‘Jongeren in de knel door achteraf betalen’
Onderzoek van Paula Smith pleit voor betere educatie en toegankelijk beleid
Toch die nieuwe telefoon kopen terwijl je geen geld hebt? Prima, zeggen bedrijven, dan maak je toch gebruik van achteraf betalen? Volgens docent en onderzoeker Paula Smith, verbonden aan het lectoraat Empowerment & Professionalisering van Inholland, werkt dit onrecht in de hand. Ze zou het liefst zien dat bedrijven hier vandaag nog mee stoppen. Haar onderzoek ‘Jongeren, geldstress en vraagverlegenheid’ krijgt vervolg in promotieonderzoek waarmee Paula in september van start gaat.
“De marketing van bedrijven voor achteraf betalen richt zich met campagnes op sociale media vooral op jongeren. En juist zij zijn daar heel gevoelig voor. Uit cijfers van BKR blijkt dat betalingsachterstanden bij jongeren tot dertig jaar de afgelopen jaren fors zijn toegenomen. Het wordt jongeren extreem gemakkelijk gemaakt om iets later te betalen, maar als ze dat niet kunnen, krijgen ze te maken met herinneringskosten of een streng incassobureau. Dat verergert geldproblemen.”
Veel jongeren hebben geen baanzekerheid, wonen is voor hen meestal te duur, het inkomen is vaak aan de lage kant en we leven in een wereld van kopen, kopen, kopen. En dan vinden we het vreemd als jongeren schulden maken en in de problemen komen.
Omzeilen check
Inmiddels hebben achterafbetaalbedrijven laten weten dat ze hun beleid richting jongeren gaan aanscherpen. Dat klinkt positief, maar Paula vraagt zich wel af hoe ze dit dan precies gaan doen. “Dat je de leeftijd bij alle transacties checkt, maakt nog niet dat het ook waterdicht is. Het is goed dat ze met die aanbieders in gesprek gaan hierover, maar ze vergeten daarbij om ook met jongeren in gesprek te gaan. Pas dan weet je hoe jongeren die check omzeilen en kun je beleid rondom een leeftijdscheck daarop afstemmen.”
Kopen, kopen, kopen
Je zou kunnen zeggen dat jongeren meer verantwoordelijkheid moeten nemen, maar dat vindt Paula, die in 2022 onderzoek deed naar jongeren, geldstress en vraagverlegenheid, veel te gemakkelijk. “Schulden maken is in Nederland heel normaal: een creditcard, studieschuld, een hypotheek. Het is allemaal heel gewoon. Tel daarbij op dat veel jongeren geen baanzekerheid hebben, wonen voor hen meestal te duur is, het inkomen vaak aan de lage kant is en we leven in een wereld van kopen, kopen, kopen. En dan vinden we het vreemd als jongeren schulden maken en in de problemen komen.”
Het hebben van geldstress door bijvoorbeeld betalingsachterstanden is slecht voor de gezondheid. Het heeft invloed op hoe je eet, slaapt en daarmee ook op schoolresultaten of prestaties op het werk.
Schaamte
Uit het onderzoek bleek ook dat er veel schaamte is als jongeren in de financiële problemen zitten. “Wat het erger maakt”, vertelt Paula, “is dat ze ook niet geneigd zijn om aan te kloppen voor hulp; niet bij ouders, niet bij de gemeente of bijvoorbeeld bij sociaal werk. Pas als de situatie te ver uit de hand is gelopen, zoeken ze hulp.” Maar het hebben van geldstress door bijvoorbeeld betalingsachterstanden is slecht voor de gezondheid, weet Paula. “Het heeft invloed op hoe je eet, slaapt en daarmee ook op schoolresultaten of prestaties op het werk.”
Keer op keer geven gemeenten duizenden euro’s uit, maar vaak vergeten ze om jongeren zelf te vragen wat zij ervan vinden of wat zij nodig hebben.
Financiële educatie
Een van de aanbevelingen in het onderzoek is dat er in het onderwijs aandacht is voor financiële educatie. Iets waar de jongeren zelf ook behoefte aan hebben. “Ik heb er niets aan om het geboortejaar van Napoleon te weten als ik mijn belastingaangifte moet doen”, zei een jongere tijdens het interview. Ook is het nodig dat schaamte over schulden wordt doorbroken”, meent Paula. “Het is niet stoer als je geldproblemen hebt en dus praten jongeren nauwelijks over financiële moeilijkheden. Ook omdat ze bang zijn dat anderen hierover oordelen. Daarom is het nodig dat we op plekken waar jongeren komen, ruimte creëren zodat zij erover kunnen praten.”
En tot slot moeten ook gemeenten aan de slag. “Uit het onderzoek bleek dat jongeren niet weten wat er in hun gemeente wordt aangeboden, dat maakt ondersteuning beschikbaar, maar weinig toegankelijk. Keer op keer geven gemeenten duizenden euro’s uit, maar vaak vergeten ze om jongeren zelf te vragen wat zij ervan vinden of wat zij nodig hebben.”
Dat is dan ook de focus van het promotieonderzoek waar Paula in september mee gaat beginnen. “Mijn promotietraject bij de Universiteit van Amsterdam en het lectoraat Jeugd en Samenleving van Inholland richt zich op het maken van jongerenbeleid en de ontwikkeling van een digitale tool.” Daarmee doelt Paula op een app die jongeren met professionals hebben gemaakt om de financiën beter in kaart te brengen. “Hoe gaat het gebruikt worden? Kunnen we dit via scholen verder verspreiden en er misschien zelfs een onderwijsmodule van maken met gastlessen en workshops?”
Jongeren als co-onderzoeker
Voor het samen maken van beleid gaat de gemeente Haarlem zich inzetten. Essentieel voor Paula is dat dit in co-creatie is. “Het moet geen beleid worden over jongeren, maar met jongeren. Dat bereik je niet met één pizza-avond maar met structurele input en gesprekken. Ik wil daarom ook dat jongeren betaald krijgen. Dat ze co-onderzoeker zijn. Dat kunnen ze op hun cv zetten en is goed voor talentontwikkeling.” Paula geeft toe dat het nog een hele uitdaging zal zijn om een zo representatief mogelijke groep jongeren samen te stellen. “Het doel is dat iedereen, ongeacht achtergrond, opleidingsniveau of wat dan ook, zich veilig voelt om hieraan deel te nemen. Om dat te bereiken denk ik dat we niet moeten kijken naar de verschillen, maar naar de overeenkomsten en gelijkenissen tussen jongeren. Daar wil ik op inzetten.”