Even voorstellen

Erik Laan is docent en ruimtevaartdeskundige bij Hogeschool Inholland. Hij deelt zijn kennis over ruimtevaart, ruimtevaartbeleid en de maatschappelijke betekenis van technologie zowel met studenten als met een breed publiek.

In zijn werk laat Erik zien dat ruimtevaart niet losstaat van de samenleving, maar direct raakt aan thema’s als geopolitiek, veiligheid, internationale samenwerking en technologische afhankelijkheid. Die actuele voorbeelden gebruikt hij ook in het onderwijs binnen de opleidingen Luchtvaarttechnologie, Aeronautical Engineering en de Space Engineering Minor. Zo verbindt Erik ontwikkelingen uit de praktijk met het opleiden van toekomstige lucht- en ruimtevaartprofessionals.

In de media wordt Erik regelmatig gevraagd om actuele ontwikkelingen te duiden, variërend van Europese lanceercapaciteit en satellietgebruik tot bemande ruimtemissies zoals Artemis II.

Rondje maan: een risicovolle comeback

Voor het eerst in ruim vijftig jaar stuurde NASA met de Artemis II-missie weer astronauten rond de maan, wat leidde tot een historisch record: de bemanning bereikte de grootste afstand tot de aarde ooit. In de media uitte Erik zijn over deze bijzondere, maar risicovolle vlucht. Op Quest.nl (voor abonnees) legde hij uit waarom zo'n reis allesbehalve routine is. Denk aan de kwetsbare lancering met extreem koude brandstoffen en de complexe berekeningen die nodig zijn voor de terugkeer. Het liep gelukkig succesvol af, al merkte Erik op BNR.nl wel op dat Artemis II de maan op een relatief grote afstand passeerde, vergeleken met de Apollo-vluchten uit de jaren zestig.

Lees verder op Quest.nl (alleen voor abonnees)

Lees verder op BNR.nl

Ruimtevaart is niet langer een neutraal domein

Volgens Erik is het noodzakelijk dat Europa zelf controle ontwikkelt over cruciale ruimtevaartcapaciteiten. Niet uit wantrouwen, maar vanuit het besef dat veiligheid en toegang tot informatie niet afhankelijk mogen zijn van anderen. Die kwetsbaarheid werd zichtbaar tijdens het conflict in Oekraïne, waar het Starlink‑netwerk een sleutelrol speelde in de communicatie maar ook deels werd beperkt. In NRC wijst Erik erop dat Europese alternatieven zoals Eutelsat weliswaar beschikbaar zijn, maar nog tekortschieten in bereik en betrouwbaarheid. Dat onderstreept volgens hem dat ruimtevaart geen neutraal domein meer is en dat beslissingen van private technologiebedrijven directe gevolgen kunnen hebben voor staten, zeker in oorlogstijd.

Lees verder op NRC.nl (alleen voor abonnees)

Afbeelding: © Copernicus Sentinel data (2025), bewerkt door ESA — CC BY-SA 3.0 IGO

Meer Europese satellieten, maar nog wachten op Europese lanceerraket

Hoewel Europa steeds meer satellieten zelf kan bouwen, is de stap naar volledige onafhankelijkheid nog groot. Erik legt in dit artikel op NOS.nl uit hoe het gebrek aan concurrerende Europese lanceercapaciteit Europa kwetsbaar maakt. Hij duidt het kostenvoordeel van SpaceX, de rol van de Ariane 6 en de noodzaak van een eigen Europees satellietnetwerk om vitale communicatie ook in crisissituaties overeind te houden.

Lees verder op NOS.nl

Afbeelding: © ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, beeldbewerking door J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi — CC BY-SA 3.0 IGO

Langs de achterkant van de maan: een blik op Artemis II

Tijdens de Artemis II-missie vlogen astronauten voor het eerst in decennia langs de achterkant van de maan, op ruim 400.000 kilometer van de aarde — een moment waarop ze zelfs tijdelijk buiten bereik van communicatie waren. Juist om deze indrukwekkende maar complexe missie ook voor een jonger publiek begrijpelijk te maken, lichtte Erik Laan deze toe in het NOS Jeugdjournaal. Met behulp van onder meer een VR-bril maakte hij inzichtelijk welke enorme afstanden en uitdagingen hierbij komen kijken, en waarom zo’n maanmissie veel meer omvat dan alleen het beeld dat we ervan zien.

Na jaren vertraging eerste astronauten met Boeing Starliner de ruimte in

Erik deelde zijn visie op NOS.nl over de allereerste bemande vlucht van de Boeing Starliner. Hoewel dit project flink wat vertraging heeft opgelopen, gaf hij aan dat de veiligheidsmaatregelen nu echt op orde zijn en dat er voor alle cruciale systemen back-ups zijn. Erik gelooft, ondanks een onzekere toekomst voor het ruimteschip, dat er zeker een markt blijft voor deze ruimtetaxi. NASA heeft er immers alle belang bij om verschillende capsules in de vaart te houden. 

Lees verder op NOS.nl

Zonnepanelen in de ruimte kunnen klimaatcrisis pas oplossen als het al te laat is

In een recent opiniestuk op Solar Magazine waarschuwen Erik en Rogier Nijssen, lector Slimme Materialen voor de Energietransitie, dat zonne-energie uit de ruimte op korte termijn geen oplossing biedt. Het idee van zonnepanelen in een baan om de aarde is technologisch fascinerend, maar volgens hen nog veel te duur en inefficiënt. Voor de energietransitie van nú pleiten Rogier en Erik daarom voor pragmatische innovaties op aarde: investeren in bewezen technologieën en het slim verbinden van energienetwerken wereldwijd.

Lees verder op SolarMagazine.nl

Hoe gevaarlijk is een missie rond de maan?

Risico's in de ruimtevaart worden soms onderschat. Nasa dacht dat het overlijdensrisico met de eerste missies van Space Shuttles rond de 1 op 100 lag, maar dat bleek rond de 1 op 10 te liggen. 'Je kunt de risico's van onbekende problemen nu eenmaal niet inschatten', stelt Erik in dit artikel in de Volkskrant.

Lees verder op Volkskrant.nl (alleen voor abonnees)

Op de radio: ruimtevaart en geopolitiek

In het radioprogramma Met het Oog op Morgen legt Erik helder uit hoe de ruimtevaart is verschoven van samenwerking tussen landen – zoals bij de historische Apollo-Sojoez-missie – naar een tijd waarin concurrentie en geopolitiek een grotere rol spelen. Hij laat zien dat Rusland daarin terrein heeft verloren en dat internationale samenwerking, zoals op het International Space Station, steeds minder vanzelfsprekend is. Tegelijk maakt hij duidelijk dat technologische voorsprong, investeringen en politieke keuzes bepalen wie er vandaag de dag vooroploopt in de ruimte.

Luister aflevering van Met het Oog op Morgen

Op de radio: Europa en ruimtevaart in perspectief

In het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co gaf Erik Laan duiding bij actuele ontwikkelingen in de ruimtevaart, zoals de uitgestelde lancering van de Europese Ariane 6-raket en het belang van strategische onafhankelijkheid in de ruimte. Hij licht toe waarom het cruciaal is dat Europa zelf satellieten kan lanceren en welke geopolitieke en technologische afwegingen daarbij een rol spelen, en plaatst deze ontwikkelingen in een breder perspectief van internationale samenwerking en concurrentie.

VS of China als eerste terug op maan? 2026 cruciaal voor nieuwe space race

De terugkeer naar de maan ontwikkelt zich steeds meer tot een nieuwe ruimtewedloop tussen de Verenigde Staten en China, met 2026 als belangrijk kantelpunt. Terwijl de Amerikanen mikken op een bemenste landing via het Artemis-programma, zorgen technische uitdagingen, politieke keuzes en onzekerheid rond de maanlander voor vertragingen. Tegelijk werkt China gestaag door met een duidelijke langetermijnstrategie. Volgens Erik spelen naast wetenschap ook prestige en geopolitieke belangen een grote rol: waar Artemis ooit was bedoeld voor langdurig onderzoek op de maan, dreigt het opnieuw een symbolische strijd te worden om wie er als eerste weer een vlag kan planten.

Lees verder op NOS.nl