Samen leren, samen zorgen: simulatieonderwijs in oncologische zorg

Het doel van het project

Kanker treft elk jaar tienduizenden mensen in Nederland. Voor patiënten met kanker is goede zorg meer dan alleen medisch handelen: het gaat om nauwe samenwerking tussen verpleegkundigen, artsen, psychologen en andere zorgprofessionals – ook wel interprofessionele samenwerking genoemd. Wanneer die samenwerking goed verloopt, voelen patiënten zich beter begrepen en gaat de zorg soepeler. In de praktijk verloopt die samenwerking echter niet altijd vanzelfsprekend. Miscommunicatie, onduidelijke rolverdeling of onvoldoende afstemming tussen disciplines kunnen leiden tot minder goede zorg en extra stress voor patiënten en zorgprofessionals.

Toch krijgen studenten verpleegkunde tijdens hun opleiding nauwelijks de kans om deze samenwerking echt te oefenen. Op oncologiestages werken studenten wel samen met andere disciplines, maar ze worden er onvoldoende op voorbereid. Er is geen gestructureerde leerlijn, er is weinig ruimte voor reflectie en de leerervaring verschilt sterk per stageplek. Met dit project willen we dat veranderen door studenten al tijdens hun opleiding systematisch te leren samenwerken in de complexe zorg voor mensen met kanker. Dit doen we aan de hand van simulatieonderwijs in de oncologie.

Hoe pakt Inholland dit onderzoek aan?

Binnen dit project ontwikkelen we een reeks realistische simulaties. Dit zijn oefensituaties die de dagelijkse praktijk van de oncologische zorg zo goed mogelijk nabootsen. Studenten doorlopen deze simulaties tijdens hun stage op een oncologieafdeling. Niet in een apart lokaal, maar midden op de echte afdeling, met dezelfde werkomgeving, routines en collega's als in de praktijk.

Studenten oefenen in deze simulaties hoe ze samen met andere zorgprofessionals beslissingen nemen, communiceren over complexe en emotioneel beladen situaties en elkaars rol begrijpen en respecteren. Na elke simulatie reflecteren ze uitgebreid op wat er goed ging en wat beter kan, zowel individueel als in groepsverband. Wat ze leren in de simulatie passen ze direct toe op de afdeling, en wat ze meemaken in de praktijk nemen ze mee naar de volgende simulatie. Zo versterken leren en werken elkaar.

De simulaties zijn nadrukkelijk interprofessioneel: verpleegkundestudenten oefenen samen met studenten geneeskunde, terwijl andere disciplines worden vervuld door getrainde acteurs. De methode is al eerder met succes toegepast in vergelijkbare settings.

Wat is het belang voor het onderwijs?

Oncologische zorg wordt steeds complexer. Steeds meer behandelingen verlopen via regionale netwerken van ziekenhuizen en specialisten die nauw moeten samenwerken. Goede samenwerking tussen disciplines is daarin geen luxe, maar noodzaak. Het nieuwe landelijke curriculum voor verpleegkunde (BN2030) erkent dit en stelt interprofessionele samenwerking als een kerncompetentie. Toch ontbreekt in het huidige onderwijs vaak een structurele manier om deze competentie te ontwikkelen.

Dit project is onderscheidend omdat het simulatieonderwijs en de echte stagepraktijk aan elkaar verbindt, specifiek in de oncologie. Bestaand simulatieonderwijs richt zich doorgaans op één beroepsgroep of een losstaand onderdeel van de zorg. In dit project brengen we verschillende disciplines samen en we sluiten het direct aan op wat studenten meemaken tijdens hun stage.

Hoe wordt het werkveld betrokken?

Dit project voeren we uit in nauwe samenwerking met het Leer- en Innovatienetwerk (LIN) Oncologie van het Amsterdam UMC. Het LIN verbindt de opleiding met de oncologische zorgpraktijk en zorgt ervoor dat de simulaties aansluiten op actuele casuïstiek en uitdagingen uit het werkveld. Zorgprofessionals van de afdeling zijn betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van de simulaties. Daarmee is de verbinding tussen onderwijs en praktijk structureel geborgd.

Daarnaast willen we nieuwe samenwerkingen aangaan met andere zorginstellingen en opleidingen, zodat de aanpak in de toekomst op grotere schaal kan worden ingezet, ook buiten Amsterdam.

Wat zijn de (verwachte) resultaten?

Voor studenten betekent dit project concreet: zij leren beter samenwerken met andere zorgprofessionals, voelen zich zekerder in complexe en emotioneel beladen situaties, en hebben een duidelijker beeld van hun eigen rol en wat ze van anderen mogen verwachten. Dat vertrouwen nemen ze mee naar de praktijk, en uiteindelijk naar hun loopbaan als verpleegkundige.

Voor het onderwijs levert dit project een kant-en-klare toolkit op: drie uitgewerkte simulatiescenario's voor de oncologische zorg, een handleiding voor docenten, en materialen die studenten helpen hun eigen leerproces bij te houden. Deze toolkit is direct inzetbaar en overdraagbaar naar andere stageplekken, andere complexe zorgsettings (zoals palliatieve zorg) en andere hogescholen.

Voor patiënten en de zorg is de beoogde langetermijnopbrengst dat toekomstige verpleegkundigen beter zijn toegerust voor de samenwerking in oncologische netwerken, wat bijdraagt aan veiligere en persoonlijkere zorg voor mensen met kanker.