Taalonderwijs op de basisschool

Welke taaldomeinen zijn er in Nederland?

Het taalonderwijs in Nederland bestaat uit 4 domeinen:

1. Lezen
2. Schrijven
3. Spreken
4. Taalbeschouwing en taalverzorging

Vaak komen deze taaldomeinen als losse onderdelen aan bod in de klas, maar door voor geïntegreerd taalonderwijs te kiezen - waarbij onder leiding van een taalcoördinator verschillende taaldomeinen met elkaar worden verbonden - worden taallessen leuker en effectiever. 

Wat valt er onder taalonderwijs op de basisschool?

Taalonderwijs op de basisschool richt zich op het leggen van een stevige basis in taalvaardigheid en communicatieve vaardigheden. Het programma varieert per school en leerjaar, maar de belangrijkste onderdelen zijn meestal als volgt:

1. Lezen en begrijpend lezen
   Leren lezen begint in de onderbouw met het leren herkennen van letters en klanken en het verbinden hiervan tot woorden. Dit proces gaat meestal via een vaste leesmethode. Begrijpend lezen komt in de midden- en bovenbouw sterker aan bod, waarbij kinderen leren om informatie te halen uit teksten en verschillende tekstsoorten te begrijpen, zoals verhalende en informatieve teksten.
2. Schrijven en spelling
   Kinderen leren niet alleen om leesbaar en correct te schrijven, maar ook om woorden op de juiste manier te spellen. Dit begint met eenvoudige woorden en groeit uit naar moeilijkere spellingregels, zoals werkwoordspelling en andere grammaticaregels. Daarnaast leren ze zinnen en korte verhalen te schrijven, waarbij ze hun creativiteit en schrijfvaardigheid ontwikkelen.
3. Spreekvaardigheid en luistervaardigheid
   Kinderen oefenen het spreken door verhalen te vertellen, vragen te stellen en in gesprek te gaan met de leerkracht en klasgenoten. In de bovenbouw houden leerlingen soms presentaties om hun zelfvertrouwen en spreekvaardigheid verder te versterken. Daarnaast leren de leerlingen goed te luisteren naar de leerkracht en medeleerlingen. Dit helpt hen bij het begrijpen en verwerken van gesproken informatie, wat belangrijk is voor sociale interactie en leren in het algemeen.
4. Woordenschatontwikkeling
   De woordenschat wordt opgebouwd door middel van methodes die nieuwe woorden aanleren en via thema's die aansluiten bij hun leefwereld. Kinderen leren de betekenis van nieuwe woorden en hoe ze deze in verschillende contexten kunnen gebruiken.
5. Grammatica en zinsbouw
   Basale grammatica wordt geïntroduceerd, zoals meervouden, enkelvoud, vervoegingen van werkwoorden en het correct gebruiken van leestekens. Het doel is dat kinderen eenvoudige zinnen kunnen maken en grammaticale fouten leren herkennen en verbeteren.
6. Begrip van tekststructuren en verhalen
   Kinderen leren de basisstructuren van verhalen en informatieve teksten, zoals begin, midden en einde van verhalen. Ze leren ook om hoofd- en bijzaken te onderscheiden, wat hun tekstbegrip verbetert.
7. Mediawijsheid en digitale taalvaardigheden
   In de bovenbouw wordt soms aandacht besteed aan mediawijsheid. Kinderen leren bijvoorbeeld hoe ze informatie kunnen vinden op internet, wat betrouwbare informatie is en hoe ze omgaan met digitale taal in bijvoorbeeld e-mails en sociale media.
8. Creatief taalgebruik en literatuur
   Creatieve opdrachten zoals gedichten schrijven, verhalen verzinnen of toneelstukken opvoeren stimuleren het taalgevoel van kinderen en hun vermogen om taal op een speelse manier te gebruiken. Sommige scholen beginnen ook met eenvoudige kinderboeken en literatuur, om kinderen kennis te laten maken met verhalen en hen aan te moedigen plezier in lezen te vinden.

Taalonderwijs op de basisschool vormt zo een brede basis en legt de nadruk op taal als communicatiemiddel. Het doel is niet alleen dat kinderen taal technisch leren beheersen, maar ook dat ze zelfvertrouwen ontwikkelen in het gebruik van taal, zowel mondeling als schriftelijk.

Wat is er nodig voor goed taalonderwijs?

Effectief taalonderwijs vereist goed opgeleide leerkrachten en taalcoördinatoren, passende leermaterialen en een ondersteunende leeromgeving. Door te investeren in taalonderwijs op de basisschool en de specifieke functie van taalcoördinator, investeren we in de toekomst van leerlingen en de samenleving als geheel. Verder zijn ook onderstaande zaken van belang voor goed taalonderwijs:

1. Duidelijke doelen en structuur
2. Afwisselende en leuke lesmethoden
3. Goede individuele begeleiding
4. Voldoende tijd en herhaling
5. Stimuleren van leesplezier
6. Motiverende feedback
7. Betrokkenheid van ouders en thuisomgeving
   
   

Het taalonderwijs op jouw basisschool verbeteren

Vind jij interactief, rijk en uitdagend taalonderwijs voor alle kinderen belangrijk? Is het voor jou een uitdaging om het taalonderwijs naar een hoger niveau te brengen? Is er voor jou een rol weggelegd op jouw basisschool om verbetertrajecten in te zetten en hier draagvlak voor te creëren? Kies dan voor de functie van taalcoördinator.

Met de post-hbo opleiding Taalcoördinator van Inholland Academy kun je jouw team meenemen, collega’s enthousiasmeren én voorwaarden scheppen voor kwalitatief goed taalonderwijs. Bovendien kun je mede inhoud geven aan het taalbeleidsplan en de inhoudelijke kwaliteit van het taalonderwijs op jouw school bewaken. Door deze vakinhoudelijke opleiding ben je straks klaar voor een coördinerende functie in het taalonderwijs!

Ontdek onze post-hbo opleiding Taalcoördinator

Veelgestelde vragen over taalonderwijs