Healthy Placemaking in Hart van Zuid

Het doel van Healthy Placemaking in Hart van Zuid

In Hart van Zuid is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in fysieke vernieuwing: nieuwe gebouwen, betere infrastructuur en moderne voorzieningen. Ondanks deze investeringen voelt het gebied voor veel bewoners nog steeds niet als ‘thuis’ en bieden de vernieuwingen geen oplossing voor uitdagingen zoals een lage ervaren veiligheid en een beperkte sociale cohesie. Het doel van het project was om met ‘healthy placemaking’, waarbij de nadruk lag op het stimuleren van een gezonde, levendige, inclusieve en betekenisvolle leefomgeving, ook vanuit lokale identiteit, een bijdrage te leveren aan een verhoging van de omgevingsgezondheid.

Met het project Healthy Placemaking in Hart van Zuid wilden we daar verandering in brengen. Samen met bewoners, lokale organisaties en partners onderzochten we welke interventies konden bijdragen aan fysieke, mentale, sociale en omgevingsgezondheid. Daarbij ging het om maatwerkoplossingen die aansluiten bij de wensen en behoeften van de gemeenschap, niet om het kopiëren van standaardoplossingen.

De uitkomsten gaven lokale partners en de gemeente Rotterdam handelingsperspectief om de leefkwaliteit te verbeteren. Daarnaast leverden de ervaringen inspirerende inzichten op voor andere wijken waar gewerkt wordt aan vitale, inclusieve stedelijke gemeenschappen. Op die manier profiteert niet alleen Rotterdam van ons onderzoek, maar ook andere gemeenten.

Wat zijn de resultaten?

Het project leverde een aantal concrete en direct bruikbare opbrengsten op. Allereerst ontwikkelden we een praktisch Healthy Placemaking Framework. Dit handzame model gaf lokale partijen inzicht in wat werkte om wijken gezonder en socialer te maken, en hoe dat kon worden aangepakt in Hart van Zuid en vergelijkbare gebieden.

Daarnaast voerden we drie buurtacties uit die samen met bewoners waren bedacht en vormgegeven. Bij Mi Lobi Zuid bracht een gezamenlijk muurschilderproject niet alleen kleur in de wijk, maar ook verbinding tussen buurtbewoners. De Hinkelbaan veranderde een vergeten stukje plein in een plek waar spel, ontmoeting en gesprek ontstonden. En een afstudeerder heeft gezamenlijke yogalessen voor vrouwen uit de buurt opgezet.

Het project heeft een richtlijn opgeleverd, over valkuilen en kansen voor beter participatief onderzoek en samenwerking vanuit projecten met buurtbewoners, op een manier die meerwaarde voor hen oplevert. Ook is de opgedane kennis doorgegeven aan de Stichting Hart van Zuid. 

Tot slot deelden we onze inzichten en resultaten. Zo gaven we presentaties op het World Leisure Congress, en verschenen publicaties via het Expertise Netwerk Sustainable Urban Tourism, CELTH en vakmedia zoals NRIT. Daarmee konden ook andere steden en professionals leren van de ervaringen in Hart van Zuid.

Hoe pakte Inholland dit onderzoek aan?

In dit project werkten we samen met Hogeschool Zeeland, Hotelschool The Hague en de Stichting Hart van Zuid – waarvan Rotterdam Ahoy, Sportbedrijf Rotterdam, Theater Zuidplein en Winkelcentrum Zuidplein deel uitmaken.

We startten met onderzoek naar de huidige situatie in de wijk om de behoeften, kansen en uitdagingen van bewoners in kaart te brengen. Vervolgens zetten we samen met bewoners en stakeholders experimentele interventies op in de vorm van proefprojecten in de wijk, zoals creatieve ontmoetingsplekken (Mi Lobi Zuid), speelse elementen die bewegen en contact stimuleren (Hinkelbaan), en projecten die buurtbewoners verbinden met bezoekers (Yoga lessen).

In de evaluatie keken we niet alleen naar directe effecten van onze proefprojecten, maar ook naar de bereidheid en mogelijkheden van lokale partijen om de initiatieven voort te zetten.

Wat is het belang voor het onderwijs?

Studenten kregen dankzij dit project de kans om in een echte stedelijke context te werken aan actuele maatschappelijke uitdagingen. Zij deden straatinterviews, ondersteunden interventies en analyseerden resultaten.

Deze praktijkervaring hebben we vertaald naar het onderwijs: cases, inzichten en methodieken komen voortaan terug in vakken zoals Healthy Regions, City Hospitality en Inclusive Destination Management bij Tourism Management en in het transdisciplinaire Urban Leisure and Tourism Lab. Zo worden studenten opgeleid tot professionals die snappen hoe ruimtelijke inrichting, sociale interventies en leisure samen bijdragen aan vitale steden.

Hoe wordt het werkveld betrokken?

Het werkveld was vanaf dag één actief betrokken. De Stichting Hart van Zuid en partners speelden een belangrijke rol in het mede-ontwerpen en uitvoeren van de interventies. Bewoners werden betrokken via bewonersarena’s, participatieve kunstprojecten en kleinschalige pilots in de openbare ruimte.

De samenwerking zorgde voor directe meerwaarde: interventies sloten aan bij de echte vragen en wensen van de gemeenschap, en partners werden eigenaar van de oplossingen. De lessen en successen hebben we gedeeld met gemeente Rotterdam en andere steden, zodat kennis en ervaring breder toegepast kunnen worden.