Het Planetair Gezondheidseffect

Het doel van het project

De aarde voorziet ons van lucht, water en voedsel, en biedt ruimte voor rust en herstel. Maar hitte, vervuiling en afnemende biodiversiteit leiden wereldwijd, ook in Nederland, tot meer ziekte en sterfte. Denk aan nieuwe infectieziekten, huidkanker, astma en allergieën, en aan stress-gerelateerde psychische klachten.

De gezondheid van mensen, dieren en hun omgeving zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dit noemen we planetaire gezondheid. Klimaatverandering zet deze gezondheid steeds meer onder druk — en niet alleen klimaatverandering, maar ook vervuilende processen in de zorg zelf, zoals de productie van medicijnen.

Beschikbare kennis, specifiek beleid en burgerinitiatieven leiden nog onvoldoende tot bescherming en herstel van die planetaire gezondheid. Beleidsmakers willen planetaire gezondheid beschermen en bevorderen, maar beleid heeft soms ongewenste of onbedoelde gevolgen. Een snelle oplossing is lastig, omdat de overheid verdeeld is over ministeries, sectoren en bestuurlijke lagen die niet vanzelfsprekend samenwerken.

In dit project, in het Engels genaamd Co-creating and Integrating Planetary Health Impact Assessment in policy practice (CINPHIA), ontwikkelen we een nieuw instrument: het Planetair Gezondheidskompas. Dit is een gezondheidseffectrapportage die beleidsmakers helpt om de gevolgen van beleid voor planetaire gezondheid vooraf in te schatten.

Het project heeft drie concrete doelen:

• De begrippen planetaire gezondheid en integrale beleidsvorming verduidelijken en zichtbaar maken.
• Het Planetair Gezondheidskompas ontwikkelen, om besluitvorming te ondersteunen met kennis en goed onderbouwde effectinschattingen. De effectrapportage helpt om beter in te schatten wat de risico’s zijn van het overschreiden van de planetaire grenzen. Het doel hiervan is om de keuzes voor nieuw beleid zo te ondersteunen dat planetaire gezondheid integraal wordt meegenomen.
• Zicht krijgen op hoe deze effecten neerslaan bij verschillende groepen en regio's.
  
  

Over het Planetair Gezondheidskompas

Het Planetair Gezondheidskompas bestaat uit drie onderdelen, die elkaar aanvullen: het Kenniskompas, het Beleidskompas en het Communitykompas.

Het Kenniskompas brengt wetenschappelijke kennis samen over hoe de dimensies van planetaire gezondheid met elkaar samenhangen. Het maakt drie dingen zichtbaar:

• De stapeling van negatieve effecten op kwetsbare groepen of regio's.
• De dilemma's: beleid dat goed uitpakt voor de omgeving kan tegelijk schadelijk zijn voor de gezondheid van mens of dier, of andersom.
• De nevenvoordelen van planetair gezondheidsbeleid, zoals meer biodiversiteit of grotere veerkracht voor kwetsbare groepen.

Het Beleidskompas ondersteunt integrale beleidsvorming. Het bevordert samenwerking tussen ministeries onderling, en tussen ministeries, provincies, waterschappen en gemeenten.

Het Communitykompas helpt beleidsmakers om inzicht en begrip te bevorderen tussen verschillende belangen in de samenleving. Zo sluit beleid beter aan op de behoeften en mogelijkheden van mensen bij de uitvoering.

Hoe draagt Inholland bij aan dit onderzoek?

We werken vanuit Inholland mee aan het onderdeel dat bouwt aan de basiskennis en -instrumenten voor de ontwikkeling van een Beleidskompas voor de governance van planetaire gezondheid. Dit Beleidskompas zorgt ervoor dat samenwerking tussen ministeries, provincies, gemeenten en waterschappen verbeterd wordt op het gebied van planetaire gezondheid, door dit een expliciet onderdeel van de beleidsvorming te maken. Het analyseert de huidige regelgeving, het beleid en de governance, identificeert uitdagingen en kansen en beoordeelt de waarden en behoeften van stakeholders. 

Wat is het belang voor het onderwijs?

Een student-assistent van Inholland zal meewerken aan dit project. In de masteropleiding Duurzaamheidstransities bekijken we of studenten deze casus kunnen onderzoeken als transitiecasus.

Hoe wordt het werkveld betrokken?

Ministeries, gemeenten, GGD’s, waterschappen, de Provincie Zuid- en Noord-Holland zijn deelnemers aan dit project. Daarnaast doen waterbedrijven en andere gezondheidsinstituten mee, waaronder Vewin, eXtreme Citizen Science Hub, Koninklijke Nederlandse Maatschappij Pharmacie (KNMP), de Universiteit van Exeter, Public Health Wales en Planetary Health Alliance (USA). De lokale samenwerkingspartners nemen ook deel aan de integrale beleidsworkshops bij ons op Hogeschool Inholland. 

Wat zijn de (verwachte) resultaten?

Het Planetair Gezondheidskompas brengt wetenschappelijke inzichten, methoden voor burgerbetrokkenheid en manieren om beleid van verschillende overheden beter te verbinden samen. Dit project test deze aanpak op de gezondheidsimpact van klimaatbeleid, en op de ecologische impact van duurzaam medicijnbeleid. Zo ondersteunt het project besluitvorming die de gezondheid van mensen én de planeet beschermt en herstelt.