Doceren zonder vrees

Het doel van Doceren zonder vrees 

Uit EU-onderzoek blijkt dat opvattingen over genderrollen onder jongeren — met name onder jongens — traditioneler worden. Tegelijkertijd lijkt het gedachtengoed van manfluencers zoals Andrew Tate aan terrein te winnen.

Wanneer deze denkbeelden het onderwijs binnenkomen, kunnen vrouwelijke docenten in lastige situaties terechtkomen. Denk aan het niet serieus genomen worden door studenten, of ongepaste opmerkingen, bijvoorbeeld over hun uiterlijk.

Uit buitenlands onderzoek, onder meer in Australië en het Verenigd Koninkrijk, blijkt dat zulke ervaringen vrouwelijke docenten er soms toe brengen te stoppen met lesgeven. In het Nederlandse hoger onderwijs is hier nog weinig over bekend. Samen met docententeams willen we interventies ontwikkelen en uitvoeren die de sociale veiligheid van vrouwelijke docenten in de klas verbeteren.

We hebben met dit project als doel dat vrouwelijke docenten in het hbo en wo zich veilig en vrij voelen om les te geven, zoals de projecttitel zegt: “Doceren Zonder Vrees”.

Hoe pakt Inholland dit onderzoek aan?

Vanuit het lectoraat Diversiteitsvraagstukken voeren we dit project uit in samenwerking met het Lectoraat Samenlevingspedagogiek van Hogeschool Fontys. Hierbij volgen we een aanpak die de principes volgt van design thinking, toegepast binnen vier opleidingen.

Na literatuuronderzoek en deskresearch brengen we via een survey en gesprekken ervaringen in kaart van vrouwelijke docenten in hun onderwijspraktijk. Onder begeleiding van het onderzoeksteam ontwerpen docententeams vervolgens zelf interventies die passen bij hun specifieke context. Hierbij wordt ook de rol van mannelijke collega's en leidinggevenden betrokken. Een mogelijke interventie is het opstellen van gedragsregels voor een veilig opleidingsklimaat die opleidingsbreed worden gedragen, en het toezicht houden op het naleven van deze gedragsregels.

We implementeren en evalueren deze interventies vervolgens. Het onderzoeksteam monitort het gehele proces. Het idee hiervan is dat interventies die vanuit de eigen praktijk ontstaan, het beste werken.

Daarnaast wordt een empowergroep opgericht die opleidingen overstijgt, waarbij docenten uit de verschillende deelnemende docententeams ervaringen en inzichten uitwisselen. Deze ervaringen en inzichten kunnen weer als input dienen voor het verder ontwikkelen en uitvoeren van interventies (‘wat werkt wel, wat werkt niet?’). De leden van de empowergroep komen ieder kwartaal bij elkaar.

Wat is het belang voor het onderwijs?

Als docenten zich vrij en veilig voelen, kunnen zij hun lessen beter voorbereiden en uitvoeren en hebben zij oog voor de behoeften van studenten. Daarnaast zorgt het voor meer bewustwording binnen teams over genderdynamieken en machtsmechanismen, waardoor samenwerking en steun verbeteren. Met dit project willen we voorkomen dat getalenteerde vrouwelijke docenten afhaken. We willen bijdragen aan een inclusieve en veilige leeromgeving, zowel voor docenten als studenten.

Wat zijn de (verwachte) resultaten?

Het project levert meer inzicht op in de sociale veiligheid van vrouwelijke docenten en handvatten waarmee andere opleidingen interventies zelfstandig kunnen implementeren en verder ontwikkelen. Dit resulteert in een duurzaam kader dat sociale veiligheid structureel versterkt. Zo blijven vrouwelijke docenten gemotiveerd en met plezier voor de klas staan.

Met behulp van dit project hopen we dat vrouwelijke docenten sterker in hun rol staan, en dat teams zich bewuster worden van gendergerelateerde dynamieken en elkaar beter ondersteunen. Uiteindelijk profiteren ook studenten van dit effect, omdat dit bijdraagt aan een effectievere, inclusievere en veiligere leeromgeving. Het project draagt daarmee bij aan de professionele ontwikkeling van docenten en zal de leerervaringen van studenten verrijken.