ook gaat er soms iets anders dan verwacht. Dat is leerzaam voor zowel de studenten als het lab-team. Zo leidde het uitreiken van budgetten aan studentenprojecten onverwacht tot extra druk, in plaats van motivatie. En niet alle interacties met buurtbewoners zijn positief. “Soms krijg je keiharde reacties terug”, vertelt Zac. “Maar ook daar leren we van.” Roos benadrukt het belang van duidelijke communicatie met partners over wat studenten wel én niet kunnen leveren: “Verwachtingen managen en ruimte voor leren creëren is cruciaal.”
Vooruitkijken: nieuwe vormen, hetzelfde doel
Beide labs staan aan de vooravond van verandering. De vorm en fysieke locatie zijn niet in beton gegoten, maar buiten kijf staat dat het netwerk blijft. In Amsterdam wordt gekeken naar een andere plek dichtbij de huidige in de Modestraat. Rotterdam beweegt richting een ‘citylab’ waarin ook lectoren uit andere domeinen participeren, een kans voor meer interdisciplinaire samenwerking. Onderzoeker Donagh Horgan kijkt vooruit: “We willen nog meer teruggeven aan de community en onze bijdrage verder verspreiden, van Zuid naar andere wijken.”
Wat blijft, is de kern van het lab-onderwijs: leren door te doen, samen met de stad.