De waarde van onderzoek voor een gezonde popsector
Koos Zwaan wil een revolutie in de muziekindustrie
‘You say you want a revolution.’ Zo begint niet alleen een bekend liedje van The Beatles uit 1968. Het is ook de titel van de lectorale rede die Koos Zwaan op donderdag 6 maart uitspreekt. Want na de sociaal-maatschappelijke revolutie van de jaren ’60 is er nu volgens de lector Innovation in the Music Industry opnieuw een revolutie nodig, deze keer in muziekindustrie zelf. “Die moet duurzamer, eerlijker en inclusiever”, zo betoogt hij.
Koos ziet zichzelf in de eerste plaats als mediawetenschapper. Maar dan wel een mediawetenschapper met een sterke liefde voor popmuziek. Zo promoveerde hij in 2009 op onderzoek naar de succesfactoren van beginnende muzikanten. Sindsdien zag hij de muziekindustrie ingrijpend veranderen. “Sociale media hebben de rol van televisie overgenomen als etalage voor nieuwe muziek”, zegt Koos. “Met posts en filmpjes moeten artiesten continu werken aan hun online aanwezigheid, wat voor een behoorlijke mentale druk kan zorgen. Daarnaast hebben streamingsdiensten en de opkomst van generatieve AI enorme invloed.”
Muziekindustrie als ecosysteem
In zijn lectoraat Innovation in the Music Industry neemt Koos de invloed van nieuwe ontwikkelingen in de muziekindustrie onder de loep. “Samen met andere onderzoekers, studenten van Inholland en partners uit het werkveld richt ik me op de volle breedte van de industrie als ecosysteem. Dus niet alleen de makers maar iedereen die meehelpt om popmuziek naar het publiek te brengen. Denk aan professionals in de live-industrie, de platenindustrie en streamingsdiensten, en aan rechthebbenden en uitgevers.”
Ik wil de sector inclusiever, eerlijker en duurzamer helpen maken
Technologische, creatieve en sociale innovatie
‘Innovation’ is een kernbegrip in het lectoraat, meer in het bijzonder technologische, creatieve en sociale innovatie. “Bij technologische innovatie kun je bijvoorbeeld denken aan de invloed van platforms als Spotify en TikTok of generatieve AI op het verdienvermogen van artiesten. Creatieve innovatie hangt hier nauw mee samen. Hoe beïnvloedt technologie het maakproces en hoe zetten artiesten technologie in om hun verhalen te vertellen? Sociale innovatie gaat twee kanten op. Enerzijds zoomen we in op zaken als inclusie en mentale gezondheid in de industrie zelf, anderzijds kijken we naar de rol die muziek speelt om sociale innovaties in gang te zetten.”
Kwetsbare positie
De thematiek van zijn lectoraat kwam tot stand in nauwe samenspraak met het werkveld, wat leidde tot een onderzoeks- en innovatieagenda voor de Nederlandse popmuzieksector waarin de meest urgente thema’s worden geformuleerd. “Mijn doel is om de situatie van de mensen werkzaam in de muziekindustrie te verbeteren. Velen verkeren in een financieel maar ook mentaal kwetsbare positie. Ik wil de sector inclusiever, eerlijker en duurzamer helpen maken.”
Dankzij het onderzoek hebben we de cijfers om het gesprek te voeren.
Betekenisvolle stappen
Verschillende onderzoekprojecten zijn al in gang gezet. Zo start het lectoraat samen met partners uit de muziekindustrie en de zorg een project gericht op mentale gezondheid. Koos: “Hoe ga je om met prestatiedruk, hoe voorkom je een burn-out? We werken aan bewustwording bij studenten van muziekopleidingen en aan veerkracht bij artiesten.” Een ander project richt zich op de invloed van AI op de muziekindustrie. Daarnaast is een project begonnen samen met drie grote poppodia om bezoekers aan te zetten tot duurzaam gedrag. “Daarmee kunnen we niet het hele ecosysteem veranderen, maar wel betekenisvolle stappen zetten.”
Helende werking van onderzoek
Een van de werkveldpartners is BAM! Popauteurs. “Onze vereniging richt zich op dezelfde thema’s als het lectoraat van Koos, zoals technologie, eerlijke verdienmodellen en beleid en subsidie”, zegt bestuurslid Rita Zipora. “Daarbij is mentale gezondheid altijd een onderliggend thema.” De beroepsvereniging was bijvoorbeeld mede-initiatiefnemer van het onderzoek van Inholland naar rijkscultuursubsidies. Hieruit blijkt dat popmuziek structureel wordt ondergewaardeerd. “Iedereen voelde dit al aan, maar dankzij het onderzoek hebben we ook de cijfers om het gesprek te voeren en structurele verbeteringen door te voeren. Daar gaat bovendien een helende werking vanuit. Onderzoekers van Inholland tonen aan dat het niet aan de artiesten zelf ligt dat ze moeilijk kunnen rondkomen, maar aan het systeem.”
Ons plan is om artiesten op deze festivals met handouts te wijzen op hun mentale welzijn en ondersteuningsmogelijkheden.
It’s not all roses
Waar mogelijk vinden de onderzoeksprojecten van het lectoraat plaats in het International Music Industry Lab (IMI-lab). Het is een plek waar studenten als young professionals met coaches, onderzoekers, professionals uit het werkveld samenwerken en co-creëren. Mandy de la Porte was een van deze young professionals. Voor de opleiding Leisure & Events Management studeerde ze af op de opdracht een instrument te ontwikkelen om artiesten bewust te maken van hun mentale welzijn. “Ik richtte me specifiek op de elektronische muziekindustrie en zette een platform op met verschillende onderdelen, zoals een artiestenpanel, video’s van interviews met artiesten en een postercampagne.” Voor haar concept met de veelbetekenende naam ‘It’s not all roses’ interviewde Mandy onder meer een artiestenpsycholoog. “Met haar ga ik het platform verder ontwikkelen. ID&T, organisator van grote dancefestivals, is geïnteresseerd. Ons plan is om artiesten op deze festivals met handouts te wijzen op hun mentale welzijn en ondersteuningsmogelijkheden.”
Op donderdagmiddag 6 maart houdt Koos zijn lectorale rede met de titel ‘You Say You Want a Revolution’ in Pakhuis de Zwijger, Amsterdam. Tijdens dit event zijn er performances van bijzondere artiesten en gaat Koos in gesprek met Rita Zipora van BAM! Popauteurs en andere experts over de waarde van onderzoek voor de muziekindustrie. En je kunt een expositie bezoeken met projecten van alumni van het IMI-lab, onder wie Mandy de la Porte.
Lees meer informatie en meld je aan.