‘Als examencommissie ben je geen rem, maar een kwaliteitskompas’

Voor veel collega’s én studenten blijft het werk van examencommissies onzichtbaar, terwijl ze cruciaal zijn voor de kwaliteit van ons onderwijs. Met deze serie laten we leden van examencommissies aan het woord – over wat ze doen, waarom het ertoe doet, en wat het hen oplevert. We starten met Jurgen Klapwijk, docent én voorzitter van de examencommissies voor Tourism Management en Leisure en Event Management bij Inholland Rotterdam. 

Kun je kort iets over jezelf vertellen?
“Ik ben Jurgen Klapwijk, 55 jaar, en werk nu een aantal jaar bij Inholland als docent bij Tourism Management. Voordat ik hier begon, heb ik jarenlang in het toerisme gewerkt, onder andere als directeur van twee VVV-organisaties. Daarna heb ik de overstap gemaakt naar de communicatie, en werkte ik bij een bureau in Utrecht. Via gastcolleges ben ik ooit in aanraking gekomen met Inholland, en dat vond ik altijd heel leuk om te doen. Net voor corona kwam er ruimte om een vak op te pakken, dat groeide uit, en uiteindelijk ben ik fulltime in het onderwijs gestapt.” 

Wat heeft jou ertoe bewogen om in een examencommissie te stappen? 
“Er kwam een vacature voorbij en ik zat toen nog maar kort bij Inholland. Ik vroeg aan mijn teamleider: ‘Hoe zit dat eigenlijk, wat moet je daar allemaal voor doen?’ En die zei: ‘Dat zou eigenlijk best wat voor jou kunnen zijn.’ Uiteindelijk ben ik erin gerold, en zelfs meteen als voorzitter, wat vrij bijzonder is. Meestal begin je als lid, maar ik had al ervaring met voorzitterschappen en besturen. Wat me aanspreekt, is dat je vanuit die rol echt mee kunt denken over het bredere plaatje in het onderwijs.” 

Wat doe je als voorzitter van de examencommissie? 
“De hoofdtaak is het borgen van de kwaliteit van het diploma. Uiteindelijk moet je als student de deur uitgaan met de juiste bagage. We kijken naar de hele toetscyclus: toetsen we de juiste dingen, op het juiste niveau, en volgens de afgesproken kaders? Elke dinsdagmiddag hebben we een vast overleg. Daarin behandelen we bijvoorbeeld verzoeken van studenten, extra kansen, persoonlijke omstandigheden, en bespreken we ontwikkelingen in het onderwijs.”  “Als voorzitter ben ik ook het eerste aanspreekpunt richting andere commissies of het management. Je bent een beetje het gezicht van de commissie, en dat is prima.” 

Het onderwijs verandert snel. Hoe kijken jullie als commissie naar ontwikkelingen als flexibilisering en nieuwe toetsvormen?
“Die ontwikkelingen zijn heel belangrijk. De wereld verandert, dus ons onderwijs moet meebewegen. Maar: je kunt buiten niet veranderen als je binnen niet verandert. Zo is flexibilisering een mooi streven, studenten meer ruimte geven om zelf keuzes te maken, maar we moeten wel scherp blijven: voldoet dat nog aan de eisen die we stellen aan een afgestudeerde professional?” 

Wat vind je het meest uitdagend aan deze rol?
“Wij bedienen twee opleidingen, en die zijn behoorlijk verschillend. De ene werkt met grotere toetsblokken, de ander met kleinere. Dat vraagt veel afstemming en scherpte.” 

“Daarnaast verandert het speelveld continu. AI is daar een goed voorbeeld van. We moeten telkens opnieuw kijken: wat betekent dit voor het onderwijs, en voor de manier waarop we toetsen? Dat maakt het uitdagend, maar ook interessant.” 

Toetsing raakt ook aan leren en ontwikkeling. Hoe kijk jij daartegenaan? 
“Ik ben blij dat ik naast deze rol ook nog gewoon lesgeef. Dan zie je van dichtbij wat werkt in de praktijk. We zijn nu bezig met een verschuiving naar grotere, geïntegreerde toetsvormen – beroepsproducten. Dat vind ik een goede ontwikkeling, want het sluit beter aan bij hoe studenten straks in het werkveld moeten functioneren. En dan is het ook belangrijk dat wij als commissie waakzaam blijven en toetsen we wat we moeten toetsen. En doen we dat op het juiste niveau? Ik vind het belangrijk dat we als commissie meedenken en niet alleen afvinken. We moeten snappen wat er speelt, en dan mee kunnen bewegen zonder concessies te doen aan kwaliteit.” 

Hoe helpt de gezamenlijke visie op onderwijs en toetsing jou in je rol? 
“Die visie helpt als onderlegger, om keuzes op te baseren. Maar elke opleiding heeft natuurlijk zijn eigen dynamiek. We zijn geen eenheidsworst, en dat is ook goed – buiten is het ook geen eenheidsworst.” 

“Wat ik een mooi voorbeeld vind, is hoe we bij Tourism Management werken met authentieke beroepsproducten. Studenten pakken echte vraagstukken op, bijvoorbeeld van een touroperator of een gemeente. Dat sluit goed aan bij de visie én bij wat het werkveld van ons vraagt.” 

Wat is typisch aan jullie opleidingen, en wat leer je daarvan? 
“Zoals gezegd: Leisure en Tourism verschillen in structuur en toetsing. Dat maakt het soms zoeken, want je wil recht doen aan beide opleidingen.” 

“Wat ik geleerd heb, is dat je altijd scherp moet blijven: wat vraagt deze opleiding, wat vraagt het werkveld, en hoe houden we dat werkbaar én van goede kwaliteit?” 

Wat zou je collega’s willen meegeven die overwegen om lid te worden van een examencommissie? 
“Je krijgt echt een breder beeld van het onderwijs. Als docent zit je vaak in je eigen vakgebied, maar vanuit de commissie kijk je naar het hele speelveld.” 

“We zijn ook bezig met onze zichtbaarheid – bij studenten én collega’s. Soms hoor je nog: ‘O jee, dat moet naar de examencommissie.’ Terwijl we juist bestaan om mee te denken, dingen mogelijk te maken, en te zorgen voor gelijke kansen. Dus ik zeg: stap erin, en ervaar hoe leuk, interessant en waardevol het is.” 

Tot slot: kun je nog een mooi inzicht met ons delen? 
“Wat ik mooi vind, is dat we de afgelopen tijd meer zichtbaar zijn geworden. Collega’s weten ons beter te vinden, studenten ook. Dan zie je dat er dingen boven tafel komen die anders misschien onder de radar blijven.” 

“En ja, soms zijn er schrijnende situaties – studenten met heftige omstandigheden. Dan is het heel fijn dat je via de examencommissie kunt helpen om studeerbaarheid te behouden, zonder concessies te doen aan de kwaliteit. Daar doe ik het uiteindelijk voor.” 

Meer informatie over de examencommissie vind je op Weten & Regelen via Iris.