Lectorale rede Niels Hermens op donderdag 28 mei
'Hoog tijd om te laten zien welke impact sociaal werk maakt'
Sociaal werkers spannen zich in om de kwaliteit van leven en samenleven van mensen te verbeteren. Die inspanningen hebben hoe dan ook impact voor mensen en de samenleving. Maar wat is die impact precies en hoe krijg je die goed in beeld? Die vragen staan de komende jaren centraal in het onderzoek van Niels Hermens, lector Empowerment & Professionalisering. Hij wil de impact van het sociaal werk niet onderzoeken met generieke cijfers maar door in te zoomen op de lokale praktijk. “Precies waar wij als hogeschool goed in zijn.” Op donderdag 28 mei deelt Niels zijn visie en aanpak tijdens zijn lectorale rede.
Meld je aan voor de lectorale rede.
Social work is een vakgebied dat moeilijk in harde cijfers te vangen is. De impact van professionals is niet eenvoudig vast te stellen, en daar heeft het vakgebied zelf last van. “Als onvoldoende duidelijk is welke impact je kunt maken, loop je het risico dat je voor doelstellingen van andere vakgebieden wordt ingezet”, zegt Niels. “Denk bijvoorbeeld aan de zorg, waarbij je als sociaal werker wordt gevraagd bij te dragen aan een gezonde leefstijl ter preventie van ziekten. Je gaat als het ware klusjes doen voor anderen, terwijl je als sociaal werker eigen doelen hebt die op zichzelf veel waarde hebben. Zoals bestaanszekerheid, veilig opgroeien en sterke gemeenschappen in wijken, en soms natuurlijk ook een gezonde leefstijl.”
Het goede goed doen
Zolang niet duidelijk is wat de impact van hun werk is, missen sociaal werkers de taal om te laten zien waarom hun werk zo belangrijk is. “Dan zijn ze bang dat beleidsmakers bij gemeenten bijvoorbeeld denken: ‘Wandelgroepen in de wijk of koffieochtenden in buurthuizen? Moeten we daar nou geld aan besteden?’ In dit soort situaties helpt het als je kunt laten zien dat je het góede doet. Maar ook dat je het goede góed doet, en daarop zelf met vakgenoten, bewoners en werkveldpartners op reflecteert. Het hoort bij de professionalisering van het vak, een wezenlijk onderdeel van ons lectoraat.”
Lokale praktijk
Voor impact van sociaal werk bestaat geen algemeen recept. Niels: “Een succesvolle aanpak in de ene buurt, kan niet of zelfs contraproductief werken in de andere. Ons onderzoek naar hoe sociaal werkers impact maken start vanuit de lokale praktijk. Wat gebeurt er precies in buurten en bij gezinnen?” En dat is een kwestie van luisteren, doorvragen en samen met professionals onderzoeken wat werkt.
Houd ons lectoraat in de gaten om te zien welke impact sociaal werk echt maakt.
Persoonlijk en dichtbij
De focus op de lokale praktijk is volgens Niels de kracht van Inholland, en zeker van Niels’ lectoraat. “Wij zijn echt persoonlijk en dichtbij en werken direct samen met partners in het werkveld, inwoners, docenten en studenten.” Het onderzoek start altijd met een concrete vraagstelling van hen, bijvoorbeeld in Haarlem waar het lectoraat een verkennend onderzoek uitvoert naar de betekenis van jongerenontmoetingsplekken voor de mentale gezondheid van de jongeren zelf. “Daar gaan we met open vizier in, zonder kadering van theoretische modellen”, zegt Niels. “Uiteraard benutten we wetenschappelijke theorieën, maar het gaat om de kennisontwikkeling in en vanuit de praktijk. Daarmee willen we in de eerste plaats professionals en het onderwijs verder brengen. Precies waar wij als hogeschool goed in zijn: onderzoekstrajecten starten vanuit een hoofdzakelijk theoretische vraag.”
Kritische blik
Niels benadrukt dat het lectoraat ook altijd met een kritische blik kijkt naar het werkveld en het onderwijs. “Ook vanuit dat kritische perspectief starten we soms. Een voorbeeld is het sociale reflexiviteitspel. Tijdens het spelen van het reflecteren studenten of sociaal werkers op een casus uit de praktijk. Het spel stimuleert hen om te zoeken naar oplossingen in de context als aanvulling op individuele ondersteuning, bijvoorbeeld collectieve aanpakken in een wijk of het agenderen van hiaten in het beleid bij de gemeente.”
Impact als rode draad
De rode draad in alle onderzoeksprojecten van het lectoraat is de vraag wat de impact van sociaal werk is op individuen, gemeenschappen en op de lokale (beleidsmatige) context. Maar daar waar de afgelopen jaren de nadruk van het lectoraat lag op empowerment, legt Niels de focus de komende jaren op professionalisering: hoe kunnen professionals hun vak versterken en duurzame impact maken? “Daarnaast richten we ons specifiek op specifieke onderzoekslijnen, waaronder jeugd en veerkrachtige gemeenschappen”, zegt Niels. “Afhankelijk van actuele ontwikkelingen en de vragen uit het werkveld vullen we andere aanvullende themalijnen flexibel in. Zo zijn we nu bezig met het ontwikkelen van themalijnen op de onderwerpen ‘Sociaal werk bij gezinnen met jonge kinderen’ en ‘Betekenisvolle ontmoeting’.”
Van lokaal naar breder maatschappelijk kader
Onderzoekers in Niels’ team kunnen zich op eigen thema’s focussen en daarvoor het gezicht naar buiten zijn. “Ik vind het heel gaaf om hen daarin de ruimte te geven om te groeien als onderzoekers en inhoudelijk experts.” Hun inzichten uit lokale situaties vertaalt Niels naar een breder maatschappelijk kader. Zo wordt niet alleen de impact van het diverse vakgebied van het sociaal werk zichtbaar. Ook wordt duidelijk hoe je die impact in beeld kunt brengen en hoe sociaal werkers, inwoners, samenwerkingspartners, onderzoekers en gemeenten samen kunnen reflecteren op de vraag hoe je de impact van het sociaal werkt optimaliseert.
Lectorale rede 28 mei
In zijn lectorale rede op donderdag 28 mei laat Niels graag zien hoe hij praktijkgericht onderzoek vormgeeft en hoe hij daarmee impact van sociaal werk zichtbaar maakt. Zo kunnen sociaal werkers een overtuigende taal ontwikkelen om met vertrouwen in zichzelf en met gezag naar buiten te spreken over hun werk en hetgeen ze teweegbrengen. “Het wordt tijd om sociaal werk op eigen verdiensten te beoordelen. Houd ons lectoraat in de gaten om te zien welke impact ons vak echt maakt.”
Meld je aan
Op donderdag 28 mei om 13.15 uur start bij Hogeschool Inholland Haarlem een inspirerend programma met workshops gevolgd door de lectorale rede van Niels. Meld je aan.