Toerismebeleving van Amsterdammers

Het doel van het project

Hoe ervaren inwoners van Amsterdam de impact van toerisme en hoe heeft hun houding ten aanzien van toerisme en toerismebeleid zich ontwikkeld tussen 2018 en 2025? Dat was de vraag die centraal stond in dit onderzoek. 

Met dit onderzoek willen we beleidsmakers, onderwijs en de toeristische sector inzicht geven in de bewonersbeleving, zodat zij kunnen werken aan een meer gebalanceerde toerismestrategie. Een strategie waarin kwaliteit van leven, culturele authenticiteit en betrokkenheid van bewoners centraal staan.

Op basis van de onderzoeksresultaten ontwikkelden we concrete aanbevelingen voor toekomstbestendig toerisme dat past bij zowel de stad als haar inwoners.

Hoe pakte Inholland dit onderzoek aan?

Het project is uitgevoerd als een samenwerkingsonderzoek tussen amsterdam&partners, het lectoraat New Urban Tourism van Hogeschool Inholland en TCI Research. Onze aanpak bestond uit het samenbrengen en vergelijken van data uit meerdere bewonersonderzoeken uit 2018, 2022 en 2025. In 2025 voerden we een grootschalige survey uit onder ruim 1.000 Amsterdamse inwoners. In het onderzoek bevroegen we thema’s als trots, betrokkenheid, leefbaarheid, emoties rond verandering, ervaren problemen, positieve en negatieve effecten van toerisme, en steun voor toerisme- en bezoekersmanagementmaatregelen. Dit gaf ons inzicht in onder meer de bewonersbeleving van (economische) voordelen van toerisme, trots en sociale interactie, en over zorgen over leefbaarheid, cultuurverlies, drukte en overlast. 

Doordat we vragenreeksen uit eerdere studies herhaalden, biedt het onderzoek een trendbeeld over meerdere jaren. Daarnaast hebben we in 2025 verdieping aangebracht met analyses naar verschillen tussen stadsdelen, lengte van woonduur, mate van binding met de stad en betrokkenheid bij de toeristische sector. We combineerden kwantitatieve analyse met maatschappelijke duiding, gericht op beleidsontwikkeling en stedelijke samenwerking. De resultaten zijn eind 2025 gepresenteerd als handreiking voor een meer evenwichtige toerismestrategie.

Wat zijn de resultaten?

Dankzij dit project bieden we een rijk en genuanceerd beeld van hoe Amsterdammers inkomend toerisme naar hun stad ervaren. Het laat zien hoe hun houding en beleving in de afgelopen jaren zijn verschoven, en maakt duidelijk waar waardering, ongemak en spanning samenkomen. Inwoners zijn de economische en culturele bijdrage van toerisme meer gaan waarderen, maar blijven zich zorgen maken over drukte, hoge woonkosten en het verdwijnen van lokale cultuur. Daarnaast geeft het onderzoek inzicht in place attachment - emoties rond specifieke plekken - en solastalgia, oftewel verdrietige gevoelens over dat de stad langzaam verandert en minder herkenbaar wordt voor wie er al lang woont. 

Ook maakten we duidelijk in hoeverre bewoners beleidsmaatregelen en vormen van bezoekersmanagement steunen. Uit het onderzoek blijkt dat inwoners vooral duidelijke grenzen verwachten. Zij noemen onder meer:

• Beter spreiden van bezoekers over de stad (minder druk op het centrum);
• Duidelijke gedragsregels en communicatie voor bezoekers;
• Aanpassen van toeristenbelasting of tarieven;
• Routes of sturing om bezoekersstromen te leiden;
• Betere handhaving op overlast, zoals geluid, afval of drukte;
• Meer inspraak voor bewoners bij besluiten over toerismebeleid.

Uit het onderzoek blijkt dat de steun voor dit soort maatregelen sinds 2022 is toegenomen.

De inzichten vormen een belangrijke basis voor toekomstgericht en bewonersgericht toerismebeleid. Daarmee vormt het onderzoek een belangrijke basis voor verdere beleidsontwikkeling, onderwijs en samenwerking tussen de stad, de toeristische sector en kennisinstellingen.

Wat is het belang voor het onderwijs?

De uitkomsten van het onderzoek zijn zeer relevant voor het onderwijs. Bewoners zijn één van de belangrijkste stakeholders in de toeristische sector. Daarom zijn de inzichten die we opdoen over deze groep erg leerzaam voor studenten. Zeker bij New Urban Tourism, regeneratief en inclusief toerisme wordt er veel aandacht besteed aan het prioriteren van bewoners. 

Daarnaast is het ontwikkelen van duurzame toerismestrategieën een belangrijk onderwerp in toerismeonderwijs. Bewoners spelen daar een belangrijke rol in. Daarom is het waardevol om inzicht te hebben in de impact van toerisme op lokale gemeenschappen. 

Tot slot laat dit onderzoek zien dat toeristisch beleid in toenemende mate wordt ontwikkeld op basis van data en feiten. Daarmee onderstrepen we het belang van datagedreven werken binnen het toerismeonderwijs. Voor toekomstige toerismeprofessionals is het cruciaal om te leren hoe zij data kunnen gebruiken om weloverwogen keuzes te maken en duurzame strategieën te ontwikkelen.

Dit onderzoek is een mooi voorbeeld van hoe het lectoraat New Urban Tourism en Tourism Management-onderwijs nauw met elkaar zijn verbonden, omdat we de uitkomsten van het onderzoek direct in het onderwijs implementeren en we het onderzoek voor studenten als voorbeeld kunnen gebruiken van kennisuitwisseling.

Hoe werd het werkveld betrokken?

Dit project is uitgevoerd in samenwerking met amsterdam&partners en TCI Research; andere partijen die zich richten op vraagstukken rondom stedelijk toerisme, leefbaarheid en stedelijke ontwikkeling. Vanuit Inholland is Lidija Lalicic ingehuurd om bij te dragen aan de data-analyse. Alle betrokken partijen, waaronder de gemeente Amsterdam en Lidija Lalicic (2018), hebben data en onderzoeksvragen uit eerdere surveys met elkaar gedeeld. Dit maakte het mogelijk om een nieuwe survey in 2025 te ontwikkelen en de resultaten te vergelijken met die uit 2018. De resultaten zijn bedoeld als input voor beleidsvorming en toerisme- en bezoekersmanagement, en dragen bij aan een meer inclusieve en duurzame ontwikkeling van de sector.