Margo van Kemenade
Even voorstellen
Dr. Margo van Kemenade is socioloog en expert op het gebied van ethiek in combinatie met techniek. Sinds 2021 werkt zij als associate lector bij het lectoraat Robotica, onderdeel van het Research & Innovation Centre Techniek, Ontwerpen en Informatica (RIC-TOI). Hier richt zij zich op praktische toepassingen van robots in zorgsituaties. Het doel: de werkdruk van zorgpersoneel verlichten en de autonomie van cliënten vergroten. Ze zet zich in om multidisciplinaire samenwerkingsverbanden aan te gaan in de zorg en techniek. In gesprek met cliënten en zorginstellingen signaleert en analyseert ze gezondheidszorgvraagstukken om deze om te zetten naar zorgtechnologie die meerwaarde heeft voor alle gebruikers.
Margo werkt aan een oefenrobot voor thuisrevalidatie van geriatrische patiënten die herstellen van een beroerte, in samenwerking met zorginstellingen zoals de Omring en fysiotherapeuten. Daarnaast werkt ze aan zorgtechnologie om eenzaamheid onder ouderen te verlichten. En aan technologie om de mondhygiëne bij ouderen in verzorgingshuizen te verbeteren. Ook loopt er een onderzoek op de oncologische afdeling van het Spaarne Ziekenhuis naar de potentiële inzet van zorgrobot Maatje, in samenwerking met het lectoraat Innovatie in de oncologische (netwerk)zorg.
Samenwerken
Het lectoraat Robotica doet onderzoek in multidisciplinaire samenwerkingsverbanden. Zo werken onze onderzoekers van Robotica samen met Centre of Expertise Preventie in Zorg & Welzijn, de lectoraten Gezondheid & Welzijn van Kwetsbare Ouderen en Societal Impact Design, en diverse zorginstellingen en publieke instellingen. Margo is een groot voorstander van het samenbrengen van verschillende disciplines, met name bij en met studenten. De problemen van de huidige maatschappij laten zich namelijk alleen oplossen door meerdere vakgebieden samen te brengen in een multidisciplinaire samenwerking.
Wie is Margo van Kemenade?
Expertise
Expertise
Margo van Kemenade opereert voornamelijk op het snijvlak van zorg en techniek, met als speciaal aandachtspunt de ethische aspecten bij de inzet van zorgtechnologie, in het bijzonder zorgrobotica. Daarnaast heeft zij een studieboek voor hbo-techniekopleidingen geschreven met als thema Ethiek voor Techniek en ICT. In 2015 was zij winnaar van de NWO-KNAW Eurekaprijs voor Wetenschapscommunicatie. Dit is een prijs voor een bijzondere bijdrage aan het vergroten van de kennis en betrokkenheid van een breed publiek bij de wetenschap. Ook is Margo voorzitter van the Ethical Advisory Board van The Hong Kong Polytechnic University, School of Design, Dept. of Computing.
Ervaring
Ervaring
Margo werkt sinds 1993 in het hbo-onderwijs, voor diverse hogescholen en opleidingen, variërend van Werktuigbouwkunde en Elektrotechniek tot Verloskunde en hbo-V. Als docent zette ze nieuwe onderwijsprogramma’s op en gaf colleges op bachelor- en masterniveau.
Margo is al ruime tijd bezig met het onderwerp Technologische innovaties in de zorg. Zo was ze in 2011 projectleider van Health-Lab ICT in de Zorg. Health-lab is de naam van het initiatief dat tot doel heeft om te komen tot een ‘real life’-experimenteeromgeving in de Amsterdamse regio op het gebied van Zorg en ICT. Het lab is een initiatief van de Amsterdamse Innovatie Motor, de Universiteit van Amsterdam, de Vrije Universiteit, de Hogeschool van Amsterdam, Inholland, Sigra, AMSTA, Waag Society en de gemeenten Amsterdam en Almere. Het Health-lab werd mede ondersteund door de Provincie Noord-Holland en Ministerie van EZ.
Over Margo van Kemenade
Over Margo van Kemenade
Margo spreekt de taal van technici en voelt zich tegelijkertijd op haar gemak in het zorgdomein. Ze geeft lezingen en debatsessies door heel Nederland en presenteert haar werk op diverse nationale en internationale congressen. Ook debatteert Margo op de nationale televisie over ethiek en sociale robotica in het zorgdomein.
Het is belangrijk voor haar om het publieke debat mogelijk te maken, en het denkproces over ethische kwesties die door nieuwe technologie worden opgewekt, te verbeteren. Daarnaast is Margo als vrijwilliger actief als lid van de Raad van Toezicht van enkele grote onderwijsinstellingen.
Margo in de media
Laat technologie de langdurige zorg nou eindelijk eens menselijker maken
In een opiniestuk in het Algemeen Dagblad pleit Margo voor een andere inzet van technologie in de langdurige zorg. Zij schetst hoe het huidige zorgdebat vooral draait om kosten, efficiëntie en snelheid, terwijl juist kwetsbare en intieme zorgmomenten onder druk staan. Uit recente cijfers blijkt dat een groot deel van de mensen met een indicatie voor langdurige zorg zich onvoldoende geholpen voelt. Volgens Margo is dat niet onvermijdelijk: zorgrobotica kan zorgverleners ondersteunen en ruimte creëren voor meer menselijke aandacht. Ze benadrukt dat zorgrobotica niet draait om ‘enge’ robots, maar om slimme technologieën zoals sensoren en scansystemen die kunnen helpen bij monitoring, signalering en het overnemen van repetitieve zorghandelingen, waardoor meer tijd ontstaat voor persoonlijk contact.
Tegelijkertijd wijst Margo op belemmerende wet- en regelgeving, zoals de Medical Device Regulation, de AVG en de EU AI Act, die experimenteren met zorgtechnologie in de praktijk lastig maken. Zij roept de politiek op om meer juridische ruimte te creëren, zodat hogescholen en zorginstellingen samen kunnen innoveren in echte zorgomgevingen en de zorg menselijker en toekomstbestendig kunnen maken.
Dit opiniestuk is verschenen in het Algemeen Dagblad.
Robot Isha moet druk op zorg verlichten
De zorg staat onder grote druk. Ouderenzorg, revalidatie en eenzaamheid vragen om oplossingen, terwijl professionals schaars zijn. Hoe kunnen we de zorg verlichten, en tegelijkertijd menselijk houden? Margo onderzoekt samen met Inholland-studenten en fysiotherapeuten van Omring de inzet van zorgrobot Isha. Isha is geen kille machine, maar een blauwe, vriendelijke “zorgbuddy” die ouderen thuis ondersteunt bij hun revalidatie. Door hen te stimuleren hun oefeningen consequent uit te voeren, bevordert ze herstel en vitaliteit. Fysiotherapeuten houden daardoor tijd over — hopelijk niet alleen voor administratie, maar juist ook voor menselijke aandacht. “Een arm om iemand heen of een luisterend oor; dát is waardevolle zorg,” aldus Margo.
Strikte regelgeving belemmert zorginnovatie
Om de druk op de zorg te verlichten, zijn technologische innovaties zoals AI en zorgrobotica onmisbaar. Toch stranden veelbelovende oplossingen voortijdig door complexe wet- en regelgeving rondom datagebruik en privacy. Margo pleit voor experimenteerruimte en juridische ondersteuning voor (semi)publieke partijen zoals hogescholen. Volgens haar moet wetgeving veiligheid en ethiek blijven waarborgen, maar ook meebewegen met maatschappelijke behoeften. Alleen dan kunnen innovaties daadwerkelijk hun weg vinden naar de zorgpraktijk en maatschappelijke impact realiseren.
Zorgrobots tegen eenzaamheid bij ouderen
Eenzaamheid onder ouderen is een steeds groter probleem. De vraag rijst: hoe kunnen we deze eenzaamheidsepidemie bestrijden? Zorgrobots bieden uitkomst, mits we angst weten weg te nemen en regelgeving aanpassen. Deze robots kunnen een waardevolle aanvulling in de zorg zijn. Maar daarvoor is het belangrijk dat we innovatie niet tegen laten houden door angst, schrijft Margo voor het Parool.
Luister mee: worden je ouders straks verzorgd door een robot?
In deze podcastaflevering van 180 graden, een serie van Achmea, gaat Margo in gesprek met host Sharid Alles over zorgrobots. Ze bespreken hoe technologie kan helpen nu er steeds minder zorgpersoneel is. Robots kunnen ouderen herinneren aan hun medicijnen of structuur geven aan de dag. Margo laat zien hoe deze robots al gebruikt worden, bijvoorbeeld bij het wassen of als gezelschap. Kunnen zorgrobots de zorg écht verbeteren? Je hoort het in deze aflevering.
"Zorg is mensenwerk en dat is en blijft het uitgangspunt. Techniek, dus ook robots, kunnen de zorg menselijker maken - mits je het op de juiste wijze inzet."
- Margo van Kemenade, associate lector Robotica
Lectoraat waar Margo onderzoek doet
Onderzoeksprojecten waar Margo bij betrokken is
Alle publicaties van Margo
Can we Leave Care to Robots?
Can we Leave Care to Robots?
Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare
Moral Concerns of Caregivers about Social Robots in Eldercare
Healthcare Students’ Ethical Considerations of Care Robots in The Netherlands
Healthcare Students’ Ethical Considerations of Care Robots in The Netherlands