Vier hogescholen werken samen om maatschappelijk waarde vrijetijdsector te benutten
Inholland neemt deel in nieuwe SPRONG-groep Gastvrije Transities
Toerisme levert niet alleen geld op. Als we het goed weten te organiseren, draagt toerisme – en breder nog: de vrijetijdssector – ook bij aan een duurzame en veerkrachtige samenleving. “Daarvoor is wel een systemische verandering nodig”, zegt Ko Koens, lector New Urban Tourism. Hij is dan ook blij om die verandering in gang te zetten binnen de nieuwe SPRONG-groep Gastvrije Transities. Met steun van Regieorgaan SIA door toekenning van een subsidie van 2 miljoen euro, werkt Inholland de komende acht jaar samen met drie andere hogescholen.
Nationaal en internationaal blijft de vrijetijdssector groeien. Daar is niet iedereen blij mee. Op plekken waar sprake is van overtoerisme levert het spanningen op met de omgeving. Bovendien kan toerisme een flinke wissel trekken op milieu en klimaat. “Het is zaak om de weeffouten in toerisme aan te pakken en toe te werken naar een systemische transitie om de potentiële maatschappelijke waarde van toerisme te benutten”, stelt Ko.
Transitie in gang zetten
Ko noemt verschillende voorbeelden waarin de vrijetijdssector zijn maatschappelijke waarde bewijst. Zoals een Amsterdams hotel dat zijn deuren openstelt voor tijdelijke thuislozen. Of rondvaarttochten waarbij afval uit de gracht wordt gevist. “Met de nieuwe SPRONG-groep Gastvrije Transities kunnen we zulke initiatieven opschalen en de transitie in het vrijetijdsdomein in gang zetten.”
Het is heel goed dat we ons onderzoek samenbrengen en met een gezamenlijke bril kijken naar de vraag hoe toerisme werkt en hoe we transities kunnen initiëren, faciliteren en versnellen.
SPRONG-groep Gastvrije Transities
De SPRONG-groep Gastvrije Transities is een samenwerking tussen NHL Stenden Hogeschool, Breda University of Applied Sciences, HZ University of Applied Sciences en Inholland. “Het is heel goed dat we ons onderzoek samenbrengen en met een gezamenlijke bril kijken naar de vraag hoe toerisme werkt en hoe we transities kunnen initiëren, faciliteren en versnellen”, zegt Ko. “Het sluit aan op eerdere vormen van samenwerking waartoe we met Inholland het initiatief hebben genomen: het Expertise Network Sustainable Urban Tourism en het Lectorenplatform Duurzaam Stedelijk Toerisme, waarin we onderzoeken hoe toerisme waarde kan toevoegen aan een stedelijk gebied.”
Vier thematische arena’s
Binnen de groep Gastvrije Transities voert elke hogeschool haar eigen praktijkgericht onderzoek uit binnen de eigen regio gericht op een eigen overkoepelend transitiethema. Zo concentreert Inholland zich binnen de Metropoolregio Amsterdam op regeneratieve gebiedsontwikkeling. De hogescholen stellen elk een transitiemanager aan om kennis van deze vier zogeheten arena’s met elkaar en met het werkveld te delen en te helpen toepassen.
Door de thematische en regionale verdeling vullen we elkaar als hogescholen mooi aan.
Penvoerder NHL Stenden Hogeschool
NHL Stenden Hogeschool voert de leiding over de samenwerking. Stefan Hartman is er hoofd van het European Tourism Futures Institute (ETFI). “In de vrijetijdssector zijn vooral kleinere organisaties actief. Voor hen is het lastig om grote maatschappelijke vraagstukken aan te pakken of hun initiatieven breed te delen. Door de samenwerking in de SPRONG-groep hebben wij de organisatiegraad om te helpen hun impact te vergroten. De SPRONG-subsidie biedt ons rust en ruimte om onze samenwerking vorm te geven en de tijd die nodig is voor de transitie: na vier jaar volgt opnieuw een periode van vier jaar waarin we elkaar als hogescholen én het werkveld beter kunnen vinden en spin-offprojecten realiseren.”
Leren van elkaar
Stefan ziet Inholland als een logische partner. “Voor de transitie in de vrijetijdssector gaat het om voorlopers, mensen die het verschil maken. Dan kun je niet heen om iemand als Ko. Bovendien is het van toegevoegde waarde dat Inholland zich met praktijkgericht onderzoek richt op de grootstedelijke omgeving met vraagstukken rond bijvoorbeeld placemaking. Daar kunnen de hogescholen in de andere regio’s veel van leren, zoals Inholland kan leren van bijvoorbeeld het thema duurzaamheid dat sterk speelt in onze Friese regio. Door de thematische en regionale verdeling vullen we elkaar mooi aan.”
Actief betrokken studenten
“Voor de positionering van Inholland in het vrijetijdsdomein is de samenwerking heel goed”, zegt Ko. “De nieuwste inzichten vanuit de SPRONG-groep kunnen we meteen benutten voor ons onderwijs en voor onze partners in het werkveld. Studenten zijn in onze Urban Leisure & Tourism Labs actief betrokken bij onderzoeksprojecten rond cases die echt en daardoor heel aantrekkelijk zijn. In de Metropoolregio Amsterdam willen we onze labactiviteiten verder opschalen.”
Toerisme kan een positieve rol spelen bij de ontwikkeling van ons gebied.
Metropoolregio Amsterdam
De Metropoolregio Amsterdam is al langere tijd partner van Inholland. “We hebben al eens samen met Inholland studentenopdrachten uitgezet”, zegt programmamanager Toerisme Tim Putting. “Met Inholland willen we aan de slag om toerisme duurzamer te maken. Toerisme kan een positieve rol spelen bij de ontwikkeling van ons gebied. We hebben in samenspraak met partners een strategische agenda opgesteld, onder meer om de brede welvaart van inwoners te bevorderen en ervoor te zorgen dat draagvlak voor toerisme blijft bestaan. Bijvoorbeeld door toeristenstromen te sturen of door te onderzoeken op welke manier toeristenbelasting ingezet kan worden om duurzamer bezoekersgedrag te stimuleren. Hopelijk kunnen we via de SPRONG-groep leren van andere regio’s in Nederland en kan de nieuw aan te stellen transitiemanager nieuwe initiatieven in onze regio onder de aandacht brengen en uitbreiden.”
Naast de vier hogescholen, zijn de volgende partners betrokken:
CELTH, NBTC, Metropoolregio Amsterdam, Provincie Noord Holland, Provincie Friesland, Ontwikkelingsgroep Friesland, BéBouw Midreth Brabant, Provincie Noord Brabant, Provincie Zeeland en Ontwikkelingsregio Zeeland.
Systemische transitie: bij een systemische verandering zoeken we naar een verandering van het hele toeristische ecosysteem, samen met het hele toeristische ecosyteem, zodat we gezamenlijk tot een structurele aanpak van de problematiek komen, in plaats van dat we alleen oplossingen zoeken voor actuele problemen waar een individuele organisatie of overheid mee te maken heeft.
Regeneratieve gebiedsontwikkeling: het duurzaam herontwikkelen van (toeristische) gebieden met aandacht voor ecologie, economie en gemeenschap. Het doel is om de natuurlijke omgeving te herstellen, verantwoorde economische groei te stimuleren en de levenskwaliteit van zowel bewoners als bezoekers te verbeteren door middel van innovatieve en duurzame oplossingen.
Placemaking: placemaking is het proces waarbij mensen samenwerken om openbare ruimtes te verbeteren en te vernieuwen. Het richt zich op het creëren van plekken die de identiteit van een gebied weerspiegelen en het welzijn van de gemeenschap bevorderen. Door lokale middelen en inspiratie te gebruiken, ontstaan levendige en waardevolle openbare ruimtes. Placemaking versterkt de band tussen mensen en hun omgeving.