Met artistiek publieksonderzoek op zoek naar gedeelde verhalen over klimaatverandering
Kim Spierenburg gestart met professional doctorate
In september is Kim Spierenburg gestart met een professional doctorate (PD). Een PD is een nieuwe vorm van praktijkgericht promotieonderzoek voor het hbo. Kim richt zich de komende vier jaar op ‘eco-anxiety’, de zorgen die mensen hebben als het gaat om de toekomst van het (rijzende) water. Door een artistieke onderzoeksbenadering wil ze gevoelens aanspreken en andere verhalen vertellen dan dominante doemscenario’s.
Kim combineert vele talenten. Ze is niet alleen kwalitatief onderzoeker bij het lectoraat Inclusion and the Creative Industries. Kim is ook actief als componist, violist en filmmaker. De werelden van wetenschap en kunst komen voor haar prachtig samen. “Als kunstenaar wil ik emoties opwekken en mensen bereiken. In de wetenschap bestaan mooie methodes om deze verbinding aan te gaan. Andersom kan de wetenschap veel hebben aan de werkwijze van kunstenaars: hoe je openheid nastreeft, onzekerheid toelaat. Maar ook hoe je creativiteit gebruikt om mensen te bereiken met wat je hebt onderzocht. Daarom komen naast wetenschappelijke artikelen en rapporten ook muziek en films van mijn hand.”
Het voorspiegelen van doemscenario’s is de dominante manier om mensen op klimaatverandering te wijzen. Wat je dan kunt krijgen, is dat je moedeloos wordt of bevriest door angst
Onderzoek naar ‘eco-anxiety’
Met de methode van artistiek publieksonderzoek gaat Kim voor haar PD-traject aan de slag met het thema van klimaatverandering. Een thema dat zo overweldigend is, dat mensen er angstig, afkerig of afgestompt door kunnen raken, weet ze. “Het is ‘eco-anxiety’, een klimaatangst of eco-stress die ik nader wil onderzoeken. Het voorspiegelen van doemscenario’s is de dominante manier om mensen op klimaatverandering te wijzen. Wat je dan kunt krijgen, is dat je moedeloos wordt of wilt ontkennen dat er een probleem is. Anderen bevriezen door angst en weten daardoor niet te handelen. Ik wil daar een ander verhaal tegenover zetten dat de mensen wel bereikt.”
Geloof in technologie
Met haar PD-onderzoek wil Kim nog een ander verhaal rond klimaatverandering bevragen; het techno-optimisme, en vooral hoe dat een verkapte vorm van escapisme kan worden. “Want als technologie alles oplost, hoef je niet bang te worden en je niet meer met het vraagstuk bezig te houden. Daarom moeten we ons er op een kritische manier toe verhouden, om in te zien wat wel en niet mogelijk is met technologie.”
Focus op de Sluisbuurt
Kim werkt vanuit SLUISlab en focust haar onderzoek specifiek op water, met bijzondere aandacht voor de Sluisbuurt, de locatie van Hogeschool Inholland Amsterdam. “Een groot deel van Nederland ligt onder de zeespiegel en ook in de Sluisbuurt is het een issue. Als je niets doet, spoelt het eiland weg. Je moet het voortdurend beschermen en nieuw zand erop storten. Die maatregelen gaan ten koste van bepaalde dieren en vegetatie. Wie wordt er uitgesloten op het eiland? Wie mag er zijn en wie niet? Inclusie is een onderliggend thema van mijn onderzoek, van het lectoraat waarin ik werk en van ons living lab SLUISlab.”
Workshop in de Sluisbuurt
Op 20 november, 27 november en 4 december organiseert Kim workshops voor bewoners, kunstenaars en studenten van de Sluisbuurt om in te gaan op hun individuele beleving van water en eco-angst. Dit doet ze in samenwerking met SLUISlabpartner OBA Next, een project van de Openbare Bibliotheek Amsterdam om de bibliotheek van de toekomst vorm te geven. Als publieksonderzoeker bevraagt ze filmmakers, studenten en onderzoekers op festivals in bijvoorbeeld Zwitserland en Duitsland. Daar worden haar films Underwater en Water Nation vertoond, die de relatie verbeelden tussen mens en (onder)waterwereld.
Ik hoop dat ik door middel van kunst het gesprek over ‘eco-anxiety’ met uiteenlopende mensen kan aangaan
Artistieke interventies
“Zo haal ik superlokaal maar ook vanuit Europees perspectief de verhalen op. Vervolgens wil ik in dit zeer rijke materiaal op zoek gaan naar gedeelde verhalen. Daar maak ik artistieke interventies van, zoals films of installaties. Die deel ik, waarna ik de reacties daarop weer onderzoek. Enzovoort. Zo krijg je een iteratief proces waarbij ik me steeds verder verdiep in dit ene onderwerp. Onderdeel van mijn onderzoek is of deze artistieke onderzoeksmethode goed werkt.”
The Birds, een audiovisuele kunstinstallatie
Zo liet Kim mensen tijdens de opening van de nieuwe locatie van Hogeschool Inholland Amsterdam reageren op The Birds, een audiovisuele kunstinstallatie waarin de verandering van leefomgevingen van mens en dier centraal staat. Met viool, elektronica en beeld gaat Kim in gesprek met Nederlandse vogels. "In de natuur komen geluiden van alle kanten en met The Birds dompel ik mensen onder in muziek. Vervolgens ga ik met ze in gesprek en kunnen ze een reactie, gedachte of associatie achterlaten.”
Impact met gedeelde verhalen
Het is natuurlijk nog veel te vroeg om een bepaalde uitkomst van het onderzoek te verwachten. “Maar ik hoop wel dat ik door middel van kunst het gesprek over eco-anxiety met uiteenlopende mensen kan aangaan, dat ik hun gevoelens heb kunnen aanspreken en mijn onderzoek impact maakt door op andere manieren over water en klimaatverandering te vertellen dan via de gangbare lijn van dood en verderf. Mooi zou zijn als daarbij ook blijkt dat kunst een waardevolle toevoeging is aan publieksonderzoek om mensen de ogen te openen.”
Gezocht: deelnemers aan Kims onderzoek
Woon, werk of studeer je in de Sluisbuurt? En wil je meedoen aan het onderzoek van Kim? Geef je op voor een van de workshops op 20 november, 27 november of 4 december of stuur een e-mail naar: kim.spierenburg@inholland.nl.
Inholland levert een bijdrage aan oplossingen voor complexe maatschappelijke vraagstukken vanuit onderwijs en onderzoek in nauwe samenwerking met de beroepspraktijk. Professional doctorates (PD), een nieuwe praktijkgerichte vorm van promotieonderzoek binnen het hbo, geven een impuls aan deze ontwikkeling. Door te investeren in PD-kandidaten verbreden en verdiepen we ons praktijkgerichte onderzoek en zorgen we dat onze studenten nog beter op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen in de beroepspraktijk. Daarnaast sluiten we met onderzoek en onderwijs nog beter aan op de behoefte op de arbeidsmarkt aan hoogopgeleide onderzoekende professionals die het verschil kunnen maken in complexe praktijkvraagstukken.
Vanuit Inholland doen we mee aan een aantal thema’s in de landelijke pilot van de professional doctorates. Zo doet PD-kandidaat en associate lector Roos Gerritsma onderzoek naar duurzamer toerisme in Amsterdam, docent chemie Jasmijn Ruijgrok onderzoekt hoe we polymeren die we gebruiken voor de energietransitie duurzaam kunnen recyclen en onderzoeker Kim Spierenburg onderzoekt klimaatverandering vanuit gedeelde verhalen. Verder verdiept onderzoeker Zinzi Wits zich in de vraag hoe energie-ecosystemen vorm kunnen krijgen, doet Tjitske Wijzenbeek onderzoek naar mondgezondheid bij jongvolwassenen, onderzoekt Winne Kramer een betere behandeling van Korsakov, zet Veroniek Maat zich met haar PD-traject in voor toegankelijk reizen, onderzoekt kunstenaar-onderzoeker Jacco Gardner hoe AI gebruikt kan worden om tot nieuwe vormen van audiovisuele expressie te komen en wil Daniëlle Leentjens met haar PD bijdragen aan ethisch verantwoorde technologie.