Leefstijlinterventie in de GGZ: de SMILE-studie

Het doel van de SMILE-studie

Mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) hebben een 20 tot 25 jaar lagere levensverwachting dan de algemene bevolking. Risicofactoren zoals overgewicht, diabetes, hoge bloeddruk, roken en een inactieve leefstijl spelen daarbij een belangrijke rol. Eerder onderzoek liet zien dat leefstijlinterventies deze risicofactoren kunnen verminderen en de gezondheid kunnen verbeteren.

In de SMILE-studie (Serious Mental Illness Lifestyle Evaluation) onderzochten we een leefstijlinterventie die specifiek is ontwikkeld voor mensen met een EPA. Het doel was om te onderzoeken of deze aanpak kon bijdragen aan een gezondere leefstijl, het verminderen van gezondheidsrisico's en een afname van zorggebruikskosten.

De studie werd uitgevoerd door Amsterdam UMC, de Vrije Universiteit Amsterdam en Hogeschool Inholland. Het project werd mogelijk gemaakt door ZonMw, binnen het programma Doelmatigheidsonderzoek.

Hoe pakte Inholland dit onderzoek aan?

De SMILE-studie was een experimenteel onderzoek waaraan 21 ambulante GGZ-teams deelnamen. De resultaten van teams die het SMILE-programma uitvoerden, vergeleken we met die van teams die gebruikelijke zorg boden.

Het SMILE-programma duurde een jaar en bestond uit groepsbijeenkomsten gericht op onder meer gezonde voeding, beweging, slaap, stress en het ontwikkelen van gezonde gewoonten.

Er deden ambulante zorgteams mee uit de specialistische GGZ. Daarnaast hielden we interviews met cliënten, hulpverleners en zorgprofessionals. Deze gesprekken leverden inzicht op in hun ervaringen met het programma en in factoren die de uitvoering van de interventie konden bevorderen of belemmeren.

Wat zijn de resultaten?

Een waardevolle en uitvoerbare leefstijlinterventie

Ons onderzoek laat zien dat de SMILE-leefstijlinterventie een waardevolle en uitvoerbare aanpak is om mensen met een ernstige psychiatrische aandoening (EPA) te ondersteunen bij een gezondere leefstijl. De interventie richt zich op gezonder eten, meer bewegen en het bereiken van een gezond gewicht.

Gewichtsverlies en leefstijlverandering

Deelnemers aan de SMILE-interventie bleken gemiddeld 3,3 kilogram meer af te vallen dan mensen die de gebruikelijke zorg ontvingen. Vooral deelnemers die regelmatig deelnamen aan de groepsbijeenkomsten boekten de meeste vooruitgang. Veranderingen in andere gezondheidsuitkomsten, zoals bloeddruk en kwaliteit van leven, waren beperkt.

Waarde van de groepsaanpak

Zowel deelnemers als zorgprofessionals zijn positief over de interventie. Met name de groepsbijeenkomsten ervaren ze als waardevol. Deelnemers voelen zich gesteund door elkaar, doen nieuwe kennis op en worden zich meer bewust van hun leefstijl. Praktische oefeningen en kleine, haalbare stappen sluiten daarbij goed aan op de doelgroep.

Uitvoerbaar in de praktijk

De resultaten laten zien dat de SMILE-interventie goed uitvoerbaar is binnen de dagelijkse praktijk van de geestelijke gezondheidszorg. Tegelijkertijd vragen tijdgebrek, personeelstekorten en voldoende ondersteuning vanuit het behandelteam aandacht voor een succesvolle uitvoering. De resultaten onderstrepen het belang van maatwerk, praktische ondersteuning en een groepsgerichte aanpak.