Sport- en beweeglab Schalkwijk

Het doel van Sport- en beweeglab Schalkwijk 

Sinds 2024 werkt Haarlem aan een wijkaanpak in Schalkwijk, gericht op het verbeteren van leefbaarheid, veiligheid en sociale samenhang. Dit gebeurt door fysieke vernieuwing (zoals vergroening en infrastructuur) én door aandacht voor sociale veerkracht en betrokkenheid van bewoners.
Sport en bewegen spelen hierin een belangrijke rol. Ze brengen mensen samen, versterken de gezondheid en maken de wijk inclusiever. Met laagdrempelige activiteiten door buurtsportcoaches en samenwerking met zorg- en welzijnspartners wordt bewegen voor iedereen toegankelijk gemaakt.

Het Sport- en beweeglab Schalkwijk ondersteunt deze aanpak. In dit ‘living lab’ werken bewoners, studenten en professionals samen aan praktische oplossingen die passen bij de wijk. De focus ligt op drie programmalijnen:

• Het stimuleren van bewegen van kinderen tot 18 jaar en hun ouders
• Het bevorderen van bewegen onder meiden en vrouwen
• Het stimuleren van bewegen van senioren

Door samen te leren, onderzoeken en verbeteren, ontwikkelen we effectieve en betaalbare initiatieven die bijdragen aan een gezonde, veerkrachtige wijk waarin bewegen vanzelfsprekend is.

Hoe pakt Inholland dit onderzoek aan?

In het Sport- en beweeglab Schalkwijk werken we aan een aanpak waarin onderwijs, onderzoek en praktijk elkaar versterken. Samen met de gemeente Haarlem, wijkorganisaties, zorg- en welzijnspartners en bewoners werken we aan concrete en passende oplossingen voor de uitdagingen in Schalkwijk. De aanpak is nadrukkelijk wijkgericht: onze onderzoekers zijn zichtbaar en actief aanwezig in de wijk en sluiten aan bij bestaande initiatieven, voorzieningen en beleidskaders zoals de wijkaanpak Schalkwijk, het lokaal preventieakkoord en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) van de Rijksoverheid.

Omdat we in het Sport- en beweeglab Schalkwijk werken aan sport- en beweegactiviteiten in de dagelijkse praktijk, is het belangrijk om verder te kijken dan alleen wat er wordt aangeboden of opgeleverd. We willen ook begrijpen wat mensen motiveert, wat hen in beweging brengt en wat samenwerking duurzaam maakt. Het PRIME-model helpt ons daarbij, omdat het inzicht geeft in plannen, motieven, impulsen, gedrag en evaluaties van betrokkenen. Zo kunnen we niet alleen meten of een interventie werkt, maar ook waarom deze werkt of juist niet, en waar bijsturing nodig is.

Het project sluit aan bij de strategische ambities van Inholland op het gebied van een duurzame leefomgeving en een veerkrachtige samenleving. Studenten, onder andere van de opleiding Sportkunde, doen praktijkervaring op via projecten, stages en afstudeeropdrachten. De labcoördinator verbindt alle betrokkenen en bewaakt de samenhang tussen beleid, praktijk en onderwijs.

Door steeds te leren, te evalueren en bij te sturen, ontstaat een duurzame aanpak waarin sport en bewegen een vanzelfsprekend onderdeel worden van het dagelijks leven in Schalkwijk.

Wat is het belang voor het onderwijs?

De meerwaarde van het Sport- en beweeglab Schalkwijkvoor het onderwijs zit vooral in de directe koppeling tussen leren en actuele maatschappelijke vraagstukken. Studenten van Hogeschool Inholland werken in de wijk aan echte uitdagingen op het gebied van gezondheid, sociale samenhang en inclusie. Hierdoor leren zij niet alleen de theorie van hun vak, maar doen zij ook praktijkervaring op die hen voorbereidt op hun toekomstige beroep – zoals sportkundige, buurtsportcoach of sociaal werker. Ze ontwikkelen vaardigheden zoals samenwerken, omgaan met belangen en reflecteren op hun eigen handelen.

Studenten leveren een actieve bijdrage aan praktijkgericht onderzoek, denken mee over oplossingen en testen sport- en beweegactiviteiten samen met bewoners en professionals. Tegelijkertijd maken zij kennis met beleidskaders en wijkgericht werken, waardoor zij beter begrijpen hoe sport en bewegen kunnen bijdragen aan maatschappelijke doelen.

Het lab draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van studenten. Doordat zij zichtbaar verschil maken in een wijk, groeien zij in zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid en maatschappelijke betrokkenheid. Ook docenten en professionals leren mee in dit proces, wat bijdraagt aan een cultuur van samen leren en blijven ontwikkelen. Zo versterkt het Sport- en beweeglab Schalkwijk de kwaliteit en relevantie van het onderwijs en sluit het goed aan bij Inhollands missie om studenten op te leiden tot professionals die kunnen bijdragen aan een veerkrachtige en duurzame samenleving.

Hoe wordt het werkveld betrokken?

Het werkveld speelt een centrale rol binnen het Sport- en beweeglab Schalkwijk en is vanaf het begin actief betrokken bij de opzet, uitvoering en doorontwikkeling van het project. Gemeente Haarlem, welzijnsorganisaties, zorgaanbieders, buurtsportcoaches, scholen en sportorganisaties, bewoners en onze onderzoekers werken nauw samen. Hierdoor sluiten activiteiten en interventies goed aan bij wat er al gebeurt en bij de behoeften van bewoners en professionals.

Binnen het living lab is sprake van gelijkwaardige samenwerking. Professionals uit het werkveld brengen hun kennis, ervaring en netwerken in, terwijl zij samen met studenten en onderzoekers nieuwe aanpakken ontwikkelen en uitproberen. Dit maakt het mogelijk om te experimenteren in een veilige setting, te leren van wat werkt en interventies waar nodig bij te stellen. Het werkveld profiteert hierbij direct van nieuwe inzichten, extra uitvoeringskracht en actuele kennis uit onderzoek en onderwijs.

Daarnaast fungeert het Sport- en beweeglab als ontmoetingsplek waar partijen elkaar vinden en versterken. Door regelmatige afstemming en gezamenlijke reflectie ontstaat een gedeeld eigenaarschap en een lerende manier van samenwerken. Organisaties kunnen hun aanbod beter op elkaar afstemmen en werken samen aan structurele oplossingen in plaats van losse projecten. Zo draagt de betrokkenheid van het werkveld bij aan duurzame samenwerking, professionele ontwikkeling en blijvende impact in de wijk Schalkwijk.

Wat zijn de (verwachte) resultaten?

De verwachte resultaten van het Sport- en beweeglab Schalkwijk dragen bij aan zowel individuele als wijkbrede ontwikkeling. Voor bewoners betekent het lab een toename van laagdrempelige, betaalbare en toegankelijke sport- en beweegmogelijkheden in de wijk. We sluiten aan bij de wensen van individuele inwoners door het huidige aanbod transparant en inzichtelijk te maken, maar ook door bestaande initiatieven door te ontwikkelen of uit te breiden. Hierdoor nemen meer bewoners deel aan sport en bewegen, met positieve effecten op hun fysieke en mentale gezondheid, sociale contacten en gevoel van verbondenheid. Met speciale aandacht voor jeugd, meiden en vrouwen, senioren en kwetsbare bewoners wordt gewerkt aan gelijke kansen en inclusie. Als deze initiatieven meer aandacht krijgen en worden uitgebreid, en bewoners werkelijk meer gaan bewegen, gaat zowel de sociaaleconomische positie als de sociaal-maatschappelijke status van Schalkwijk omhoog.

Op professioneel en organisatorisch niveau leidt het lab tot sterkere samenwerking tussen sport, zorg, welzijn, onderwijs en gemeente. Door gezamenlijke ontwikkeling en uitvoering van activiteiten ontstaan beter afgestemde interventies en een efficiënter gebruik van bestaande voorzieningen en infrastructuur. Praktijkgericht onderzoek levert bruikbare kennis en concrete handvatten op voor beleid en uitvoering. Deze zijn ook breder toepasbaar binnen en buiten Haarlem.

Voor het onderwijs resulteert het project in betekenisvolle leerervaringen voor studenten, die zich ontwikkelen tot maatschappelijk betrokken professionals. Studenten doen praktijkervaring op, vergroten hun vaardigheden en dragen zichtbaar bij aan de wijk. Daarnaast ontstaan duurzame samenwerkingsverbanden en werkzame aanpakken die ook na afloop van het project blijven bestaan. Samen zorgen deze resultaten ervoor dat sport en bewegen steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel worden van het dagelijks leven in Schalkwijk en structureel bijdragen aan een gezonde, veerkrachtige en sociale wijk.