Ontwerpen en actieonderzoek

Ontwerpers en ontwerponderzoekers leveren een groeiende bijdrage aan uiteenlopende maatschappelijke transities, bijvoorbeeld in de zorg, het digitale domein en de klimaat opgave. Ze werken daarbij steeds vaker in transdisciplinaire contexten, samen met professionals uit andere vakgebieden en een breed scala aan betrokken stakeholders: overheden, non-profit, bedrijven en direct betrokken burgers. Naarmate ontwerpvraagstukken complexer en maatschappelijker worden, groeit de behoefte aan samenwerking over perspectieven, expertise en sectoren heen. Ontwerpen is van oudsher een actieve en onderzoekende praktijk. In dit boek wordt ontwerpen dan ook beschouwd als een grondbegrip van en binnen actieonderzoek. Toch blijkt het in de praktijk vaak lastig om de verschillen en de overeenkomsten tussen ontwerpgericht- en actieonderzoek scherp te benoemen. Zowel praktijkprofessionals als onderzoekers worstelen met de positionering van beide benaderingen evenals met het onderkennen van de meerwaarde die ze voor elkaar kunnen hebben. In het inleidende hoofdstuk over het grondbegrip ontwerpen zijn al enkele aspecten benoemd waarop ontwerpgericht- en actieonderzoek elkaar raken en van elkaar verschillen, zoals houding, functie, proces en kennisopbrengst. Tegelijkertijd, bestaan er binnen beide velden weer uiteenlopende invullingen en praktijken. Dit boek laat die variatie binnen actieonderzoek zien, maar wij vinden het belangrijk om ook het actuele spectrum van ontwerpen en ontwerpgericht onderzoek te laten zien. Hiermee willen we ruimte creëren voor reflectie: Waar herkennen actieonderzoekers zich in? Waar overlappen de benaderingen? En (op welke manier, hoe) kunnen ontwerpgericht- en actieonderzoek zich in de toekomst mogelijk verder met elkaar verweven – of zelfs samenvloeien– tot nieuwe vormen van praktijkgericht onderzoek? In dit hoofdstuk verkennen wij – als ontwerponderzoekers – dan ook wat het grondbegrip ontwerpen betekent in de context van ontwerpgericht onderzoek, hoe dit zich in de afgelopen decennia heeft ontwikkeld en hoe het zich verhoudt tot (participatief) actieonderzoek. We doen dit aan de hand van een positioneringsframework, op basis van het actuele spectrum van ontwerppraktijken en haar grondbegrippen. We sluiten af met de vaststelling dat beide vakgebieden elkaar naderen en we reflecteren op wat dit betekent voor de toekomst van praktijkgericht onderzoek. Om het boek te kunnen lezen moet het aangekocht worden: https://www.boekenwereld.com/boom-bestuurskunde-impact-met-actieonderzoek-9789047303060