03
mei
2023
|
10:35
Europe/Amsterdam

Nu al extreme droogte; hoe gaat de agrarisch ondernemer daarmee om?

Inholland onderzoekt: risicomanagement inzetten bij klimaatverandering

Gerry Kouwenhoven_ VCornel(c)

Het voorjaar is amper begonnen, en een groot deel van Europa is al uitgedroogd, kopt NRC deze week. Waterschaarste zal de komende jaren door klimaatverandering vrijwel zeker erger worden. Maar ook extreme hitte en vernatting zijn effecten van klimaatverandering die een steeds grotere rol gaan spelen, zeker in de agrarische sector. “Agrarische ondernemers reageren veelal ad hoc, vanuit crisisdenken, op gevolgen van klimaatverandering. Dat is een oplossing voor de korte termijn. Veel slimmer is het om vanuit risicomanagement te reageren. Met een langetermijnvisie en -strategie zouden de effecten van de klimaatverandering zelfs kánsen kunnen zijn voor het bedrijf, de omgeving en de keten.

Aan het woord is Gerry Kouwenhoven, domeinoverstijgend associate lector van de vakgebieden Agri, Food & Life Sciences (AFL) en Business, Finance & Law (BFL) én projectleider van het nieuwe onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector.  

Klimaatverandering leidt tot een toename van weersextremen: hogere temperaturen, toename van buien en langere droge perioden. Voor agrarische ondernemers betekent dit meer risico's met name door verdroging, hitte, vernatting en verzilting. Gerry: “We zien bij agrarisch ondernemers veel veerkracht, ze gaan goed met huidige veranderingen om. Maar extreme weersomstandigheden gaan in de toekomst vaker voorkomen. Hoe krijg je daar als ondernemer goed zicht op? En hoe ga je daar voor de lange termijn op handelen? Daar gaan we gebiedsgericht onderzoek naar doen.” 

Expertises bundelen op ‘wicked problem’ 
Gerry doet dit uiteraard niet alleen: “We brengen veel expertises bij elkaar om zo het complexe probleem van klimaatverandering zo goed mogelijk te kunnen aanvliegen.” In het project werkt het ‘groene’ domein AFL en het ‘grijze’ domein BFL samen met de lectoraten van HAS green academy, Van Hall Larenstein en Aeres Hogeschool, en met de experts van NHL Stenden op het gebied van serious gaming, met adviesbureau Delphy, Waterschap Aa en Maas en Proefbedrijf Randwijk BV. Bovendien is er samenwerking met agrarisch ondernemers, mbo’s, publieke organisaties en praktijkorganisaties. 

 

Guido van Veldhoven_copyright Jan Bouwhuis

Vroeger voorjaar gesignaleerd 
Het consortium gaat onder meer risico’s van klimaatverandering bij fruitteelt in de Betuwe onder de loep nemen. Guido van Veldhoven, teler in appels en peren, heeft daar zijn onderneming. Hij signaleert dat de bloei verschuift naar eerder in het seizoen. “De laatste jaren start het voorjaar vroeger. Maar is dat erg? Het levert mij geen productieverlies op, omdat ik mijn producten verspreid aanbiedt. Maar het betekent wel dat we eerder moeten beschermen tegen nachtvorst, eerder moeten spuiten tegen insecten en eerder het land op moeten met machines. Je moet er wel op reageren, zoals investeren in een goed drainagesysteem dat het water snel afvoert. Zo kun je bij heel natte grond – wat er vaak vroeg in het jaar is - toch met zware machines het land op.” 

Water bufferen en onderzoek naar niet-inheemse insecten 
Guido runt sinds 2003 het bedrijf met zijn ouders, dat hij in 2016 van hen overnam. Naast het drainagesysteem neemt hij op bedrijfsniveau meer maatregelen om de kwaliteit van zijn fruit hoog te kunnen houden. Ook op gebiedsniveau ziet hij mogelijkheden voor aanpassing aan het klimaat. “Hier in het rivierengebied is het beleid nu: water afvoeren, geen natte voeten krijgen. Maar om ons fruit bij extreme hitte tegen zonnebrandschade te beschermen, komen we soms water te kort om te sproeien. De beleidsmakers zouden dit waterrijke gebied beter kunnen benutten en het water bufferen voor drogere tijden.” 

Ook de komst van niet-inheemse insecten is een gevolg van klimaatverandering. Guido: “Je ziet steeds meer insecten uit Zuid-Europa oprukken naar Nederland door het warmere weer, zoals een bepaald type wants en de suzuki-vlieg (bij zacht fruit). Wat komt er nog meer? Wanneer komen ze? En hoe moet je ze bestrijden? Onderzoek en advies – liefst vanuit mijn eigen netwerk – over die veranderingen zou voor mij waardevol zijn.” 

Het voorjaar begint met de jaren steeds vroeger. Maar is dat erg? Je moet wél anticiperen, bijvoorbeeld door eerder te spuiten of eerder te beschermen tegen nachtvorst.

Guido van Veldhoven, fruitteler in de Betuwe

Kruisbestuiving tussen domeinen en opleidingen 
Dit praktijkgerichte onderzoek levert nieuwe relevante kennis op. Zowel voor onderzoeksdoeleinden als input voor het (groene) onderwijs. “Binnen de opleidingen Finance & Accountancy doen we al veel met risicomanagement", vertelt Gerry. "Daarmee breng je op een gestructureerde manier risico's in kaart om ze beter te kunnen beheersen. Dat kan het ook binnen de opleidingen Tuinbouw & Agribusiness, Dier in de Duurzame Samenleving en Landscape & Environment Management  van waarde zijn. We willen binnen dit project daarom leermaterialen ontwikkelen gericht op de agrarische sector zodat ook studenten binnen AFL toekomstbestendig leren over risicomanagement.”

Emma_Diervoeding en Veehouderij_VCornel(c)

Studenten doen onderzoek 
Studenten krijgen ook een rol binnen dit onderzoeksproject. Gerry: “We willen studenten transdisciplinair, dus over verschillende opleidingen heen, laten samenwerken. Dit project vraagt om een soort labsetting waarin onderzoekers en studenten met elkaar én met het bedrijfsleven kunnen samenwerken.” 

Emma van der Pijl, derdejaarsstudent Dier en Veehouderij (nu Dier in de Duurzame Samenleving), mocht al een verkennend onderzoek uitvoeren. “Binnen het gebied De Hoeksche Waard heb ik gekeken hoe melkveehouders reageren op klimaatverandering en wat de risico’s en kansen zijn. Het is interessant om gesprekken met de boeren te voeren en mijn bevindingen in een onderzoeksadvies te verwerken. Het proces van mijn onderzoek – wat er wel en niet goed ging – levert inzichten op die in het grotere project kunnen worden meegenomen.” 

Meer weten? 
Gerry deelde haar visie ook in de media in het opiniestuk ‘Structurele droogte dwingt boeren van crisis- naar risicomanagement’ op Boerderij.nl en Waterforum.nl. Het onderzoeksproject Van crisismanagement naar risicomanagement in de agrarische sector heeft een looptijd van twee jaar. Wil je meer weten of meewerken? Neem dan contact op met Gerry.  

Reacties (0)
Het bericht is verzonden, deze zal worden geplaatst na goedkeuring.