Nieuwe lector Cynthia Liem zet de burger centraal in digitale technologie
De kloof tussen 'technische' experts en 'niet-technische' gebruikers dichten
AI en andere digitale technologieën spelen een bepalende rol in ons leven. Dit heeft allerlei maatschappelijke gevolgen die nadelig kunnen uitpakken voor burgers, en met name kwetsbare mensen. Daarom moeten we het ontwerp, de ontwikkeling en toepassing niet alleen aan techniekexperts overlaten, vindt Cynthia Liem. Als lector Responsible Digital Society bij Hogeschool Inholland streeft ze naar een kritische, holistische kijk op digitale technologie met de burger als middelpunt.
Cynthia is op 1 september bij Inholland begonnen als lector. Daarnaast blijft ze universitair hoofddocent in verantwoorde en betrouwbare AI aan de TU Delft. Cynthia zet zich al jaren in om (discussies over) digitalisering toegankelijker te maken voor een breed publiek. “Deze discussie wordt vaak te beperkt gevoerd”, zegt ze. “Er is een kloof tussen ‘technische’ experts en ‘niet-technische’ gebruikers. Je ziet dat mensen met een niet-technische achtergrond vragen over digitale technologie snel overlaten aan techniekexperts, omdat ze zich hier zelf niet ‘slim’ genoeg voor voelen. Maar technologie speelt een grote rol in het leven van iedereen. Iedereen moet hier dus een stem in hebben.”
‘Waarheid’ van algoritmen
Volgens Cynthia moet digitale technologie veel kritischer bevraagd worden op sociaal-maatschappelijke gevolgen. “We moeten voorkomen dat slechts een select groepje experts de technologie ontwikkelt en dat die vervolgens te gemakzuchtig of afstandelijk wordt toegepast. Kijk bijvoorbeeld naar de toeslagenaffaire, en de controles op beurzen voor uitwonende studenten van DUO. Algoritmen werden vanuit dubieuze veronderstellingen ontworpen. Zo ontstond een nieuwe, onrechtvaardige waarheid die discriminatie in de hand werkte. Ook nu leeft het beeld dat AI het beter weet, in tijden van hype waarbij organisaties zo snel mogelijk AI willen toepassen.”
AI als airfryer
Laat het duidelijk zijn: Cynthia is absoluut niet tegen digitale technologie. Sterker nog, als wetenschapper in de informatica kan ze als geen ander ook voordelen benoemen en achterliggende concepten uitleggen. Voor wie IT een ver-van-mijn-bedshow lijkt, gebruikt ze graag sprekende metaforen: “AI is als een airfryer. Superhandig maar echt niet bedoeld om al je eten in te bereiden.”
Verantwoorde, inclusieve digitale samenleving
Bij Inholland ziet ze een uitgelezen kans om de discussie over het ontwerp, de ontwikkeling en de toepassing van digitale technologie breder te trekken en daarmee te werken aan een verantwoorde, inclusieve digitale samenleving. “Ik wil dit doen vanuit twee perspectieven. Allereerst het perspectief van instituten die digitalisering willen toepassen. Hoe kun je experts en professionals hierbij met een kritische, holistische blik naar technologieontwikkeling laten kijken, zodat zij hun verantwoordelijkheid pakken en de juiste behoeften benoemen? Daarnaast zijn er maatschappelijke groepen die bij deze discussies nooit aan tafel zitten en tegelijkertijd extra kwetsbaar kunnen zijn voor negatieve en onrechtvaardige gevolgen van technologietoepassingen. Wat zijn inclusievere manieren om dialogen over de impact van technologie met een representatiever en breder segment van de samenleving te kunnen voeren?”
Overtuigen met kunst
Om kritisch naar technologie te kijken en meerdere perspectieven toe te laten moet je een brede blik toelaten en de urgentie van het vraagstuk voelen. Cynthia doet hiervoor graag een beroep op kunst. “Kunst kan overtuigen, nieuwe perspectieven openen en het gevoel aanspreken”, zegt ze. “Ik gebruik in mijn publieke werk vaak mijn ervaringen als klassiek pianist. En ik zag hoe een toneelstuk over de toeslagenaffaire beleidsmakers liet doorvoelen wat voor leed er werd veroorzaakt. De culturele en creatieve sector hebben een unieke rol om de technologiediscussie te transformeren.”
De culturele en creatieve sector hebben een unieke rol om de technologiediscussie te transformeren.
Maatschappelijke impact
Binnen haar lectoraat wil Cynthia daarom de combinatie zoeken tussen kunst en praktijkgericht onderzoek om tot transformatieve, creatieve oplossingen te komen. “Inholland geeft me de ruimte om transdisciplinair met onderzoekers en maatschappelijke partijen samen te werken en zo echt impact te maken. Ik merk dat collega’s van Inholland een open blik hebben. Ze denken buiten hokjes en willen positieve verandering brengen in de praktijk. Daar pas ik goed bij.”
Concrete vraagstukken
Cynthia’s lectoraat heeft inhoudelijk veel raakvlakken met andere lectoraten van de faculteit Business, Recht en Creatieve Industrie (BRC), zoals Media, Technology & Society en Inclusion and the Creative Industries, terwijl haar achtergrond bijvoorbeeld ook expertise bij Toegankelijkheid van het Recht kan verrijken. “Ik ga graag de samenwerking aan met het onderwijs om de professionals van morgen te wijzen op de impact van technologie op mensen en om hen te leren om hun rol te pakken. Hoe precies, dat werk ik de komende tijd uit. Zeker is dat ik concrete vraagstukken ga oppakken samen met onderzoekers, studenten, docenten, professionals uit het werkveld en betrokkenen uit de samenleving.”