Waarom festivals blijven kiezen voor wegwerpplastic
Volkskrant publiceert opinie van Inholland-onderzoekers Jasmijn Ruijgrok en Rogier Nijssen
Waarom zien we, ondanks een verbod op plastic wegwerpbekers, nog steeds een massaal gebruik aan plastic bekers op Nederlandse festivals? Volgens docent-onderzoeker Jasmijn Ruijgrok en lector Rogier Nijssen van het lectoraat Slimme Materialen voor de Energietransitie van Hogeschool Inholland, ligt het antwoord niet bij de festivalorganisatoren alleen. In een opiniebijdrage die vandaag verscheen in de Volkskrant laten zij zien dat het probleem veel fundamenteler is.
Niet de beker, maar het systeem
Hun boodschap is helder: plastic wegwerpbekers zijn geen op zichzelf staand probleem, maar een zichtbaar symptoom van een systeem waarin nieuw plastic nog altijd goedkoper en aantrekkelijker is dan circulaire alternatieven. Zolang die economische werkelijkheid niet verandert, blijven regels en verboden in de praktijk onvoldoende effect hebben.
Circulariteit begint bij ontwerp
Vanuit hun onderzoek naar slimme materialen en duurzame recycling beschrijven Jasmijn en Rogier hoe de huidige kunststofketen circulariteit juist belemmert. Niet alleen doordat nieuw ('virgin') plastic goedkoop beschikbaar is, maar ook doordat veel producten niet zijn ontworpen om hoogwaardig te worden hergebruikt of gerecycled. Volgens de onderzoekers begint een circulaire economie daarom niet aan het einde van de keten, bij afvalverwerking, maar juist aan de voorkant: bij ontwerp, materiaalkeuzes, productie en slimme economische prikkels.
In hun opiniestuk pleiten zij voor een combinatie van maatregelen. Denk aan belasting op nieuw plastic, een verplicht aandeel gerecycled materiaal, investeringen in herbruikbare systemen en strengere handhaving van bestaande regelgeving. Ook zien zij kansen voor uniforme statiegeld- en retoursystemen waarmee festivals gezamenlijk de stap naar hergebruik kunnen zetten.
Onderzoek begint bij maatschappelijk debat
De bijdrage laat zien hoe praktijkgericht onderzoek van Inholland actuele maatschappelijke vraagstukken kan verdiepen en verrijken. Door wetenschappelijke inzichten te verbinden aan concrete praktijkvoorbeelden leveren onze onderzoekers een waardevolle bijdrage aan het publieke debat over de circulaire economie en de energietransitie. Daarmee sluit deze opiniebijdrage naadloos aan bij Inhollands ambitie om met praktijkgericht onderzoek bij te dragen aan de transitie naar een duurzame en veerkrachtige samenleving.
Benieuwd naar hun volledige analyse en aanbevelingen? Lees de opiniebijdrage van Jasmijn Ruijgrok en Rogier Nijssen, vandaag verschenen in de Volkskrant.
Begrijp dat vanuit hun perspectief de bekers op festivals vooral een symptoom is van een groter probleem binnen de kunststofketen waar zij een mening hebben over:
Hoe veranderen we het systeem zodat circulaire oplossingen economisch aantrekkelijker worden dan nieuw plastic. Waar minder rekening gehouden wordt naar de daadwerkelijke milieu-impact van specifieke bekersystemen.
Daardoor blijft de vraag onbeantwoord: Is een herbruikbare beker in de praktijk altijd duurzamer dan een eenmalige beker die hoogwaardig wordt ingezameld en gerecycled?
Daarbij heb ik de indruk dat men vergeten is mee te nemen dat de huidige regelgeving het gebruik van eenmalige bekers niet verbiedt, mist deze onderdeel uitmaken van een goed inzamel- en verwerkingssysteem. In de praktijk werken veel festivals daarom met een systeem waarbij bekers worden ingeleverd, apart worden ingezameld en vervolgens worden gerecycled.
Wetenschappelijk onderzoek laat niet zien dat hergebruik per definitie duurzamer is dan eenmalige verpakkingen met hoogwaardige recycling. De uiteindelijke milieu-impact hangt sterk af van factoren zoals retourpercentages, transport, schoonmaakprocessen, energieverbruik en het daadwerkelijk aantal gerealiseerde hergebruikcycli.
Los daarvan spelen bij grootschalige evenementen ook vraagstukken rondom voedselveiligheid en de toename van afvalwater.
De vraag van dit opiniestuk zou daarom wellicht niet alleen moeten zijn of een verpakking herbruikbaar of eenmalig is, maar vooral welk systeem in de praktijk de hoogste milieuwinst oplevert.
Uiteindelijk draait circulariteit om een balans tussen grondstoffengebruik, milieueffecten en aantoonbare duurzaamheidsresultaten, en niet uitsluitend om de keuze tussen hergebruik of eenmalig gebruik.
Bedankt voor dit artikel en scherp beschreven voorbeeldcasus van hoe onderdelen van een systeem een grondstoffentransitie belemmeren. Ik ben zo vrij jullie artikel te gebruiken om collega's en studenten te laten weten dat Inholland opleidingen aanbiedt met state-of-the-art kennis en methodieken om transities te laten slagen. Dat zijn oa:
1) De post-HBO leergang Energietransitie via Inholland Academy.
2) De master (MSc.) Duurzaamheidstransities die Inholland samen met HvA en Hanze aanbiedt in voltijd en deeltijd. Focus op energie- en voedseltransities en meervoudige waardecreatie. Inschrijven kan tot 31 augustus.
https://www.inholland.nl/academy/opleidingen/energietransitie/energietransitie-post-hbo/programma/
https://www.inholland.nl/opleidingen/master-duurzaamheidstransities-voltijd/
Met vriendelijke groet,
Reuben Wijnberg
Teamleider master Duurzaamheidstransites
06-10452334